چشم‌انداز رفع فیلترینگ با ستاد عارف روشن است / چه زمان اینترنت به شرایط پیش از دی‌ماه بازمی‌گردد؟

کد خبر: ۸۳۵۹۱۸

تاریخ: ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۴:۱۷

به گزارش ایران اکونومیست؛ وزیر ارتباطات در اولین نشست خبری خود پس از دو سال سکوت، با نقد صریح رویکردهای سنتی به فیلترینگ، از خسارت ۶۸ همتی به زیرساخت‌ها در «جنگ رمضان» پرده برداشت. ستار هاشمی ضمن اعلام مخالفت قاطع با طرح «اینترنت طبقاتی»، از رایزنی با مقامات ارشد کشور برای بازنگری در فرایند محدودسازی اینترنت و پایان دادن به خودتحریمی فضای مجازی خبر داد.

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، پس از دو سال سکوت رسانه‌ای، امروز در نشستی خبری با حضور اصحاب رسانه به تشریح آخرین وضعیت شبکه ارتباطی کشور پس از بحران‌های اخیر، سرنوشت محدودیت‌های اینترنتی، خسارت‌های وارده ناشی از جنگ و چالش‌های حکمرانی فضای مجازی پرداخت. وی در این نشست با نقدهای صریح و ارائه آمارهای تکان‌دهنده، از رویکردهای سنتی به امنیت و فیلترینگ انتقاد کرد.

خسارت ۶۸ همتی به زیرساخت‌های ارتباطات در جنگ رمضان

وزیر ارتباطات در سخنان خود با اشاره به پایداری شبکه ارتباطی کشور در شرایط بحرانی و جنگی، از همکاری نزدیک اپراتورها و بخش خصوصی قدردانی کرد. با این حال، هاشمی حجم خسارات وارده به این وزارتخانه در جریان «جنگ رمضان» را سنگین توصیف کرد و گفت:«وزارت ارتباطات در این جنگ ۶۸ همت آسیب دید که در این میان، بخش فضایی بیشترین خسارت را متحمل شد. خوشبختانه خسارت جانی نداشتیم؛ پیش از حملات توانستیم بخشی از تجهیزات فضایی را جابه‌جا کنیم، اما بخشی دیگر از دست رفت.»

وی تأکید کرد که وزارت ارتباطات در تلاش است وقفه طبیعی ایجادشده پس از جنگ در پروژه‌های فضایی را به حداقل برساند و با پایدار شدن شرایط، راه‌اندازی مجدد تجهیزات آغاز خواهد شد تا روند توسعه منظومه ماهواره‌ای شهید سلیمانی متوقف نشود

به شرایط قبل از دی‌ماه رضایت نمی‌دهیم

یکی از محورهای اصلی این نشست، وضعیت اینترنت پس از یک دوره قطعی طولانی‌مدت بود. هاشمی با اشاره به اینکه اینترنت پس از ۸۸ روز قطعی به‌تازگی وصل شده است، مواجهه با این پرسش که «اینترنت تا کی وصل می‌ماند؟» را یکی از تلخ‌ترین و دردناک‌ترین تجربیات خود دانست و افزود: «اگر طبق سند چشم‌انداز می‌خواهیم کشوری الهام‌بخش و رقابت‌پذیر باشیم، این امر نیازمند پایداری ارتباطات، سرمایه‌گذاری و رشد است. در دنیای هوش مصنوعی، مایه تأسف است که ما هنوز در نقطه دغدغه برقرار بودن یا نبودن اصل ارتباط مانده‌ایم.»

وزیر ارتباطات درباره وعده بازگشت اینترنت به شرایط پیش از ۱۸ دی‌ماه تصریح کرد:

داده‌ها نشان می‌دهد هنوز با وضع پیش از دی‌ماه فاصله داریم، اما نگاه ما ارتقای مراتب بالاتر است و به شرایط قبل از دی‌ماه رضایت نخواهیم داد.

دسترسی به اینترنت باکیفیت و بدون تبعیض برای همه، موضع همیشگی ماست. حرف ما کارشناسی است و چه دوربین‌ها روشن باشند چه نباشند، پای آن ایستاده‌ایم.

