تاب‌آوری پایتخت در آتش‌سوزی‌های مهیب چقدر است؟

به گزارش ایران اکونومیست، تهران شاید هیچگاه وقوع حادثه‌ای با وسعت حادثه بندرعباس را تجربه نکند، اما با توجه به وجود مراکز صنعتی، انبارها و بازار بزرگ تهران، حوادث مشابه دور از ذهن نیست، نکته مهم آمادگی پایتخت در برابر بحران با وجود زیرساخت‌ها و امکانات موجود برای مواجهه با حوادثی مانند آتش‌سوزی‌های گسترده است.

حال باید دید که با وجود امکانات و تجهیزات و به دلیل حوادث کوچک و بزرگی که در دل پایتخت رخ می‌دهد آیا باید انتظار چنین حوادث بزرگی همچون بندرشهید رجایی را در تهران کشید یا اینکه با مدیریت بحران، تجهیزات پیشرفته، ایمن‌سازی و هزاران برنامه درست مانع از چنین حوادثی خواهیم شد.

علی شمسی پور، رییس مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران درباره مطالعات و پژوهش‌های صورت‌گرفته در این حوزه گفت: یکی از پژوهش‌های ما در مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران «جانمایی مخازن آب‌رسانی اضطراری اطفای آتش‌سوزی‌های بعد از زلزله در شهر تهران» است.

وی افزود: در این پژوهش پهنه‌بندی نیاز آب اضطراری آتش‌نشانی در سطح شهر تهران با توجه‌ به نقشه خطر آتش‌سوزی، ظرفیت‌های آبی و محل‌های امکان تامین آب، منابع آب شناسایی شده توسط سازمان آتش‌نشانی برای اطفای حریق، مخازن اصلی تأمین آب شرب، بهره‌برداری از آب دریاچه خلیج‌فارس توسط سازمان آتش‌نشانی و نیاز آبی سازمان آتش‌نشانی و منابع موجود آب اضطراری در محلات تحت‌ تاثیر آتش‌سوزی‌های پس از زلزله مورد مطالعه قرار گرفته و بررسی شده است.

شمسی پور افزود: همچنین در این پژوهش فاصله از منابع آب موجود قابل‌اتکا برای اطفای حریق، فاصله تا مسیرهای ویژه اضطراری، فاصله تا مسیرهای اصلی، فاصله تا ایستگاه‌های آتش‌نشانی و تجهیزات و زیرساخت‌های لازم سازمان آتش‌نشانی برای بهره‌مندی از منابع و پاسخگویی به نیازها مشخص شده است.

رئیس مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران با اشاره به گزارشی با عنوان شناسایی مسائل و مشکلات ایمنی بازار تاریخی تجریش و ارائه برنامه عملیاتی گفت: در این گزارش به کاربری و فعالیت‌های اصلی بازار تجریش، محل تجمع و ساعات اوج حضور مردم، تحلیل واحدهای تجاری حساس از نظر ایمنی بازار، تحلیل یکپارچه وضعیت ایمنی آسیب‌پذیری بازار تجریش، مدل‌سازی آسیب‌پذیری بازار تجریش در شرایط حریق، ارائه نقشه فضاها و مسیرهای تخلیه اضطراری اشاره شده است.

وی در ادامه به سه پژوهش دیگر در این حوزه اشاره کرد و گفت: مروری بر راهبردهای ارتقای ایمنی ساختمان‌های شهر تهران در برابر آتش‌سوزی با تاکید بر حادثه پلاسکو، آتش‌سوزی در تونل و امدادرسانی در ساختمان‌های بلندمرتبه با تاکید بر آتش‌سوزی از دیگر پژوهش‌هایی است که با محوریت آتش‌سوزی در مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران انجام شده است.

شمسی‌پور با اشاره به تدوین برنامه «آمادگی و پاسخ در شرایط اضطراری برای حوادث شیمیایی در شهر تهران» گفت: یکی از پژوهش‌های مهم مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران مربوط به بازار بزرگ پایتخت است.

به گفته وی، در این پژوهش که با عنوان «عوامل بحران‌زا در ایمنی بازار تهران و راهبردها و سیاست‌های رفع آن» صورت‌گرفته، به موضوعات مهمی همچون تجارب داخلی و جهانی در رفع عوامل بحران‌زا در بازارها، تجربه بازار اصفهان، تجربه بازار قزوین و تجربه پنج بازار جهانی همچون بازار بزرگ استانبول، مرکز تجاری ملبورن، مرکز تجاری دارالسلام (تانزانیا)، مرکز تجاری هنگ‌کنگ و بازار حمیدیه دمشق اشاره شده است.

رئیس مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران تأکید کرد: همچنین در این پژوهش، فعالیت‌های بازار تهران مورد بررسی و طبقه‌بندی قرار گرفته و انواع تهدیدات ممکن شناسایی شده است، همچنین با استفاده از روش نمودار «استخوان ماهی»، حوادث تجزیه‌ و تحلیل شده و خطوط راهنما، راهبردها و سیاست‌های رفع بحران در بازار تهران ارائه شده است.

شمسی‌پور اظهار کرد: کاربردهای یادگیری ماشین در زمینه مهندسی حریق، نقش و کاربرد هوش مصنوعی در مدیریت بحران، اولویت‌بندی عوامل موثر بر مدیریت بحران شهری در برابر بلایای طبیعی و ارائه راهکار مناسب، طراحی سازوکار ایجاد تیم واکنش سریع بازتوانی، کاربست الزامات پایه عملکردی در تخلیه اضطراری ساختمان‌ها، تامین آب در شرایط اضطراری برای شهر تهران و ارتقای تاب‌آوری پایگاه‌های مدیریت بحران شهر تهران در مقابل پدیده‌های طبیعی و انسان‌ساخت از دیگر پژوهش‌های صورت‌گرفته در این حوزه است.

بر اساس گزارش سایت شهر، وی یادآور شد: هدف مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران از انجام این پژوهش‌ها، تعمیق هرچه بیشتر اهمیت پرداختن به موضوع آتش‌سوزی در شهر تهران است، مدیران تصمیم‌گیر در حوزه ایمنی شهری در مرحله نخست و سپس نیروهای امدادی در مرحله بعدی می‌توانند با مطالعه این پژوهش‌ها نگاه بهتری نسبت به موضوع پیدا کنند تا بر اساس آن تصمیم‌های جامع‌تری در حوزه برنامه‌ریزی و اجرا گرفته شود.