گام جدید محققان ایرانی در درمان ضایعات نخاعی

پژوهشگران ایرانی در تحقیقات خود موفق شدند، یک نمونه آزمایشگاهی داربست کشت سلول های عصبی به منظور ترمیم ضایعه نخاعی بسازند.

کد خبر: ۸۳۶۷۳

تاریخ: ۰۴ مرداد ۱۳۹۴ - ۱۱:۳۵

انسان های بیشماری در سرتاسر دنیا بر اثر بیماری یا سانحه دچار آسیب های حرکتی در نخاع خود می شوند. سلول های عصبی حرکتی از جمله سلول های مهمی هستند که در افراد قطع نخاعی، آسیب دیده و از بین می رود.

این سوانح به گونه ای است که سلول های بافت عصبی به طور خود به خود قادر به ترمیم آن نیستند، از این رو لزوم ساخت سازه های مهندسی شده سلولی، جهت ترمیم این ضایعات عصبی ضروری به نظر می رسد.

با توجه به توان خودنوزایی و پتانسیل تبدیل شدن سلول های بنیادی مزانشیمی مغز استخوان به سلول های شبه عصبی، این سلول ها گزینه مناسبی در پزشکی ترمیمی به حساب می آیند، از طرف دیگر استفاده از داربست های الکتروریسی شده ژلاتینی به دلیل مشابهت به محیط طبیعی سلول ها، سرعت تخریب پذیری و قیمت مناسب، آن ها را به گزینه مناسبی در ترمیم عصبی تبدیل کرده است.

دکتر فائزه فقیهی عضو هیات علمی مرکزتحقیقات سلولی-مولکولی دانشگاه علوم پزشکی ایران،گفت:در این تحقیق تلاش شده تا توان تبدیل شدن سلول های بنیادی مزانشیمی مغز استخوان انسان به سلول هایی مشابه سلول های عصبی حرکتی (موتور نورون) بررسی شود.

وی بیان کرد: سلول های موتور نورونی موجب انتقال دستور حرکت از نخاع به اندام های حرکتی می شوند، در این مطالعه از ژلاتین الکترو اسپین شده در ابعاد نانو، به عنوان داربست برای کشت سلول های بنیادی استفاده شده است.

فقیهی اظهارکرد: ژلاتین به دلیل شباهت ساختاری با برخی اجزای پروتئینی ماتریکس خارج سلولی بدن انسان، گزینه مناسبی در مهندسی بافت عصب برای ترمیم ضایعات عصبی به شمار می آید.

وی افزود: نتایج نشان داده که سلول های بنیادی مزانشیمی بر روی ژلاتین الکترواسپین شده به سلول هایی شبیه به سلول عصبی حرکتی (موتورنورون) تبدیل شده و ویژگی های اختصاصی این سلول ها را درسطح ژن و پروتئین به خوبی بیان کردند.

وی ادامه داد: دستاوردهای این پژوهش نشان می دهد که سازه سلولی مهندسی شده، گزینه مناسبی برای پیوند به مدل حیوانی جهت بررسی ترمیم ضایعه نخاعی ایجاد شده است، از این رو درحال حاضر این مطالعات درفاز حیوانی واستفاده از این داربست حاوی سلول های بنیادی بر روی مدل حیوانی قطع نخاع شده در حال انجام است.

به گفته این محقق، دراین کار ابتدا داربست ژلاتینی به روش الکتروریسی ساخته شده وساختار آن توسط دستگاه SEM مورد ارزیابی قرار گرفته است، سپس سلول های بنیادی که از مغز استخوان استخراج شده و در محیط آزمایشگاهی کشت داده شده بود، بر روی این داربست منتقل شد.

در ادامه سمیت سلولی این سازه توسط آزمون MTT assay بررسی شد، در نهایت تمایز سلول های بنیادی مزانشیمی به سلول های عصبی حرکتی توسط نشانگرهای ایمونوشیمیایی در سطح پروتئین و بیان ژن های اختصاصی در سطح mRNA مورد ارزیابی قرار گرفت.

نتایج این تحقیقات در مجله Journal of Molecular Neuroscience به چاپ رسیده است.