چرا استيضاح‌ها به نتيجه نمي‌رسند؟

روزنامه تهران امروز نوشت:در اين شكي نيست كه استیضاح وزرای کابینه در واقع عمل به وظیفه نظارتی نمایندگان مجلس است اما انتقادي كه از دوره گذشته مجلس به آن وارد شده عدم توجه مجلس به بحث نظارتي بوده است.

کد خبر: ۹۵۴۴

تاریخ: ۱۱ مهر ۱۳۹۱ - ۰۴:۵۱

آنچه اين روزها دوباره بازار گرمي را به خود اختصاص داده است گمانه‌زني‌ها براي انجام استيضاح وزراي كابينه دولت است.بحث انجام استيضاح‌هاي مختلف در حالي صورت مي‌گيرد كه روند كاري نمايندگان در مجلس هشتم بر عملكرد نمايندگان مجلس نهم هم تاثير گذاشته و تنها شعار استيضاح داده مي‌شود. در روزهاي اخير شاهد طرح استيضاح وزير ورزش، وزير آموزش و پرورش، وزير كشور و وزير كشاورزي هستيم و اين مسائل در حالي از سوي برخي از نمايندگان مطرح مي‌شود كه تعداد ديگري از نمايندگان عنوان مي‌كنند مطرح شدن بحث استيضاح جدي نيست.

استيضاح 6وزير

از ابتداي فعاليت مجلس نهم تاكنون گمانه‌زني‌هايي براي انجام استيضاح 6 وزير در مجلس مطرح شده است.اولين شائبه استيضاح مربوط به عملكرد وزير صنايع در حوزه كاري خود بوده است بعد از آن نيز زمزمه‌هاي استيضاح وزير ورزش مطرح شد.

قبل از انجام مسابقات المپيك نمايندگان انتقادات زيادي را به عملكرد وزير ورزش داشتند و بحث استيضاح تنها به دليلي نزديكي به زمان مسابقات منتفي شد و بعد از مدال‌آوري‌هاي قهرمانان ايراني به دست فراموشي سپرده شد. همچنين با حضور مرتضوي بر مسند رياست تامين اجتماعي و عدم بركناري وي بحث استيضاح وزير كار و رفاه اجتماعي مد نظر نمايندگان قرار گرفت كه با تغيير صندق تامين اجتماعي به سازمان تامين اجتماعي و ابقاي مرتضوي به عنوان رئيس اين سازمان بحث استيضاح وزير كار نيز منتفي شد.

داستان استيضاح‌هاي ناتمام در مجلس به همين‌جا ختم نشد و با تغييراتي كه در استانداري‌هاي كشور شاهد آن بوديم طرح استيضاح وزير كشور مطرح شد هرچند مسائل ديگري چون امنيتي كردن وزارت كشور و گماردن نيروهاي نظامي در پست‌هاي كليدي،بي‌توجهي به شايسته سالاري و تخصص افراد،نابساماني در شوراهاي شهر و شهرداري‌ها و ساخت و سازهاي فراقانوني از جمله موارد و دلايل استيضاح وزير كشور عنوان شده بود اما در نهايت اعلام شد كه اين طرح مختومه شده و ديگر پيگيري در اين باره صورت نخواهد گرفت هرچند دليل عدم پيگيري از سوي هيچ يك از نمايندگان مطرح نشد. همچنين با بروز مشكلات ارزي و عدم پاسخگويي مناسب وزرا در اين‌باره گمانه‌زني‌هايي براي استيضاح حسيني بر سر زبان‌ها افتاد كه در نهايت با پاسخي كه حسيني به مجلس داد نمايندگان طرح سوال از رئيس‌جمهور را در دستور كار خود قرار دادند.هنوز زمزمه‌ها و شمارش معكوس براي امضاي طرح سوال از رئيس‌جمهور به نتيجه نرسيده كه استيضاح وزير آموزش و پرورش نيز مطرح شده است.

استيضاح به دليل طرح 3-3-6

احمد شوهانی نماینده ایلام در مجلس با بیان اینکه عده‌ای از نمایندگان مجلس به دنبال ارائه طرح استیضاح از وزیر آموزش و پرورش هستند، گفت: استیضاح وزیر آموزش و پرورش توسط برخی از نمایندگان به طور جد پیگیری می‌شود و روز یک‌شنبه هفته آینده به جمع‌آوری امضا می‌پردازند.وی به فارس گفت: نقل و انتقالات، طرح 3-3-6، اجرا نشدن مصوبات سفرهای استانی در حوزه آموزش و پرورش و استخدام معلمان در سال‌های گذشته، از جمله ابهاماتی هستند که نمایندگان مصر هستند از وزیر آموزش و پرورش جویا شوند.نمایندگان همچنان برای طرح استیضاح وزیر آموزش و پرورش در حال رایزنی هستند، اینکه عده‌ای معتقدند که چیزی تا پایان دولت دهم نمانده و به صلاح نیست استیضاح را مطرح کنیم زیاد مورد موافقت ما نیست چرا که مجلس نمی‌تواند از رویکرد نظارتی خود کوتاه بیاید. بیشتر نمایندگان، ابهامات و سوالاتی که از وزیر آموزش و پرورش داشتند را در دیداری با وی در میان گذاشتند اما گویا به نتیجه‌ای نرسیدند.

