
ارتش و نيروي نظامي در كشورما در تاريخ پرفراز و نشيب ايران زمين، در اهم زمان ها به عنوان نيرويي پيشران و همراه با توده مردم عمل كرده است. اوج همراهي ارتش و مردم ايران در جريان انقلاب سال 1357 رخ داد. يعني زماني كه ارتشي ها حاضر نشدند دست خود را به خون مردم آغشته كنند و ضمن نافرماني از شاه، در صفوف مردم انقلابي قرار گرفتند.
تاريخچه تشكيل اولين ارتش ايران به زمان حكومت مادها و هخامنشيان باز مي گردد اما اگر ارتش به معناي امروزي تر آن را در نظر داشته باشيم، مي توانيم بگوييم كه اولين ارتش منسجم و كاركشته ايراني در زمان صفويان روي كار آمد.
اما ارتش در زمان قاجار از انسجام چنداني برخوردار نبود؛ به گونه اي كه قوايي به نام قواي قزاق و تحت فرماندهي افسران روسي به طور مستقل از ارتش در مناطق شمالي كشور كه زير نفوذ روس ها فعاليت مي كرد.
در جنوب نيز قوايي كه انگليسي ها بر آن تسلط داشتند مستقر بود. اما شاكله اصلي ارتش ايران را هنگام جنگ در دوره قاجار، عشاير تشكيل ميدادند.
در دوران پهلوي، ارتش تلاش كرد تا شكل آكادميك تري به خود بگيرد و پهلوي با كمك مشاوران نظامي خارجي در تلاش بود تا سيستم نظامي غربي را در ارتش ايران پياده كند.
مي توان گفت اولين دانشكده افسري ارتش به طور رسمي در دوران پهلوي تاسيس شد.
اما به دنبال انقلاب 1357 و پيوستن كامل بدنه ارتش ايران به جمع مردم انقلابي، به طور رسمي "ارتش جمهوري اسلامي ايران" با ساختاري نوين و فرماندهاني انقلابي آغاز به كار كرد.
ارتش نوپاي ايران در جريان جنگ هشت ساله با كشور عراق نيز حضوري فعال داشت؛ به گونه اي كه با قاطعيت مي توان گفت در هيچ عمليات بزرگي در دوران دفاع مقدس نبود كه در آن ارتش حضور پررنگ نداشته باشد.
امام خميني (ره) درخصوص نقش حساس ارتش و نيروهاي مسلح در بيرون راندن استعمار از كشور فرمودند:«قدرتهای بزرگ که دستشان از مخازن بزرگ ایران کوتاه شده است و سلطه و قدرتشان با همت ملت ایران و قوای مسلح آن قطع گردیده است، اکنون به دست و پا افتاده اند تا با جنگ افروزی بین برادران، سلطه خود را اعاده کنند و چپاولگری خود را از سر گیرند.» (صحیفه نور، ج13، ص119)
اصل یکصد و چهل و چهارم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در خصوص وظايف ارتش تصريح كرده است؛ "ارتش جمهوری اسلامی ایران باید ارتشی اسلامی باشد که ارتشی مکتبی و مردمی است و باید افرادی شایسته رابه خدمت بپذیرد که به اهداف انقلاب اسلامی مومن و در راه تحقق آن فداکار باشد."
ارتش جمهوري اسلامي در حال حاضر به چهار نيروي مختلف و مستقل از يكديگر تقسيم مي شود.
نيروي زميني، نيروي هوايي، نيروي دريايي و قرارگاه پدافند هوايي، چهار بازوي اصلي ارتش جمهوري اسلامي را تشكيل مي دهند كه نيروي زميني ارتش ، بزرگترين نيرو بين نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران به حساب مي آيد.
حضرت آيت الله خامنه اي، فرمانده كل قوا نيز در خصوص جايگاه امروز ارتش جمهوري اسلامي ايران، خاطرنشان كردند:«امروز ارتش و مجموعه نیروهای مسلح ما احساس قدرت می کنند. زیرا ملت حامی و پشتیبان آنهاست. موفقیت درجایی است که ملت پشت سر مسوولین و بازوهای کارآمد نظام باشد و علت اساسی در وجود ضعف و ذلت در هر نقطه ای از دنیا و ناتوانی در مقابله با حوادث دشوار از فاصله میان مردم و دست های فعال نظام آن کشور ناشی می شود.»
«عشق به مسوولیت، تلاش فداکارانه و ایثارگرانه همراه با برخورداری از پشتیبانی ملت، رمز موفقیت نیروهای مسلح است. ارتش در عرصه ی جنگ توانست جوهر اسلامی خود را نشان دهد و امروز در بهترین وضعیت خود قرار دارد.»
در هرحال، در جهان معاصر امروز با وجود داشتن يك نيروي نظامي منظم، ورزيده و كاركشته، نه تنها هرگز امنيت داخلي كشور دستخوش تهديدات معاندان نخواهد شد، بلكه افزايش روزافزون قدرت نيروهاي نظامي ارتش ما نيز موجب مي شود كه كشور ما حتي در مناسبات اقتصادي و سياسي نيز در سطح جهان با موفقيت هاي گسترده تري مواجه شود.
جام جم