شربت‌های گیاهی بنوشید

در گرمای تابستان بیشتر از همه چیز انواع شربت و خوراکی‌های خنک مشتری دارد، کم اشتهایی، عطش و ضعف معده باعث می‌شود کمی بیشتر روی انتخاب خوراکی‌ها و نوشیدنی‌ها دقت کنیم.

کد خبر: ۸۴۶۴۲

تاریخ: ۱۸ مرداد ۱۳۹۴ - ۱۰:۱۶

شربت‌های معمول مثل آلبالو، آبلیمو یا خاکشیر برای معده‌های حساس ایجاد ناراحتی‌هایی مثل درد و ورم می‌کند. شاید مهم‌ترین گزینه، استفاده از شربت‌هایی باشد که با انواع عرقیات گیاهی تهیه می‌شوند. این عرقیات هم خوش‌عطر و خوش طعم است و هم خاصیت دارویی و تقویتی دارد؛ آن‌قدر که در طب مکمل هم از آن استفاده می‌کنند.

امروزه پزشکان در تحقیقات‌شان به این نتیجه رسیده‌اند که طب سنتی در حفظ سلامت و درمان بسیاری از بیماری‌ها می‌تواند مؤثر باشد؛ برای همین به آن طب مکمل می‌گویند.

در مقابل، آگاهان و حکمای طب سنتی هم طب جدید و دارو درمان شیمیایی را نفی نمی‌کنند و آن را مکمل روش‌های درمانی خود می‌دانند؛ گر چه اندک پزشکانی هم هستند که طب سنتی را غیرعلمی و غیرمفید می‌دانند.

به هر حال امروزه، علم پزشکی به این سمت پیش‌ می‌رود که در تولید دارو و درمان بیماری‌ها‌ از داروهای گیاهی و طب سنتی هم استفاده کند. اکنون در آلمان بیش از 70 درصد داروها با منشأ گیاهی تولید و روانه بازار می‌شوند، در آمریکا، هند و چین 40 تا 50 درصد و... اما متأسفانه در ایران - با وجود داشتن سابقه‌ای درخشان در طب سنتی - تنها 9صدم درصد از داروهای تولیدی منشأ گیاهی دارند.

خوشبختانه طی چند سال اخیر محققان داروساز کشورمان به سمت تحقیق و تولید داروها و عرقیات گیاهی روی آورده‌اند و نتیجه آن هم تولید داروهای ایذر، دیابت، بیماری‌های ریوی و... بوده است. بخش مهمی از درمان‌های طب سنتی با تجویز عرقیات گیاهی – که خواص گوناگون و مؤثری دارد – انجام می‌شود که در بخش‌های بعدی مطلب به آن می‌پردازیم.

- بعضی عرقیات معطر مثل گلاب، هل و... اگر در مقابل نور خورشید باشند، عطر خود را از دست می‌دهند؛ پس بهتر است این نوع عرقیات را پشت پنجره آفتابگیر قرار ندهید.

- عرقیات به علت تبخیر شدن آبشان هنگام جوشاندن و غلیظ بودنشان، فسادناپذیرند اما تاریخ مصرف بعضی از آنها 3 ساله و بعضی دیگر یک‌ساله است و این یعنی بعد از گذشت تاریخ مصرف، خاصیت‌شان از بین می‌رود، نه اینکه خراب شوند.

- مکان گرم و مرطوب، زودتر خاصیت انواع عرقیات را از بین می‌برد بنابراین آشپزخانه به دلیل داشتن فضای گرم و مرطوب مکان مناسبی برای نگه داشتن آنها نیست.

- معمولاً خاصیت عرقیات گیاهانی که طبیعت گرم یا مایل به گرم دارند، زودتر از بین می‌رود و معمولاً تاریخ مصرف آنها یک ساله است.

- نگهداری عرقیات در کمد اتاق‌های خواب، انباری و حیاط خلوت – که فضایی خشک و خنک دارند – مناسب است؛ در ضمن می‌توان آنها را در یخچال هم نگه داشت.

- بعضی انواع عرقیات طعم فوق‌العاده تلخی دارند و خوردن آنها – به‌ویژه برای کودکان – سخت است. این نوع عرقیات (مثل کاسنی، نعنا، بید و ...) را می‌توان با نبات، عسل یا کمی‌ آب میوه مخلوط کرد و خورد. خوردن این عرقیات همراه نبات، عسل یا آبمیوه نه تنها خاصیت آنها را کم نمی‌کند بلکه افزایش می‌دهد.

- اگر خواهان خرید عرقیاتی هستید که به روش سنتی تهیه می‌شود، حتماً ازعطاری‌های معتبر و قابل اعتماد که محصولات جهان گلاب (گلاب اکسیر) را می فروشند، خرید کنید تا به شما جنس تقلبی یا عرق فوق‌العاده رقیق بی‌خاصیت قالب نکنند.

تهیه این شربت‌ها بسیار ساده است. یک دوم از پارچ یا لیوان را از عرق پر کرده و بقیه را آب و شکر اضافه کنید. شربت شما حاضر است. اگر مایل باشید، می‌توانید خاکشیر یا تخم شربتی را با هر یک از این عرقیات میل کنید.

شربت بیدمشک: شربت عرق بیدمشک از پرطرفدارترین نوشیدنی‌ها در جنوب ایران است زیرا خوردن میوه‌های تابستانی و نوشیدنی‌های سرد بعد از چندین ساعت گرسنگی در هوای گرم، معده را حساس می‌کند و باعث بروز سردرد در افراد کم خون می‌شود.