استيضاح جدي نيست

نايب رئیس کمیسیون کشاورزی ديگر فردي است كه روز گذشته از جدي نبودن يكي ديگر از استيضاح‌هاي مجلس خبر داد.هر چند تاكنون 30 نماينده نامه در خواست اين استيضاح را امضا كرده‌اند اما محمد اسماعیل‌نیا نماینده مردم کاشمر در گفت‌‌وگو با فارس، با بیان اینکه استیضاح وزیر کشاورزی مطرح است، گفت: برخی نمایندگان استیضاح آقای خلیلیان را امضا کرده‌اند و برخی دیگر منتظر تدبیر آقای وزیر برای حل مشکلات کشاورزان هستند.وی تصریح کرد: اگر مشکلات عمومی کشاورزان از جمله مشکلات دامداران و مرغ داران حل نشود و همچنان تدبیری برای مقابله با خشکسالی اندیشیده نشود، استیضاح وزیر کشاورزی جدی خواهد شد.نایب رئیس کمیسیون کشاورزی با بیان اینکه نظر کمیسیون متبوعش درباره عملکرد وزیر کشاورزی به تدابیر وی برای حل مشکلات کشاورزان بستگی دارد، خاطرنشان کرد: امیدواریم وزیر کشاورزی برای حل مشکلات کشاورزان اقدامات لازم را اعمال کند چرا که در غیراین‌صورت استیضاح وی قطعی خواهد شد.

چرا استيضاح به نتيجه نمي‌رسد؟

احمد توكلي نماينده ادوار مجلس در اين باره به تهران امروز مي‌گويد كه يكي از دلايل اينكه استيضاح‌ها به نتيجه نمي‌رسد اين است كه از مرجع مناسبي اين مسئله مطرح نمي‌شود يعني فراكسيوني كه در مجموع چندين نماينده دارد استيضاح را مطرح نمي‌كند بلكه يك نماينده بنا به دلايلي طرح را مطرح و آن را پيگيري مي‌كند كه بعد از مدتي به دست فراموشي سپرده مي‌شود. وي در اين باره افزود: به طور مثال نماينده با وزير در مذاكرات به نتيجه نمي‌رسد و فكر مي‌كند كه مي‌تواند بحث استيضاح را مطرح كند. از سوي ديگر وزرا نيز قبل از جدي شدن استيضاح مذاكرات را پيگيري مي‌كنند كه در نهايت اين مسئله به فراموشي سپرده مي‌شود. به نوعي مي‌توان بيان كرد يك سر نتيجه ندادن استيضاح‌هاي مطرح شده در مجلس نمايندگاني هستند كه خواسته‌هايي دارند و سر ديگر آن وزرايي هستند كه اهل معامله‌اند و شايد در اين ميان معملات ناصوابي نيز رخ بدهد.

ايرج نديمي نيز كه در حال حاضر سمت نمايندگي مجلس را بر عهده دارد و در روزگاري نه چندان دور در كابينه دولت فعاليت مي‌كرده است در اين باره به تهران امروز مي‌گويد كه استيضاح بايد سه شاخصه داشته باشد اولين شاخصه مطرح شدن موضوع استيضاح متناسب با نيازها و مشكلات مردم است. دليل ديگر در نظر گرفتن شاخصه زمان براي طرح استيضاح و در نهايت نيز انگيزه استيضاح كنندگان است كه داراي اهميت است. استيضاح‌كنندگان نبايد انگيزه‌هاي منطقه‌اي داشته باشند بلكه بايد به دنبال اهداف ملي براي استيضاح خود باشند و در اين صورت است كه استيضاح پيگيري شده و به نتيجه مي‌رسد اما به نظر مي‌رسد استيضاح‌هايي كه در چند وقت اخير در مجلس مطرح شده فاقد اين مشخصه‌ها بوده است. به‌طور مثال مطرح شدن استيضاح وزير صنعت به دليل جابه‌جايي مديران در صنعت مس بوده است شايد اگر انگيزه‌ها خوب و ملي باشد و شاخصه‌هايي را كه بيان كردم دارا باشد به نتيجه برسد به طور مثال در حال حاضر مطرح شدن استيضاح وزاري اقتصادي بيشتر داراي اهميت است تا وزراي ديگر زيرا در حال حاضر كشور با مشكلات اقتصادي و ارزي مواجه شده است.

نتيجه‌گيري

در اين شكي نيست كه استیضاح وزرای کابینه در واقع عمل به وظیفه نظارتی نمایندگان مجلس است اما انتقادي كه از دوره گذشته مجلس به آن وارد شده عدم توجه مجلس به بحث نظارتي بوده است اما بيان كردن مسئله استيضاح و عدم پيگيري آن از سوي نمايندگان تا آنجا پيش رفته است كه زمانی که خبرنگاران مطرح شدن بحث استيضاح را در مجلس مي‌شنوند به آن توجهي نمي‌كنند يا فرآيند آن را پيگيري نمي‌كنند و در انتظار منتفي شدن بحث استيضاح به دلايلي كه هيچ گاه عنوان نمي‌شود مي‌مانند.

از سوي ديگر نگاهی به قدرت لابی گر دولت در مجلس نشان می‌دهد، که اقناع نمایندگان مجلس برای پس‌گیری امضا‌هایشان که در پس ورقه استیضاح خودنمایی می‌کند، کار سختی نیست.