جرثقیل‌های غول‌آسا؛ خطری که جدی گرفته نمی‌شود

حالا با شیوع بلندمرتبه‌سازی در تمام سطح شهر، جایی نمانده که فتح نکرده باشند. تصویر آنها با سنگ‌های بتنی چند تنی و بازوهای فلزی و نردبان بلندشان حالا برای خیلی‌ها یک تصویر آشناست.

کد خبر: ۹۱۵۲۹

تاریخ: ۱۱ آبان ۱۳۹۴ - ۱۰:۵۰

فقط کافی است سرتان را بالا بگیرید؛‌ به احتمال زیاد یکی از 978 تاور کرین (جرثقیل‌های شهری) فعال در سطح شهر تهران جایی همان حوالی درست بالای سرتان مشغول کار است.تاورکرین‌ها اگر تا چند سال پیش فقط در برخی نقاط شهر دیده می شدند، حالا با شیوع بلندمرتبه‌سازی در تمام سطح شهر، جایی نمانده که فتح نکرده باشند. تصویر آنها با سنگ‌های بتنی چند تنی و بازوهای فلزی و نردبان بلندشان حالا برای خیلی‌ها یک تصویر آشناست.

فرقی نمی کند حوالی میدان ولی عصر باشید یا بلوار میرداماد، خیابان ایرانشهر باشید یا کمی آن طرف تر خیابان خیام یا بزرگراه همت و نیایش تهران؛ این غول های آهنی، اینجا و آنجا برفراز شهر سایه انداخته اند؛ حضوری که بدون حاشیه هم نبوده و هرچند وقت یک بار با حادثه های بزرگ و کوچکشان، آنها را به تیتر صفحات حوادث روزنامه ها تبدیل کرده است.

حادثه سقوط تاورکرین در بزرگراه نیایش، فعلا آخرین حادثه ای است که پای این غول های آهنی را به میان کشیده و یک قربانی دیگر به فهرست قربانیان تاورکرین ها اضافه کرده است.

اتفاقی که دیروز به جلسه غیرعلنی شورای شهر تهران هم کشیده شد و رئیس شورای شهر را بر آن داشت تا در ابتدای دویست و یکمین جلسه شورا بر لزوم استانداردسازی تاورکرین ها تاکید کند و از برنامه های شورا برای تدوین طرح یک فوریتی یا دوفوریتی برای شهرداری خبر بدهد تا در نهایت این جرثقیل ها به شکل مطلوب تری استانداردسازی شوند.

مهدی چمران با اشاره به این که این بالابرها عمدتا از کشورهای حاشیه خلیج فارس خریده شده و به دلیل شرایط آب وهوایی عمر بیشترشان به پایان رسیده و باید از رده خارج شوند، سازمان ملی استاندارد، شهرداری و سازمان نظام مهندسی را به عنوان سه نهاد مسئول در این قضیه خطاب قرار داد و گفت : موسسه استاندارد موظف است این جرثقیل ها را استاندارد سازی کند و شهرداری ها و سازمان نظام مهندسی نیز موظف است تائیدیه استاندارد این بالابرها را از پیمانکاران طلب کنند تا آنان براساس استاندارد کار انجام دهند.

استاندارد 21 درصدی تاورکرین ها

بحث درباره تاورکرین ها در صحن شورا البته موضوع جدیدی نیست، صفحات تقویم را که ورق بزنیم و به جلسه غیرعلنی شورا در 26 مهر برسیم، باز هم تاورکرین ها به موضوع مورد مناقشه اعضای شورا تبدیل می شوند.

مخصوصا وقتی که پژمان پشمچی زاده، معاون شهردار تهران در این جلسه از وضعیت نابسامان تاورکرین ها خبر می دهد و می گوید: فقط ٢١ درصد تاورکرین های تهران گواهی کیفیت دارند.

به گفته معاون شهردار تهران، از ٩٧٨ بالابری که در تهران فعالیت می کند تنها ٢١ درصد گواهی کیفیت، ٢٧ درصد تائیدیه صلاحیت اپراتور و ١٣ درصد تائیدیه گزارش از مهندس ناظر دارند.

این آمار و ارقام وقتی در کنار حوادث اخیر قرار می گیرد، ناخواسته توجه عموم مردم را به بحث فعالیت و استاندارد بودن تاورکرین ها می برد.

مردمی که تا چند وقت پیش با خیال راحت در محدوده فعالیت این جرثقیل های آهنی بزرگ تردد می کردند حالا با استرس از نزدیکی تاورکرین ها می گذرند.

