اسماعیل خلیل زاده، نایب رییس اتاق تعاون ایران

مدیریت استراتژیک در اقتصاد پساتحریم

با ناکامی جمهوریخواهان در کنگره امریکا در جلوگیری از اجرایی شدن "برجام" یکی از بزر گترین موا نع از سر راه ایران و جامعه جهانی در زمینه برای برچیدن تحریم ها برداشته شده و طرفین خود را برای برداشتن گام های اساسی تر در راستای تعامل فراگیر سیاسی و اقتصادی اماده می سازند.

کد خبر: ۸۸۶۶۳

تاریخ: ۰۸ مهر ۱۳۹۴ - ۱۵:۳۹

در این شرایط ایران که تحت فشار تحریم ها  با مشکلات بسیاری دست به گریبان بوده بیش از همیشه درصدد است از موقعیت به دست امده بهره گرفته و حرکت جدیدی را به سوی اینده ای بهتر و مثبت اغاز کند. زیرا ورود به دوران پسا تحریم  بدون در نظر گرفتن واقعیت ها و موقعیت سنجی امکانپذیر نبوده و می تواند به ناکامی منجر شود.

این واقعیتی انکار ناپذیر است که دوران جنگ با دوران صلح متفاوت بوده و هر دوره ای نیاز به استراتژی خاص خود   دارد. اگر این مساله مورد توجه قرار بگیرد گذر از جنگ به صلح موفقیت امیز بوده و می تواند مثمر ثمر باشد در غیر این صورت فرصت سوزی ،زمینه هرگونه تعامل را از بین برده و راه های موفقیت را مسدود خواهد کرد.

رهبر فرزانه انقلاب بارها در سخنان خود نقشه راه اینده اقتصاد ایران    را که   همانا اقتصاد مقاومتی با اتکا به تولید با کیفیت داخلی است ترسیم کرده و بر اجرای ان تاکید کرده اند. آنچه مورد تاکید قرار گرفته باید با اتخاذ تاکتیک های مقتضی از قوه به فعل در اید.

در این رابطه انچه اهمیت داشته و باید مورد توجه قرار بگیرد مدیریت استراتژیک است تا از این طریق مدیریت کشور بتواند ضمن سوق دادن اقتصاد در مسیر واقعی خود که همانا احیای بخش خصوص راستین و واقعی است به   پرهیز از رانت خواری بپردازد  تا زمینه مساعدی برای ایجاد رقابت سالم و سازنده  با هدف ارتقا سطح تولید ملی در قالب اقتصاد مقاومتی که مورد توجه رهبر انقلاب است فراهم گردد.

در این راستا نیاز است مسایل و موارد زیر مورد توجه قرار بگیرد تا از انحراف جلوگیری شده و رفاقت جای خود را به رقابت سازنده و سالم بدهد. این موارد عبارتند از:

1-    توجه به تولید داخلی
اقتصاد ایرا ن برای کاهش ضربه پذیری و تاثیر پذیری از اقتصاد های غیر سازنده که نقشی تخریبی ایفا می کنند و قادرند اقتصاد ملی کشورها را تحت الشعاع قرار داده  و یا از بین ببرند نیاز به توجه به تولید داخلی و احیای ان دارد. یکی از راه های اصولی برای تحقق این مساله توجه به بخش خصوص و تعاونی ها و اقعی و احیای ان است که حتی در قانون اساسی نیز مورد توجه قرار گرفته است. دور زدن بخش خصوص و تعاونی ها و یا  نادیده گرفتن ان هم می تواند بخش عمده ای از فعالان را از صحنه اقتصاد و تولید دور سازد و هم این که زمینه مساعدی برای انحرافات فراهم سازد.