امنیت در سایه قطع اینترنت یک رویکرد اشتباه و ضدامنیتی است

ستار هاشمی با به چالش کشیدن نگاهی که قطع اینترنت را بستر ایجاد امنیت می‌داند، به یکی از حوادث تلخ اخیر اشاره کرد و گفت:«در شرایطی که اینترنت قطع بود، متأسفانه برخی مسئولین طراز اول کشور به شهادت رسیدند. بنابراین اگر فکر می‌کنید با بستن اینترنت امنیت برقرار می‌شود، باید در این نگاه تجدیدنظر کنید.»

وی در ادامه به عوارض فنی و ضدامنیتی طولانی شدن قطعی اینترنت پرداخت و تشریح کرد که آسیب‌پذیری سامانه‌های دیجیتال و دستگاه‌های هوشمند دائماً در دنیا منتشر می‌شود؛ وقتی اینترنت قطع باشد، امکان دریافت آپدیت‌ها وجود ندارد. در نتیجه، طولانی شدن این فرآیند شبکه داخلی را به‌شدت آسیب‌پذیر می‌کند که این خود یک مقوله کاملاً ضدامنیتی است.

وزارت ارتباطات در حال بازنگری فرایند محدودسازی اینترنت است

وزیر ارتباطات در پاسخ به دغدغه مردم درباره احتمال قطع مجدد اینترنت، صراحتاً اعلام کرد که محدودیت‌های دسترسی معمولاً برحسب شرایط امنیتی خاص کشور ایجاد می‌شوند، اما رویه آن باید دگرگون شود:

هدف اول وزارتخانه، رساندن محدودیت‌ها به حداقل ممکن است.

در حال تدوین پیشنهادی با همکاری نهادهای امنیتی و ذی‌ربط هستیم تا مشخص شود هر محدودیتی با تشخیص کدام نهاد، چه کمیته‌ای و دقیقاً برای چه بازه زمانی اعمال می‌شود و این روند باید با اطلاع‌رسانی شفاف همراه باشد.

ایستادگی در برابر «ایجاد دسترسی طبقاتی» و طرح وایت‌لیست

هاشمی در پاسخ به سوالی درباره اظهارات محمد سرافراز (عضو شورای عالی فضای مجازی) مبنی بر خرید تجهیزات برای ایجاد دسترسی‌های طبقاتی و محدودسازی اینترنت، مخالفت قاطع خود را با این طرح اعلام کرد و گفت:«بحث وایت‌لیست کردن یعنی ممیزی و باز کردن چند سایت محدود و بستن مابقی اینترنت، متأسفانه از سوی افرادی دنبال می‌شد که مایه تعجب و تأسف است. ما در جلسات کارشناسی محکم جلوی این طرح غیرعملی ایستادیم.»

وزیر ارتباطات مدیریت سطح دسترسی در یک سازمان ۲ هزار نفره را هم پر از چالش خواند و تعمیم آن به سطح ملی برای ۹۰ میلیون نفر را غیرممکن دانست. وی همچنین با نگاهی به پیشینه خود افزود: «این نگاه، ریشه نوآوری را خشک می‌کند. اگر بستر عادلانه آموزش و دسترسی به اطلاعات نبود، آیا جوانی مثل ستار هاشمی از یکی از محروم‌ترین مناطق کشور می‌توانست رشد کند و وزیر شود؟ نباید پتانسیل نوجوانان را جلو جلو ممیزی کرد؛ مشخص نیست پرچمدار بعدی اقتصاد دیجیتال ایران از کدام نقطه محروم برخواهد خاست.»

رویه فیلترینگ تهدیدی جدی برای نظام حکمرانی است

وزیر ارتباطات با مقایسه سهم ۴۰ درصدی اقتصاد دیجیتال در برخی کشورها، رویه فیلترینگ در ایران را یک «خودتحریمی» دانست و آمار تکان‌دهنده‌ای از ناکارآمدی محدودیت‌ها ارائه داد:«قبل از چهارم خرداد، میزان ترافیک خروجی کشور از مسیرهای غیررسمی مانند استارلینک و شبکه‌های مرزی، با ترافیک عبوری از گیت‌وی بین‌المللی کشور برابری می‌کرد. این یک تهدید جدی برای نظام حکمرانی است. ما دیده‌ایم که ابزارهای فنی تندروانه در درازمدت به ضد خود تبدیل می‌شوند.»

