در سیستم توزیع کالا چه خبر است؟

شاید دقت در تجربیات روزانه‌ای که ممکن است در زندگی همه ما اتفاق بیفتد، مسائلی را روشن کند که مطرح کردن و سوال‌کردن آن، باعث جلب توجه افکار عمومی و به راه‌ افتادن گفتمانی عمومی برای حل آن شده و گرهی از مشکلات مردم و کشور را باز کند.

کد خبر: ۸۴۲۶۴

تاریخ: ۱۳ مرداد ۱۳۹۴ - ۰۹:۴۲

یکی از این مسائل، افزایش مداوم قیمت کالاها و خدمات از یکسو و تفاوت قیمت یک کالای واحد در دو نقطه از شهر است که ممکن است بسیاری از ما روزانه به مواردی از آن برخورده باشیم، اما بسادگی یا حداکثر با یک غرولند از کنار آن عبور کرده ایم.
با این حال تجربه نشان داده توجه به همین ریزه کاری ها و بیان و سوال و مطالبه کردن آن، می تواند به حل مشکل منجر شود.

در عمل به این قاعده شاید بیان تجربیات قیمتی و ریشه آن بتواند بخشی از مشکل گرانی را که به رشد طبیعی هزینه تولید مربوط نیست و احتمالا سوداگری و سودجویی در سیستم توزیع و مبادله عامل آن است، حل کند.

تجربه اول: پنجشنبه هفته گذشته، حوالی ظهر و حین دست و پا زدن در صف انبوه یکی از رستوران های معروف بازار تهران، فروشنده دوره گردی را دیدم که یکی از برندهای معروف شکلات خارجی را می فروخت؛ شکلاتی که در فروشگاه های مرکز و شمال تهران هر عدد 3000 تومان است را این دستفروش هزار تومان می فروخت.

شکلات را بررسی کردم: تاریخ مصرفش به روز بود و نمونه ای که خوردم نیز اثری از بی مرغوبیتی نداشت، اما چرا 2000 تومان تفاوت در هر شکلات آن هم در یک شهر؟ تازه قیمت هزار تومانی این فروشنده دوره گرد در حالی بود که او سودش را نیز در هزارتومان لحاظ کرده بود و چند دست چرخیده بود، اما باز هم 200 درصد زیرقیمت به دست من رسیده بود! با این حال احتمال دادم این شکلات به صورت قاچاق وارد کشور شده باشد و به دلیل نپرداختن عوارض قانونی، ارزان تر به دست من رسیده است. اما این فکر تا عصر همان پنجشنبه بیشتر طول نکشید.

تجربه دوم: عصر همان پنجشنبه گذرمان به یکی از فروشگاه های معروف و بزرگ پوشاک در بلوار میرداماد افتاد. حین بررسی اجناس فروشگاه، اتیکت قیمت را که برگرداندم، قیمت اصلی جنس را که به پوند انگلیس درج شده بود و احتمالا یادشان رفته بود از روی پیراهن بکنند، دیدم: 5 پوند! یعنی با احتساب قیمت 5100 تومانی پوند در بازار تهران، قیمت این جنس 25 هزار و 500 تومان بود؛ در حالی که باز هم در آن پنج پوند سود تولیدکننده و فروشنده انگلیسی لحاظ شده است. حالا قیمت آن جنس در آن مغازه چقدر بود؟ 97 هزار تومان! یعنی تقریبا چهار برابر قیمت اصلی. از خودم پرسیدم مگر چند درصد تعرفه واردات و سودبازرگانی و هزینه حمل و نقل به این 25 هزار و 500 تومان خورده که ما باید آن را چهار برابر قیمت واقعی بخریم؟ تازه یادم آمد نمایندگی ایران، قیمت آن جنس را که حتما پنج پوند نمی خرد، بلکه به قیمت عمده یا بنکداری دست کم 20 درصد کمتر از قیمت خرده فروشی تهیه می کند. پس فاصله چهار برابری با قیمت ایران، حتما بیشتر از این حرف هاست. بعد هم خطاب به خودم(!) اضافه کردم که این جنس که مانند آن شکلات فروش حاشیه بازار بهانه قاچاق بودن ندارد؛ رسمی و قانونی و با پرداخت تعرفه وارد ایران شده است. نرخ ارز هم که هشت ماهی می شود تقریبا ثابت یا کم نوسان است. پس واقعا چرا باید یک جنس ارزان وارداتی چهار برابر یعنی 400 ـ 500 درصد گران تر به دست مصرف کننده ایرانی برسد؟...

اینجا بود که لازم دیدم خطاب به وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمان حمایت از مصرف کننده و تولیدکننده، سازمان تعزیرات حکومتی، سازمان بازرسی کل کشور و سازمان های عریض و طویل نظارتی دیگر عرض کنم که این گونه تجربیات، نشان می دهد سیستم توزیع کالای کشور نقص جدی دارد و برخی عوامل با استفاده از این نقص، کالاهای ارزان وارداتی را به چندین برابر قیمت به مردم قالب می کنند. لذا بهترین راه این است که این دستگاه ها با همکاری هم یک رگولاتور قیمت (ناظر و تنظیم کننده قیمت) در بخش خرده فروشی تشکیل دهند که هدفش سرکشی به فروشگاه های خرده فروشی و عمده فروشی، بررسی فاکتورها و تحلیل قیمت فروش به مصرف کننده باشد؛ کاری که در تمام دنیا انجام می شود.

سید علی دوستی موسوی