شکار جنگنده‌های پنهان‌کار با فناوری جدید

اسلحه جدید چین

کد خبر: ۸۳۵۷۷۸

تاریخ: ۱۸ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۱:۱۷

به گزارش ایران اکونومیست؛ گزارش‌هایی درباره احتمال نقش‌آفرینی سامانه‌های چینی در نابودی جنگنده‌ها و تجهیزات نظامی مختلف، بار دیگر نگاه‌ها را به توانمندی‌های رو به‌ رشد صنایع دفاعی چین معطوف کرده است. اگر این ادعاها صحت داشته باشند، نه‌تنها جنگنده‌های غربی با چالش‌های جدیدی روبه‌رو شده‌اند، بلکه برتری سنتی آمریکا و متحدانش در حوزه نبردهای هوایی نیز وارد مرحله‌ای تازه از آزمون و رقابت شده است.

ماجرا از سال ۲۰۲۵ آغاز شد؛ زمانی که پاکستان مدعی شد با استفاده از موشک هوا به‌ هوای چینی PL-۱۵E، چند جنگنده رافال هند را هدف قرار داده است. هرچند دهلی‌نو تنها از سقوط یک فروند رافال سخن گفت و علت آن را نقص فنی اعلام کرد، اما همین ادعاها بحث گسترده‌ای را درباره توانایی تسلیحات چینی در مقابله با پیشرفته‌ترین جنگنده‌های غربی به راه انداخت. اکنون و تنها یک سال بعد، گزارش‌هایی منتشر شده که از احتمال نقش‌آفرینی تجهیزات ساخت چین در سرنگونی یک جنگنده آمریکایی و حتی رهگیری جنگنده‌های پنهان‌کار آمریکا حکایت دارد؛ موضوعی که می‌تواند پیامدهای مهمی برای آینده نبردهای هوایی داشته باشد.

اما چین چگونه می‌تواند جنگنده‌های نسل پنجم را ببیند و به آن‌ها شلیک کند؟

رادارهای چینی و معمای رهگیری جنگنده‌های پنهان‌کار

براساس گزارش eurasiantimes،  یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های غربی‌ها، شناسایی جنگنده‌های نسل ۵ توسط چین است. برخی مقام‌های آمریکایی معتقدند که سامانه‌هایی نظیر YLC-۸B ممکن است توانایی شناسایی اهدافی را داشته باشند که برای فرار از رادار طراحی شده‌اند.اگر چنین ادعایی درست باشد، ماموریت جنگنده‌های پنهان‌کار آمریکا در جهان و مناطق درگیر، با پیچیدگی‌های جدیدی مواجه خواهد شد. در واقع، بخش مهمی از مزیت عملیاتی هواپیماهایی مانند F-۳۵ و F-۲۲ بر پایه کاهش سطح مقطع راداری آنها بنا شده است و هر فناوری که بتواند این مزیت را تضعیف کند، مستقیما بر توازن قدرت در میدان نبرد اثر خواهد گذاشت.

چین طی سال‌های اخیر بارها از توسعه فناوری‌های ضدپنهان‌کاری خبر داده است. پژوهشگران چینی در سال ۲۰۲۴ مدعی شدند سامانه‌ای طراحی کرده‌اند که با استفاده از سیگنال‌های ماهواره‌ای بیدو قادر است نشانه‌های ناشی از عبور جنگنده‌های پنهان‌کار را تشخیص دهد.

به گفته طراحان این پروژه، امواج ماهواره‌ای پس از برخورد با بدنه هواپیماهای رادارگریز الگوهای خاصی ایجاد می‌کنند که می‌توان از طریق تحلیل آنها نوع و موقعیت هدف را تخمین زد. هرچند این ادعاها در آن زمان با تردیدهایی مواجه شد، اما اکنون توجه بیشتری را در محافل نظامی به خود جلب کرده است.

JY-۲۷V؛ راداری که برای شکار جنگنده‌های پنهان‌کار ساخته شده است

یکی دیگر از پروژه‌های مهم چین، رادار متحرک JY-۲۷V است که در نمایشگاه جهانی رادار رونمایی شد. این سامانه از باندهای فرکانسی پایین، فناوری روزنه قدرتمند و الگوریتم‌های پیشرفته پردازش داده بهره می‌برد.