2-ایجاد فضای رقابتی
این واقعیت را باید پذیرفت که اقتصاد دولتی   در کشورهای مختلف کارنامه قابل قبولی از خود ارائه نداده و در حقیقت مردود شده است. در ایران نیز تجربه نشان داده که هرگاه دولت زمام امور اقتصادی را در دست گرفته  ناموفق بوده و موجب از بین رفتن زمینه رقابت گردیده است به همین دلیل دوران پسا تحریم که دوران جدیدی در  اقتصاد ایران   به حساب می اید  باید با ایجاد فضای رقابتی به عصر شکوفایی اقتصادی تبدیل شودکرد .فضای رقابتی سبب از بین رفتن انحصار ها و رفاقت های غیر سازنده گردیده و منجر به دلسرد شدن دست اندرکاران در بخش های غیر دولتی خواهد شد.

3-انضباط مالی
ایران در سال های گذشته بنا به دلایل بسیار از جمله دور زدن تحریم ها در زمینه اقتصادی با انضباط  مالی چندانی برخوردار نبوده است.   از جمله دلایل  ان ،  افشای بی انضباطی هایی است که به صورت اختلاس های کلان اشکار شده وگویای این واقعیت است فصل جدید که با لغو و برچیده شدن تحریم ها فرا می رسد زمانی  می تواند با موفقیت همراه باشد که انضباط مالی از اولویت برخوردار بوده و مورد توجه قرار بگیرد. در این شرایط باید همه از چارچوبی که انضباط مالی و فعالیت های اقتصادی را  قانونمند می سازد تبعیت کنند.

4-برقراری روابط سازنده با جهانیان
در جریان تحریم هااین واقعیت اشکار شد که جامعه جهانی ناگزیر به تبعیت ا ز  قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل است . در این مدت رابطه  تجاری و اقتصادی ایران با جامعه جهانی اسیب دیده و  دچار بحران شد لذا ایران برای احیای روابط و قرار گرفتن در جایگاه واقعی خود ناگزیر باید دست دوستی به سوی جهانیان دراز کرده و یا  دست هایی   که به سویش دراز شده را صادقانه بفشارد . امروزه با گسترش رسانه ها و تبدیل جهان به یک دهکده در حقیقت مرزهای مصنوعی از بین رفته و جهانی شدن ،همه را به هم  نیاز مند کرده است . در این شرایط کسی قدرتمند است که قادر باشد رابطه قالب قبولی با جامعه جهانی برقرار کرده و از این روابط به نحو مطلوب بهره مند شود.

5-ضرورت بهره گیری از تکنولوژی های خارجی
زمانی کشورها تصور می کردند با بستن مرزها به روی دیگران می توانند استقلال خود را حفظ کرده و به رشد و ترقی خود کمک کنند اما امروزه شرایط تغییر کرده و جهانی شدن سبب گردیده همه به هم  احتیاج داشته  باشند. ایران از کشورهای در حال توسعه است که باید و می تواند با بهره گیری از تکنولوژی خارجی و تلفیق ان با دانش داخلی در مسیر رشد قرار گرفته و بر مشکلات خود در زمینه های اقتصادی و تکنولوژیکی غلبه نماید. با لغو تحریم ها و بر داشتن موانع    ایران قادر خواهد بود به تکنولوژی های خارجی دسترسی داشته و انها را در خدمت توسعه خود به کار بگیرد. در این شرایط نیاز است
مدیریت استراتژیک پسا تحریم   به یک واقعیت در کشور تبدیل شده و مورد توجه قرار بگیرد.

برخورد شعاری با این مقوله نه تنها ایران را از غافله توسعه پایدار دور می سازد بلکه می تواند راه را برای رانت خواری و نادیده گرفتن حقایق هموار سازد. یافتن شرکای قابل اعتماد و در کنار ان اجرایی شدن توصیه های رهبر فرزانه انقلاب در زمینه اقتصاد مقاومتی  نقشه راهی است که می تواند شکوفایی را به اقتصاد بازگردانده و مدیریت استراتژیک را به عاملی برای تحقق این خواسته ها تبدیل کند.زیرا  شایسته سالاری در سایه چنین مدیریتی امکان پذیر بوده و برای رهایی اقتصاد ایران از چرخه مشکلات کنونی از ضروریات می باشد.

نویسنده مقاله: اسماعیل خلیل زاده

رییس اتاق تعاون تهران

نایب رییس اتاق تعاون ایران