کارشناسان زلزله: ایمن‌ سازی تهران را جدی بگیریم

منشأ زلزله‌های آخر هفته تهران

کابوس زلزله تهران تمامی ندارد. آنهایی که پیاز داغش را زیاد می‌کنند معتقدند پس از وقوع زلزله تهران، خوشبخت کسی است که در همان لحظه‌های ابتدایی زلزله از دنیا برود.

کد خبر: ۸۴۹۸۲

تاریخ: ۲۴ مرداد ۱۳۹۴ - ۱۰:۳۲

کابوس زلزله تهران تمامی ندارد. آنهایی که پیاز داغش را زیاد می‌کنند معتقدند پس از وقوع زلزله تهران، خوشبخت کسی است که در همان لحظه‌های ابتدایی زلزله از دنیا برود؛ چون بافت شهر ناایمن بودن و شلوغی‌اش به مرحله‌ای رسیده که پس از وقوع زلزله‌ای مهیب در تهران امکان امدادرسانی به گرفتار شده‌های زیر آوار وجود ندارد.

بالاخره پنجشنبه شب گذشته، یک چشمه از کابوس ها محقق شد و اطراف تهران لرزید؛ اما خوشبختانه تلفات جانی همراه نداشت.

پنجشنبه شب پیش، زمین لرزه 4.1 ریشتری در ساعت 23 و 12 دقیقه و 14 ثانیه در عمق 13کیلومتری زمین و در 17 کیلومتری جوادآباد تهران، 20 کیلومتری پیشوا و 26کیلومتری ورامین روی داد. این زمین لرزه در عمق 13کیلومتری زمین در مرز استان تهران و سمنان اتفاق افتاد.

موسسه لرزه نگاری کشور وابسته به موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران هم اعلام کرد که 6 زمین لرزه که شدید ترین آن 4.1 و ضعیف ترین آن 1.5 درجه ریشتر بود، منطقه جوادآباد ورامین را لرزانده است.

اگرچه خوشبختانه، این زمین لرزه خسارت جانی همراه نداشت و به نوعی خارج از شهر تهران اتفاق افتاده، اما این روزها دوباره زلزله تهران، سر زبان ها افتاده است و حالا خیلی ها نگرانند که مبادا، این زلزله نه چندان قوی در استان تهران، پیش زمینه ای برای وقوع زلزله ای بزرگ در خود شهر تهران باشد.

آیا باید نگران زلزله تهران باشیم؟

دکتر بهرام عکاشه، زلزله شناس در گفت وگو با جام جم درباره این که آیا احتمال دارد زلزله ورامین، پیش زمینه زلزله ای بزرگ در شهر تهران باشد، توضیح می دهد که ما در شمال و جنوب تهران، گسل های بسیار زلزله خیزی داریم. مثلا گسلی به طول 90 کیلومتر، شمال تهران را در معرض خطر قرار داده است.

به گفته عکاشه، در جنوب تهران هم گسل های زیادی وجود دارد که دو گسل «ری شمالی» و «ری جنوبی» از همه آنها قوی تر است. به گفته این متخصص زلزله شناسی، گسل ری در جنوب تهران حدود 185 سال پیش لرزید که بر اثر آن، شهرری، بازار و حتی کاخ گلستان نابود شد.

عکاشه تاکید دارد که دو احتمال برای آینده قابل پیش بینی است؛ یا این زلزله در ورامین، ارتباطی به گسل های شهر تهران ندارد و باید آن را یک هشدار به حساب آورد یا این که این زلزله را باید پیش لرزه ای برای وقوع یک زلزله بزرگ در شهر تهران برشمرد.

این کارشناس زلزله معتقد است هر دو احتمال وجود دارد و هیچ کسی هم نمی تواند با قاطعیت بگوید کدام احتمال، درست تر است.

به گفته عکاشه، شواهد تاریخی نشان می دهد که جنوب تهران، بارها با خاک یکسان شده است و هم اکنون هم با وجود حدود ده گسل فعال در جنوب تهران، احتمال وقوع زلزله در پایتخت دور از ذهن نیست.

ستاد بحران باید آماده باشد

از پنجشنبه شب پیش تا الان اغلب نهادهای امدادی در تهران در حال آماده باش هستند تا بتوانند برای وقوع زلزله احتمالی در پایتخت آماده باشند؛ اما عکاشه خاطرنشان می کند به دلیل قرار گرفتن تهران روی گسل های فعال زلزله، نیروهای امدادی و ستاد بحران باید همواره در حالت آماده باش باشند، نه این که فقط با شنیدن خبر وقوع زلزله در اطراف تهران به جنب و جوش بیفتند.

