ساخت دستگاه آشکارساز اشعه‌ مادون قرمز در کشور

پژوهشگران دانشگاه شیراز با همکاری صنایع اپتیک اصفهان با استفاده از روشی ساده و ارزان موفق به ساخت نمونه‌ آزمایشگاهی دستگاه آشکارساز امواج مادون قرمز شده‌اند.

کد خبر: ۹۴۲۴۳

تاریخ: ۱۷ آذر ۱۳۹۴ - ۱۱:۱۸

دکتر حامد دهدشتی جهرمی، مجری این طرح دانشگاهی با بیان این‌که هدف اصلی در این طرح بومی‌سازی دانش فنی ساخت این دستگاه به روشی با قابلیت تولید انبوه است، اظهار کرد: اشعه‌ مادون قرمز، بخشی از طیف الکترومغناطیسی است که هر جسم با توجه به دمایی که دارد، آن را از خود ساطع می‌کند؛ اما با چشم قابل رؤیت نیست. بدین ترتیب اجسامی را که در شرایط عادی با چشم غیر مسلح نمی‌توان رؤیت کرد، به کمک این اشعه می‌توان آشکارسازی و از آن‌ها تصویربرداری کرد. از این رو، ضرورت ساخت قطعه‌ای که قادر به آشکارسازی امواج مادون قرمز باشد، برکسی پوشیده نیست.

وی در توضیح اهمیت تحقیقات انجام شده گفت: فناوری ساخت این آشکارسازها در حال حاضر در کشور موجود نیست. لذا نظر به کاربردهای گسترده و نیاز روزافزون صنایع مختلف به این محصول، هدف این پروژه دستیابی به فناوری ساخت این قطعه به صورت کاملاً بومی بوده است.

محقق طرح تصریح کرد: از آنجا که نمونه‌ آزمایشگاهی این محصول ساخته شده و با موفقیت آزمایش شده است، لذا امکان تجاری‌سازی آن دور از انتظار نخواهد بود. بدین ترتیب می‌توان از آن در صنایعی از قبیل نفت و گاز، خطوط انتقال نیرو، مخابرات نوری، تصویربرداری پزشکی، نجوم و زیست فناوری بهره گرفت.

دهدشتی جهرمی روش ساخت این آشکارساز را با نمونه‌های متداول مقایسه کرد و افزود: امروزه استفاده از ساختارهای کوانتومی برای ساخت آشکارسازهای نوری مادون قرمز مورد توجه قرار گرفته‌اند. این آشکارسازهای نوری تا چند سال گذشته عمدتاً با استفاده از مواد گران قیمت و با روش‌های سخت و پر هزینه نظیر لیتوگرافی نوری ساخته می‌شدند. هزینه‌ بسیار بالای این روش‌ها و سختی کار، سمی بودن مواد مورد استفاده، محققان را به ساخت این ادوات با روش تولید ارزان، آسان و با قابلیت تولید انبوه تشویق کرد. در نتیجه در چند سال اخیر ساخت این آشکارسازهای نوری با استفاده از نقاط کوانتومی‌ مطرح شد که برپایه‌ کامپوزیت نانوکریستال‌ها و پلیمرهای آلی ساخته و تولید می‌شوند. در این طرح نیز از همین روش استفاده شده است.

محقق طرح تصریح کرد: بر اساس نتایج حاصل شده، استفاده از نانوساختارهای نقاط کوانتومی در این قطعه باعث بهبود عملکرد پاسخ آن و همچنین کاهش نویز گرمایی آن شده است. علاوه براین نانومواد استفاده شده در ساختار این آشکارساز باعث حذف قطعات جانبی جهت خنک کاری این محصول، از طریق افزایش دمای کاری آن شده است. این امر موجب می‌شود قیمت محصول نهایی به شدت کاهش یابد.

بر اساس این گزارش، این تحقیقات در قالب پایان‌نامه‌ دکترای حامد دهدشتی جهرمی و تحت راهنمایی و نظارت دکتر محمدحسین شیخی از دانشگاه شیراز انجام شده است. این طرح که به سفارش صنایع اپتیک اصفهان به انجام رسیده است، به عنوان پایان‌نامه‌ مورد نیاز صنعت به تائید ستاد ویژه‌ توسعه فناوری نانو رسیده است.