نگرانی مردم از سقوط جرثقیل ها

نگرانی و استرس مردم از نظر رئیس کمیته عمران شورای شهر تهران بی دلیل هم نیست. اقبال شاکری با اشاره به حادثه سقوط تاورکرین بزرگراه نیایش به جام جم می گوید: درباره این اتفاق شورا بررسی های لازم را انجام داده است. طبق مدارک موجود این جرثقیل سال 1975 ساخته شده ، علت شکستن آن هم بلند کردن بار هشت تنی به رغم ظرفیت شش تنی اش بوده. البته این جرثقیل مجوز بازرسی استاندارد داشته اما مهلت این مجوز تمام شده و تمدید نشده بود؛ مدتی قبل از حادثه هم از طرف سرپرست ناحیه 7 منطقه 5 شهرداری به مالک پروژه تذکر داده شده اما مسئول پروژه به کارش ادامه داده بود البته مسئولیت حادثه هم صرفا با مسئولان پروژه است.

رئیس کمیته عمران شورای شهر به فعالیت های صورت گرفته در زمینه استانداردسازی تاورین کرین ها اشاره کرده و می گوید: سال گذشته با مشارکت اداره استاندارد و شورا، چهارشرکت برای بازرسی و ارائه گواهی سلامت و استاندارد به تاورکرین ها تعیین شدند، اما در این مدت فقط 10 درصد جرثقیل های موجود این گواهینامه را گرفته اند که این آمار اصلا قابل قبول نیست. راه حل هم این است که شهرداری وارد موضوع شده و مانع کار بقیه شود؛ این اتفاق هم در صورتی رخ می دهد که ناظر نظام مهندسی به شهرداری گزارش بدهد و شهرداری هم مانع کار شود.

استاندارد تاورکرین ها اجباری نیست

ورود مدیریت شهری به بحث ایمنی تاورکرین ها، بحث جدیدی نیست. هربار با رخ دادن یک حادثه نگاه ها به سمت مسئولان شهری برمی گردد.

غلامرضا عبدی، مهندس کارشناس استاندارد تاورکرین ها و دبیرعلمی همایش استاندارد و ایمنی جرثقیل ها و صنایع وابسته هم با اشاره به این موضوع، به جام جم می گوید: متاسفانه بحث استاندارد اجباری برای تاورکرین ها در کشور ما لحاظ نشده است؛ یعنی با این که محصولی مثل چای در کشور ما استاندارد اجباری دارد، اما تاورکرین هنوز به اجباری بودن استاندارد نرسیده است. مشکل هم اینجاست که بحث اجباری شدن استاندارد برای هر موضوع یک بحث زمانبر است و باید از طریق جامعه یا نهاد های تخصصی به سازمان ملی استاندارد گفته شود تا سازمان آن را در اولویت استانداردسازی و اجباری شدن قرار بدهد البته در استاندارد شدن یک محصول فقط سازمان استاندارد دخیل نیست، وزارت دادگستری و قوه قضاییه هم دخیل هستند. همه این نهادها باید در شورای عالی استاندارد لزوم اجباری بودن یک استاندارد را تائید کنند که حالا با توجه به نگرانی های به وجود آمده در جامعه امیدواریم به این موضوع در تاورکرین ها هم اهمیت بدهند.

عبدی در ادامه با اشاره به آمارهای غیررسمی از وجود 1200 تاورکرین در سطح شهر تهران خبر می دهد و می گوید از این تعداد 978 تاورکرین فعال است اما چون استاندارد برای اینها اجباری نیست، از سه مرحله نظارت استاندارد عبور نمی کنند؛ یعنی نه نظارت قبل از نصب نه حین نصب و نه بعد از نصب.

کارشناس استاندارد تاورکرین ها درباره دلایل افزایش تعداد تاورکرین ها در سطح شهر می گوید: در این قضیه چند عامل دخیل است.

یکی این که واردات جرثقیل های متحرک در چند سال گذشته محدود شد و در نتیجه واردکننده ها به واردات جرثقیل های برجی روی آوردند. دلیل دوم هم به خاطر اعتماد سازی و جلب مشارکت سرمایه گذارها در پروژه های ساختمانی است؛ به عبارتی افرادی که مجری این پروژه ها بودند ترجیج دادند با نصب یک تاورکرین، حتی بدون این که توجیه منطقی در روند کار داشته باشد، سرمایه گذار جلب کنند.

مشکلات موجود بر سر راه استاندارد سازی

از آنجا که نصب تاورکرین ها برای کارفرماها بین پنج تا 30 میلیون هزینه در بردارد، برخی مدیران می گویند اگر حادثه ای پیش آمد، مسئولیت آن با ماست. مشکل دیگر این است که در بیشتر پروژه ها، جرثقیل های باری را بیش از اندازه باربرداری شان بلند می کنند و از آنجا که متوسط عمر اینها بالای 20 سال است، به مرور مشکل ساز می شوند.