ارز متاثر از انتظارات

درخصوص نوسانات اخیر نرخ ارز باید تاکید کرد که نرخ ارز در ایران تابعی از فاکتورهای مختلف به خصوص نرخ ارز آزاد است، چرا که در شرایط فعلی ۳ نرخ برای ارز در بازار وجود دارد. در این میان آنچه که مربوط به نرخ ارز است مرتبط با مساله عرضه و تقاضا است و البته مساله پیش‌بینی‌هایی که در مورد نوسانات نرخ ارز در بازار صورت می‌گرفت نیز بی‌تاثیر نبوده است. عرضه ارز به صادرات غیرنفتی و ارزهایی مرتبط است که به طرق مختلف در این بازار عرضه می‌شود که البته بخشی از این ارز پیش از این توسط دولت در بازار عرضه شده و به دست مردم رسیده است.

یعنی ممکن است این نوسانات ارز حاصل از صادرات باشد یا مردم بخشی از ارز خریداری شده خود را وارد بازار کرده باشند. در این میان بخش دیگری از تقاضا نیز وجود دارد که مربوط به ارز مبادله‌ای است که خود به میزان تقاضا اضافه می‌کند. باید توجه کرد که بخشی از نیاز بازار مربوط به تقاضای سفته بازی یا ارزی است که جانشین پس‌انداز می‌شود. یعنی افرادی که میزانی را مازاد بر درآمد خود دارند، در بازارهایی مثل طلا و ارز وارد کرده و در نهایت به دنبال سود بیشتر هستند. البته ممکن است بخشی از این نیاز به پس‌انداز به سمت بازار سهام یا دارایی‌های بلندمدت مانند مسکن برود.

اما در شرایط فعلی بخش زیادی از تقاضا به سمت بازار ارز و طلا رفته است. البته عامل موثر در تبدیل خریداران به فروشنده ارز، پیش‌‌بینی کاهش بیشتر نرخ ارز بود که سبب عرضه بیشتر در این بازار شد. باید تاکید کرد تا زمانی که این خوش‌بینی به بهبود اوضاع اقتصادی وجود دارد، می‌‌توان انتظار کاهش نرخ ارز را در بازار داشت. تنها در صورتی می‌‌توان گفت بازار ارز به سمت تثبیت نرخ‌ها حرکت می‌کند که انتظاری که در شرایط فعلی از کاهش نرخ‌‌ها وجود دارد تخلیه شود تا در این صورت بتوان به نزدیک شدن نرخ آزاد به مبادله‌ای امیدوار بود. عمده دلیل این همه نوسانات در هفته‌های بعد از انتخابات، پیش‌بینی و انتظاراتی است که به دلیل شرایط فعلی سیاسی کشور می‌رود و مردم را نسبت به بهبود شرایط اقتصادی امیدوار کرده است.

به طور قطع باید گفت که همان‌طور که رئیس کل بانک مرکزی نیز اظهار کرده است، بانک مرکزی در کاهش نرخ ارز موثر نبوده بلکه این نوسان‌ها به معنای تخلیه بخشی از سرمایه‌هایی است که به سمت بازارهایی مثل ارز و طلا روانه شده بود.