اما عرق بید‌مشک درست برای همین موضوع آفریده شده زیرا این عرق تقویت کننده قلب و معده، خون ساز، ضد سردرد و دردهای عضلانی است.

شربت عرق شاتره: اگر خیلی گرمایی هستید و اگر زیاد بیرون منزل و در آفتاب کار می‌کنید، حتماً یک لیوان شربت عرق شاتره بنوشید؛ شاتره خاصیت بسیار قوی ضدعطش و گرمازدگی دارد، خون را تصفیه می‌کند و صفرابر است.

شربت گلاب: گلاب تقویت‌کننده اعصاب است. شاید به خاطر رایحه خوب گل محمدی می‌تواند آدم را آرام کند. گلاب نشاط ‌آور هم هست و برای تقویت قلب هم سفارش شده. شربت گلاب به تنهایی یا با کمی تخم شربت یا خاکشیر نوشیدنی سالمی است.

شربت نعنا: اگر خاصیت هیچ کدام از عرقیات را ندانید، حتماً عرق نعنا را می‌شناسید. اهالی خانه که هندوانه و میوه و شربت می‌خورند، بد نیست برای جلوگیری از معده درد و نفخ، یک لیوان شربت عرق نعنا هم بنوشند.

شربت بهارنارنج: شربت بهار‌نارنج که از عرق بهار نارنج همراه با آب نبات یا شکر تولید می‌شود، از نوشیدنی‌های رایج در جنوب کشور است. خاصیت آرامبخشی بهارنارنج جدا از بوی مدهوش ‌کننده و طعم خوشایند آن باعث شده تا این شربت طرفداران بسیاری در بین کسانی که شغل یا زندگی پراسترسی دارند داشته باشد. بهارنارنج، گرم، مقوم معده و قلب است و البته خاصیت ضد نفخ هم دارد.

حالا که بحث عرقیات گیاهی شد، بد نیست اطلاعات‌مان را کمی بیشتر کنیم. بعضی از این عرقیات کمی تلخ و گس‌اند و به همین دلیل برای شربت مناسب نیستند اما می‌توان آنها را با آب و شکر قابل خوردن کرد.

عرق بومادران: بومادران را شاید با گل قشنگ زرد رنگش بشناسید اما این گیاه علاوه بر زیبایی، خواص زیادی دارد: بومادران درمانگر ضعف عضله قلب (میوکاردیت)، احساس گرفتگی و درد در ناحیه قلب (آنژین دو پوتارین) است. اگر دست‌هایتان گزگز می‌کند و خواب می‌رود، حتماً از این گل استفاده کنید.

عرق برگ چنار: اگر دلتان می‌خواهد کمی چاق شوید یا تب دارید و یا دچار تنگی نفس هستید، عرق برگ چنار نوشیدنی خوبی است.

عرق آویشن: مقوم بدن و معده و تقویت‌کننده بینایی است. ضدتشنج و نفخ، درمان‌کننده سرفه، تنگی نفس، درد مفاصل، سیاتیک، خونریزی‌های رحمی، کوفتگی عضلات و ضد عفونی‌کننده مجاری تنفسی است. اصولاً آویشن یک گیاه همه‌فن حریف است.

عرق بابونه: مقوم معده، بادشکن، اشتهاآور، هضم‌کننده غذا، صفرابُر، ضد تشنج و ضدعفونی‌کننده است. در استعمال خارجی تقویت‌کننده مو است و در رفع بیماری‌های پوستی و محفوظ نگه داشتن زخم از آلودگی بسیار مؤثر است.

عرق خار شتر: اگرچه اسمش خنده‌دار است اما خواص زیادی دارد؛ تصفیه‌کننده خون و کبد، شست‌ و شودهنده کلیه‌ها و مفید برای دفع سنگ کلیه و مثانه است.

عرق زیره: کمی تند و تلخ است اما این تلخی را به نتایج شیرین‌اش ببخشید؛ چون زیره ضدچاقی، هضم‌کننده غذا، بادشکن و رافع ناراحتی‌های معده است. این عرق حتماً باید بعد از غذا و با نصف لیوان آب مصرف شود.

عرق سنبل الطیب: در درمان تحریکات عصبی، تشنج و میگرن مؤثر است. آرامش‌بخش و خواب‌آور است. اگر عصبی هستید یا کم‌خوابی دارید، دم‌کرده یا عرق سنبل الطیب نوشیدنی مناسبی برای شماست.

عرق هفت گیاه: یک لیوان عرق هفت‌گیاه هم میل کنید. عرق هفت گیاه پایین‌آورنده قند خون است.

نکاتی درباره عرقیات گیاهی

مناطق سردسیر نسبت به مناطق گرمسیر و مرطوب، از پوشش گیاهان با خاصیت‌های دارویی غنی‌تری برخوردار است.

عرق دوآتشه به معنای آن است که گیاه 2 بار جوشانده شده، آب کمتری دارد و غلیظ‌تر است و در نتیجه تأثیرگذاری سریع‌تری هم دارد.

بیشترین مصرف عرقیات گیاهی به ترتیب زیر است: 1 ـ گلاب 2 ـ نعنا 3 ـ شاتره 4 ـ کاسنی 5 ـ خارشتر 6 ـ زیره سبز 7 ـ شوید 8 ـ رازیانه.

گران‌ترین نوع عرقیات به دلیل کمیاب بودن گیاهش، عرق کیالک است که در واقع عرق زالزالک وحشی است (با زالزالک معمولی فرق دارد). و البته تولید صنعتی آن هم نسبت به بقیه عرقیات محدودتر است.