چرا خوشحالند؟

قرار است بدبین نباشیم ،بسیار خب !ما هم مانند بسیاری از دیدن صحنه شادی و خنده آقایان لاروف و جان کری پس از اعلام توافق بر سر خلع سلاح شیمیایی سوریه خوشحال و از اینکه ممکن است از این نوع سلاح ها دوباره استفاده نشود دستکم تا مدتی خیال همه راحت است. تا مدتی!! چون دربحران کنونی ممکن است از جنبه سیاسی بتوان در چارچوبی حرکت کرد اما به لحاظ عملیاتی این کار چندان ساده نیست .تقریبا اکثر طرفهای نظامی وفاداری خود را به ادامه نبردها اعلام و به آن متعهد شده اند. لاروف و کری هم به طرفین نگفتند جنگ نکنید ،بلکه گفتند اینطوری جنگ نکنید!!!.
اینکه حکومت اسد یا مخالفان به راستی کدامیک متهم اصلی دربکار گیری این سلاح علیه شهروندان سوری هستند؟ هنوز منبع یا نهاد مستقلی اعلام نظر نکرده است. گزارش بازرسان سازمان ملل هم اگر چه استفاده از سلاح شیمیایی را تایید و روز گذشته از زبان آقای بان کی مون جنبه هایی از آن اعلام شد ،اما مشخص نمیکند چه کسی از آن استفاده کرده است.هرچند آقای دبیر کل، نه به صرف عدم مشخص شدن نقش دولت سوریه در استفاده از سلاح شیمیایی ،بلکه به دلیل آنچه وقوع جنایات متعدد در سوریه توصیف کرد به طرز بی سابقه ای رئیس جمهور اسد را مورد حملات شدید لفظی خود قرار داد .اما همین عدم موضع گیری صریح سازمان ملل دراعلام مقصراصلی حملات شیمیایی و کوتاه آمدن ایالات متحده و توافق با روسیه تا حدودی خود نشان میدهد دراستفاده از جنگ افزار های شیمیایی دولت اسد در حال حاظر متهم نیست ومخالفان در نتیجه گیری از شرایط ونیز وجود پاره ای انگیزها احتمال بیشتری دارد به این کار مبادرت ورزیده باشند. از همین زاویه عدم وجود بندی در توافق ژنو برای محدود کردن مخالفان اسد قدری تعجب آور و به خودی خود خطری بالقوه در تحولات آینده محسوب میشود.این خطر بیشتر از آن جهت نگران کننده است که دولت سوریه هیچگاه گزارشی از وجود و یا در اختیار داشتن اینگونه سلاح ها منتشر نکرده وبه درستی معلوم نیست محل نگه داری منابع و جنگ افزارهای شیمیایی آنها کجاست؟ چه بسا قسمت هایی از این منایع الان در دست جنگجویان سوری ، نیروهای القاعده و جبهه النصر باشد .
شاید تا اینجا به لحاظ آنچه دولت اسد خود امنیت و اسرار نظامییش خوانده موضوع قابل درک باشد. اما اتفاقا مشکل درهمینجا ست. از آنجا که صحنه های نبرد وتسلط بر اراضی همواره به نفع دمشق نبوده و در موارد متعدد مخالفان موفق به پیروزی بر ارتش سوریه و تسخیر پادگانها ،دپوها و زاغه های مهمات در مناطق مختلف شده اند نمیتوان وقوع این احتمال را منتفی دانست گروههای شبه نظامی و میلیشای مسلح مخالف اسد به این انبار های ویژه و منابع شیمیایی دست یافته و آنها را به نفع خود ضبط کرده اند. اما در آنزمان هر دو طرف بنا به دلایلی ترجیح دادند نسبت به آن سکوت کنند.مخالفان شاید به منظور استفاده در جنگ به نحوی که متهم به آن نشوند،از آنطرف هم حکومت سوریه نگران ازافشا و اعلام وجود چنین ذخائری وپذیرش مجازات های تبعی آن . به ویژه آنکه دمشق تا پیش از این دمشق وجود جنگ افزارهای غیر متعارف را منکرشده یا حداقل تایید نمیکرد.
احتمال دیگری هم مطرح است. دمشق به دلیل پیچیده بودن ترکیب بندی ، نصب جنگ افزاری و محاسبات ارضی و اقلیمی در به کار گیری سلاح های شیمیایی شاید فکر نمیکرد مخالفان بتوانند ازغنائم استفاده کنند. در حالی که باید متوجه میشد تعداد قابل توجهی از فرماندهان رده بالای ارتش با دانش کافی نظامی در کنار مخالفان حضور دارند ، ضمن اینکه مشاوره ها وامکانات فنی متعددی از جانب دولت های خارجی در اختیارمخالفان است.این مطلب قابل انکاری نیست اما ثابت میکند آقای اسد تا چه حد در محاسبات خود دچار اشتباه شده، اشتباهاتی که الان مطابق طرح روسیه و توافق با ایالات متحده مجبور به پس دادن تاوان آن است.
در این میان نیزهر چند گزارش بازرسان سازمان ملل اتهامی را متوجه شبه نظامیان مسلح نمیکند اما در انگیزه شناسی جرم ، انگشت اتهام متوجه آنهاست. سکوت آن زمان دمشق تا حدی بازی را به نفع آنها پیش برد. سکوتی بالاجبار که از جنبه منطق نظامی نه میتوان گفت کاری درست و از جنبه سیاسی نه میتوان مدعی شد کاری غلط بوده است.به هر حال تا آنجا که به اسد مربوط میشود دمشق با انحراف در محاسبات تسلیم منطق گفتگوی لاروف با کری شد وباید به انتظار تبعات آن بنشیند. حال با توجه به اینکه هیچ توافقی برای خاتمه واقعی جنگ و ایجاد یک پروسه صلح تضمین شده صورت نگرفته چگونه میتوان امیدواربازگشت آرامش به سوریه بود؟. اگر مسکو و واشنگتن به دنیال اعلام این پیام بودند که حل بحران سوریه تنها به اراده،توافق آنها و پذیرفتن حق السهم طرف مقابل بستگی دارد!! بسیار خب، چاره ای نیست، به توافق که رسیدید، اسد هو که پذیرفته است!! کی جنگ را تمام میکنید؟