از همه مهم تر این است که به گفته این متخصص زلزله، باید ساختمان ها ایمن سازی شوند و مقررات ایمنی ساختمان رعایت شود تا زلزله احتمالی در تهران، خسارت کمتری به جای بگذارد؛ وگرنه اعلام آماده باش نیروها به تنهایی نمی تواند کارساز باشد.

احتمال زلزله در تهران سرجایش است

دکتر مهدی زارع، دانشیار پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله در گفت وگو با جام جم عنوان می کند که زلزله پنجشنبه شب گذشته، به گسل پیشوای ورامین مرتبط است. این گسل به اعتقاد این کارشناس تا حدود 6.5 ریشتر قدرت دارد و حتی حدود 700 سال قبل هم با وقوع زلزله ای 6 ریشتری در این منطقه، مناطق ورامین، پیشوا و شهرری تخریب شده است.

اگرچه به قول زارع، انتهای گسل پیشوا به گسل ری جنوبی می رسد، ولی به اعتقاد این کارشناس، این اصلا به این معنی نیست که گسل پیشوا می تواند موجب فعال شدن گسل ری جنوبی شود بنابراین به عقیده این زلزله شناس، زلزله ورامین، ربطی به زلزله تهران ندارد اما عکاشه با این اظهارنظر چندان موافق نیست.

به عقیده او، نمی شود با قاطعیت اعلام کرد که زلزله در ورامین، حتما به دلیل فعال شدن گسل ورامین باشد و احتمال دارد این زلزله به دلیل فعالیت گسل دیگری اتفاق افتاده باشد. اما هر دو کارشناس در این موضوع هم عقیده هستند که چه با وجود زلزله ورامین و چه بدون زلزله ورامین، خطر احتمال وقوع زلزله در شهر تهران، اصلا کم نشده است و خطر زلزله در تهران، همچنان به قوت خودش باقی است.

وضعیت نارنجی به زرد تبدیل شده است

پس از وقوع زلزله در ورامین، مسئولان جمعیت هلال احمر، اعلام کردند که وضعیت برای این نیروها به حالت نارنجی درآمده است که البته مرتضی مرادی پور، مدیر هماهنگی عملیات سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمر در گفت وگو با جام جم عنوان می کند حالا وضعیت نارنجی به وضعیت زرد تبدیل شده است.

این مقام مسئول توضیح می دهد که چهار وضعیت سفید، زرد، نارنجی و قرمز برای این سازمان امدادی تعریف شده که مطابق آن، وضعیت سفید به معنای شرایط عادی است. در وضعیت زرد، احتمال خطر وجود دارد و به همین دلیل نیروهایی که شیفت کاریشان نیست، موظف هستند از منطقه کاری شان بیرون نروند. در وضعیت نارنجی، همه نیروها به حالت آماده باش درمی آیند و همه مرخصی ها لغو می شود. در حالت قرمز هم بحران اتفاق افتاده و همه نیروها موظفند برای مهار بحران، حضور داشته باشند. اگرچه هلال احمر به محض وقوع زلزله ورامین، وضعیت نارنجی را اعلام کرد، اما حالا مرادی پور می گوید احتمال خطر در تهران کمتر شده و الان در وضعیت زرد به سر می بریم.

وضعیت زرد برای اطلاع مردم نیست

این مقام مسئول در سازمان امداد و نجات خاطرنشان می کند که تمام این وضعیت ها، فقط برای آگاهی نیروهای امدادی است، نه به معنای هشدار دادن به مردم. در واقع، هر چهار وضعیت فقط مصرف داخلی دارد و برای کارکنان امدادی معنا دارد و مردم نباید به این هشدارها توجه کنند.

او تاکید دارد که وظیفه اطلاع رسانی به مردم درباره خطرات زلزله، به عهده وزارت کشور است و برای مجموعه هلال احمر، وظیفه ای برای اطلاع رسانی به مردم تعریف نشده است.

بدون ایمن سازی، به پیشواز مرگ می رویم

مدیر هماهنگی عملیات سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمرهم مثل دیگر کارشناسان زلزله، احتمال وقوع زلزله در تهران را همیشگی می داند. به باور او تا وقتی همه ساختمان ها ایمن سازی نشود و قوانین ایمنی ساختمان به اجرا درنیاید، همواره تبعات هولناک زلزله تهران در کمین است: «اگر عقربی به خانه شما بیاید و خودش را زیر صندلی مخفی کند، شما هرگز نمی گویید چون من دیگر عقرب را نمی بینم، پس خطر گزیدگی عقرب هم از بین رفته است، بلکه عقل سلیم حکم می کند که تا بیرون کردن عقرب از خانه، آرام ننشینید. برای زلزله تهران هم همین وضعیت حکمفرماست. شاید ما هم اکنون زلزله تهران را نمی بینیم، اما خطر زلزله، همچنان سرجایش باقی است.»