طراحان چینی معتقدند استفاده از فرکانس‌های VHF در کنار آنتن‌های آرایه فازی فعال، امکان کشف اهداف پنهان‌کار را افزایش می‌دهد. این سامانه در واقع نسخه تکامل‌یافته رادار JY-۲۷A محسوب می‌شود و در کنار رادار YLC-۸B بخشی از شبکه ضدپنهان‌کاری جدید چین را تشکیل می‌دهد.

از ماهواره تا رادار کوانتومی؛ جاه‌طلبی‌های تازه پکن

چین تنها به توسعه رادارهای زمینی اکتفا نکرده است. پکن در سال‌های اخیر از پروژه‌هایی مانند سامانه‌های راداری دوماهواره‌ای، شبکه‌های پایش فضایی و حتی رادارهای کوانتومی نیز رونمایی کرده است.

مقام‌های چینی ادعا می‌کنند که این فناوری‌ها می‌توانند به‌صورت شبانه‌روزی هواگردهای رادارگریز را شناسایی و ردیابی کنند. همچنین پکن پیش‌تر اعلام کرده بود که ماهواره تجاری جیلین-۱ موفق به رهگیری یک جنگنده F-۲۲ شده است؛ ادعایی که هرچند با تردیدهایی همراه بود، اما نشان‌دهنده مسیر سرمایه‌گذاری چین در حوزه مقابله با فناوری پنهان‌کاری است.

چینی‌ها فقط نسل پنجمی‌ها را تهدید نمی‌کنند

ادعای پاکستان درباره سرنگونی جنگنده‌های رافال هندی در سال ۲۰۲۵، از همان ابتدا توجه کارشناسان نظامی را جلب کرد. در صورت صحت این روایت، این رویداد نه‌تنها یکی از دوربردترین شکارهای تاریخ نبردهای هوایی محسوب می‌شد، بلکه نخستین خسارت رزمی ثبت‌شده برای جنگنده فرانسوی رافال نیز به شمار می‌رفت.

بسیاری از تحلیلگران این اتفاق را نشانه‌ای از بلوغ فناوری موشکی چین دانستند. موشک PL-۱۵ که برای درگیری‌های فراتر از میدان دید طراحی شده، از مدت‌ها پیش به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای چین برای رقابت با تسلیحات غربی شناخته می‌شود. از نگاه این کارشناسان، موفقیت احتمالی این موشک نشان داد که برتری سنتی جنگنده‌های غربی دیگر تضمین‌ شده نیست.

همچنین یک فروند جنگنده F-۱۵E Strike Eagle نیروی هوایی آمریکا در سوم آوریل و در جریان عملیات رزمی بر فراز جنوب غربی ایران ساقط شد. این نخستین بار در بیش از دو دهه گذشته بود که یک جنگنده آمریکایی در جریان عملیات رزمی از دست می‌رفت. این رویداد بار دیگر دشواری حضور نظامی آمریکا در محیط‌های پرتهدید را آشکار کرد.

به تازگی، واشنگتن حتی برخی شرکت‌های ماهواره‌ای چینی را به کمک اطلاعاتی به ایران متهم و علیه آنها تحریم وضع کرد. هرچند چین این ادعا را رد کرده است، اما افزایش حساسیت آمریکا نسبت به توانمندی‌های فضایی و راداری پکن قابل توجه به نظر می‌رسد.

آنچه امروز بیش از هر چیز اهمیت دارد، تغییر نگاه نهادهای دفاعی غرب به فناوری‌های نظامی چین است. تجهیزاتی که تا چند سال پیش اغلب با دیده تردید به آنها نگریسته می‌شد، اکنون به عنوان تهدیدی بالقوه برای پیشرفته‌ترین جنگنده‌ها و سامانه‌های رزمی غرب مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.

اگر ادعاهای مطرح‌شده درباره عملکرد موشک‌های PL-۱۵، رادارهای ضدپنهان‌کاری و نقش احتمالی تجهیزات چینی در درگیری‌های اخیر تایید شود، می‌توان گفت چین دیگر صرفا یک قدرت در حال رشد نظامی نیست؛ بلکه به بازیگری تبدیل شده که توانایی به چالش کشیدن برتری فناورانه غرب در میدان نبرد را به نمایش گذاشته است.