نخستین سگ‌های جهان در آسیای میانه، اهلی شدند

گروهی از پژوهشگران معتقدند اجداد سگ‌های خانگی امروزی در روستاهای آسیای میانه زندگی می‌کردند اما پژوهش‌هایی که پیشتر صورت گرفته نشان می‌دهد که در اروپا، چین و خاورمیانه هم اهلی کردن سگ‌ مرسوم بوده است.

کد خبر: ۹۱۰۴۹

تاریخ: ۰۵ آبان ۱۳۹۴ - ۱۴:۱۸

نتیجه پژوهشی که به تازگی بر ریخته ژنتیکی سگ‌ها صورت گرفته حاکی از آن است که انسان‌های ساکن آسیانه میانه برای نخستین بار به فکر اهلی کردن سگ افتادند.

گروهی از پژوهشگران دانشگاه کورنل در آمریکا با بررسی ریخته ژنتیکی سگ‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که اجداد "بهترین دوستان انسان" سگ‌های منطقه‌ی میان نپال و مغولستان امروزی بودند.

این پژوهشگران ریخته ژنتیکی بیش از چهار هزار و ۵۰۰ سگ از ۱۶۱ نژاد گوناگون و افزون بر ۵۵۰ نوع سگ‌ اهلی روستایی را بررسی کردند.

سگ‌ها در مقایسه با حیوانات دیگر تنوع فراوانی دارند. در سراسر جهان بیش از ۴۰۰ نژاد سگ وجود دارد. برخی از نژادها که تا پایان قرن گذشته در مناطق روستایی دورافتاده‌ی جهان زندگی می‌کردند و شانس کمتری برای جفت‌گیری با نژادهای دیگر داشتند. برخی از پژوهشگران معتقدند که این سگ‌ها بیشترین نزدیکی خونی را با اجداد نخستین سگ‌های اهلی دارند.

جستجو در ریخته ژنتیکی

پژوهشگران تا کنون بیشترین گوناگونی ژنتیکی را در سگ‌های روستایی مناطقی در آسیای میانه به ویژه در شرق، جنوب غربی و هند پیدا کرده‌اند.

البته بررسی ریخته ژنتیکی این سگ‌ها نشان می‌دهد، کدهای ژنتیکی که به طور معمول بسیار نزدیک به یکدیگر روی کروموزم‌ها قرار دارند، از هم جدا شده‌اند.

پژوهشگران معتقدند که این کدها به احتمال بسیار زیاد متصل به هم به نسل بعد منتقل می‌شوند. آنها نتیجه‌گیری می‌کنند که جدایی این کدها از هم در سگ‌های آسیای میانه در طول قرن‌ها و در نسل‌های بسیار صورت گرفته و در نهایت نشانگر آن است که این سگ‌ها گذشته‌ای بسیار طولانی دارند.

آنها همچنین معتقدند چون اجداد کهن‌ترین گونه گرگ‌های اروسیا (آسیا و اروپا) هم از آسیای میانه می‌آیند اجداد سگ‌های امروزی هم اهل این منطقه بوند.

شاید سگ‌ها تجارت می‌شدند

اولاف تالمن، پژوهشگری از دانشگاه فنلاندی اولو که خود سال ۲۰۱۳ تحقیقی در مورد نخستین سگ‌های اهلی انجام داده، معقتد است که پژوهشگران دانشگاه کورنل اطلاعات قابل‌ توجهی گردآوری کردند و بر آن پایه تحلیل خوبی ارائه داده‌اند.

او حتی برداشت نهایی آن دانشمندان را موجه می‌داند اما معتقد است که با داده‌های این تحقیق نتیجه‌گیری‌ دیگری هم ممکن است. اما اولاف تالمن معتقد است تنوع بالای ژنتیکی دال بر قدمت یک گونه نیست.

تالمن که در این تحقیق شرکت نداشته است نتیجه نهایی آن را قبول ندارد. او می‌گوید: «جای شگفتی نیست ‌که سگ‌ها در آسیا گوناگونی بسیاری دارند. آسیا و به‌ ویژه چین از گذشته دور در تجارت فعال بوده است. سگ‌های روستایی می‌توانستند چنین مسیرهای را دنبال کنند یا حتی تجارت می‌شدند و این می‌تواند دلیل تنوع بالای ژنتیکی آنها را ثابت کند.»

او همچنین تصریح می‌کند که نظریه انتخاب طبیعی از هزاران سال پیش در مورد سگ‌ها صدق نمی‌کند و حتی گرگ‌ها هم از سال‌های دور به صورت هدفمند جفت‌گیری می‌شدند.

پژوهش‌هایی در مورد سگ‌های اهلی از خاوردور تا اروپا

یافتن ریشه و نیای حیوانات خانگی در سال‌های گذشته بارها مورد بحث و تبادل‌نظر بوده است. سال ۲۰۰۹ میلادی این احتمال مطرح شد که به دلیل تنوع بالای ژنتیکی سگ‌ها در چین، نخستین سگ‌های خانگی در آن کشور اهلی شدند.

به نوشته بی بی سی، یک سال بعد پژوهشگران این نظریه را با بررسی داده‌هایی در مورد ریخته ژنتیکی سگ‌ها در خاورمیانه رد کردند.

اولاف تالمن نیز خود بر پایه یافته‌های پیشین سال ۲۰۱۳ پژوهشی انجام داد که نشان می‌دهد انسان‌های شکارچی در اروپا در زمره نخستین کسانی بودند که سگ نگه می‌د‌اشتند.

حال با انتشار نتیجه تحقیق جدید بحث تاز‌ه‌ای میان پژوهشگران درگرفته است. تالمن خود بر این باور است که درباره اصل و ریشه سگ‌ها هنوز پاسخی قطعی و قانع‌کننده وجود ندارد.