امید به ستاد ویژه ساماندهی و راهبردی فضای مجازی به ریاست عارف

بخش دیگری از سخنان هاشمی به ارزیابی توانایی ستاد ویژه ساماندهی و راهبردی فضای مجازی به ریاست محمدرضا عارف (معاون اول رئیس‌جمهور) اختصاص داشت. وی با انتقاد از تعدد قوانین بلااستفاده گفت: «ما امروز دچار تورم سند هستیم. اسناد و تکالیف غیرقابل‌اجرایی وجود دارند که پیاده‌سازی آن‌ها به بیش از ۱۰۰۰ همت بودجه نیاز دارد؛ اسنادی که به دلیل عدم مشارکت ذینفعان، از مبنا امکان تحقق ندارند.»

وی با تکیه بر آمارهای پژوهشی اعلام کرد که جوانان از وضعیت فعلی فیلترینگ و حکمرانی فضای مجازی ناراضی هستند و تاکید کرد که رضایت مردم، مهم‌ترین دارایی نظام است.

هاشمی فاش کرد:«در این مدت با تقریباً تمام چهره‌های شاخص و تصمیم‌گیر کشور (به جز مقام معظم رهبری) گفتگو کردیم. جالب است که در جلسات خصوصی، همگی به این وجه مشترک رسیده‌اند که باید تصمیم نهایی را گرفت و زمان را نباید از دست داد. حتی برخی منتقدان در دیدارهای حضوری و درگوشی اعتراف می‌کنند که آمارهای توجیهی قبلی صادرشده (در دفاع از فیلترینگ) درست نبوده است.»

وزیر ارتباطات در پایان، تشکیل این ستاد تحت فرمان معاون اول را برای پایان دادن به چندصدایی و ایجاد اجماع ملی ضروری دانست و گفت به دلیل اشراف، قدرت اجماع‌سازی و مقبولیت دکتر عارف، چشم‌انداز حل چالش فیلترینگ و ارتقای کیفیت اینترنت را کاملاً روشن می‌بیند.

واکنش به زمزمه‌های استیضاح در مجلس

ستار هاشمی در این نشست خبری، در واکنش به طرح موضوع استیضاح خود از سوی برخی نمایندگان مجلس، رویکردی تعاملی اتخاذ کرد و گفت:«استیضاح حق قانونی نمایندگان مجلس است. اگر به این نتیجه رسیده‌اند که وزیر ارتباطات باید استیضاح شود، ما این موضوع را یک فرصت می‌دانیم تا درباره دغدغه‌ها و مسائل این حوزه، با نمایندگان مردم و جامعه بیشتر گفتگو کنیم.»

«اینترنت پرو» هرگز برای استفاده عمومی طراحی نشده بود

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در آخر با تشریح جزئیات و حواشی ایجادشده پیرامون «اینترنت پرو» تاکید کرد که این خدمت از ابتدا بر پایه مدل تجاری (B2B)، برای شرایط اضطراری و پاسخگویی به نیازهای مشخص کسب‌وکارها طراحی شده بود و وزارت ارتباطات هرگز برنامه‌ای برای ارائه آن به عنوان یک خدمت عمومی (B2C) نداشته است.

سید ستار هاشمی با اشاره به انحراف این طرح از اهداف اولیه خود گفت:«تغییر کاربری اینترنت پرو از یک سرویس ویژه کسب‌وکارها به خدمتی با دامنه عمومی، تفاوت میان مدل‌های تجاری و مخاطبان را نادیده گرفت و این سرویس را از فلسفه شکل‌گیری خود دور کرد.»

وی همچنین از ورود نهادهای نظارتی از جمله قوه قضاییه به این پرونده خبر داد و افزود که در جلسات تخصصی، روند شکل‌گیری و انحرافات اجرایی این طرح بررسی شده است.