نگرانی ازبکستان از گسترش پیامدهای بحران‌های خاورمیانه به آسیای مرکزی

به گزارش روز شنبه ایران اکونومیست، کشورهای آسیای مرکزی کشورهای محصور در خشکی هستند و برای اتصال به آب‌های آزاد، نیاز دارند که به کشورهایی از جمله جمهوری اسلامی ایران، چین، روسیه یا حتی پاکستان متکی باشند. درهمین راستا مسیرهای ترانزیتی و ژئواکونومیک همچون کریدور شمال–جنوب و بندر چابهار، بخشی از راهبرد تنوع‌بخشی کشورهای آسیای مرکزی است و هرگونه بی‌ثباتی در خاورمیانه، راهبرد آنها را ناکارآمد و وابستگی این منطقه را به چین یا روسیه تشدید می‌کند.

از طرف دیگر این کشورها در نقطه تلاقی قدرت‌های بزرگ از جمله چین، روسیه و ایران قرار دارند و هرگونه بی‌ثباتی در مرزهای جنوبی آسیای مرکزی، باعث برهم خوردن موازنه در این منطقه حائل می‌شود و ممکن است باعث فعال‌تر شدن بازیگران فرامنطقه‌ای مانند آمریکا و رژیم اسرائیل شود. بنابراین خطر «جهانی شدن»، بحران را در این منطقه شکننده افزایش می‌دهد.

حال گزارش‌های منتشر شده نشان می‌دهد که حمله رژیم‌صهیونیستی به ایران، نگرانی‌های جدی در آسیای مرکزی ایجاد کرده است و کشورهای این منطقه به‌دلیل هم‌مرزی یا نزدیکی جغرافیایی با ایران، در برابر پیامدهای امنیتی و اقتصادی این جنگ آسیب‌پذیر هستند.

در همین پیوند شوکت میرضیایف رئیس‌جمهوری ازبکستان در یک کنفرانس ویدیویی نسبت به تاثیر جنگ ایران و رژیم اسرائیل هشدار داد و گفت: «ظهور یک کانون تنش جدید در جهان، به‌طور اجتناب‌ناپذیر نه‌تنها بر خاورمیانه، بلکه بر آسیای مرکزی نیز تأثیر خواهد گذاشت.»

به گزارش پایگاه خبری قلم پیر، رئیس دولت ازبکستان افزود: «اگر تنش‌ها ادامه یابد، روابط تجاری و مسیرهای لجستیکی پیچیده‌تر خواهند شد.»

این اظهارات درحالی مطرح‌ می‌شود که کشورهای آسیای مرکزی تلاش دارند از وابستگی به مسیرهای شرقی (چین) و شمالی (روسیه) بکاهند و به بازارهای جدیدی در جنوب دست یابند.

بنابراین، فقدان هرگونه ثبات در منطقه‌آسیای غربی به خصوص ایران که مرزهای مشترک با این کشورها دارد، این راهبرد تنوع‌بخشی را نیز با مشکل مواجه می‌کند و چشم‌انداز رشد منطقه را تیره می‌سازد.

همچنین برتری مهم این مسیر، کوتاهی جغرافیایی آن است که مستقیم‌ترین مسیر زمینی را از تاجیکستان، ازبکستان و ترکمنستان به بنادر فراهم می‌سازد. این امر امکان کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل و افزایش سرعت تحویل کالا را فراهم می‌کند.

در این زمینه پروژه‌های زیرساختی متعددی برای تحقق این هدف آغاز شده‌اند؛ از جمله راه‌آهن مزارشریف–کابل–پیشاور که ازبکستان با همکاری افغانستان و پاکستان آن را پیگیری می‌کند.