احتمال جنگ پس از جام جهانی چقدر است؟

عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، معتقد است بخش عمده مفاد تفاهم ایران و آمریکا نهایی شده و واشنگتن با وجود نیاز بیشتر به توافق، تلاش می‌کند از تحولات لبنان برای کسب امتیاز در مذاکرات آینده استفاده کند.

کد خبر: ۸۳۵۴۲۰

تاریخ: ۱۱ خرداد ۱۴۰۵ - ۲۰:۳۸

به گزارش ایران اکونومیست به نقل از تابناک، در حالیکه گمانه‌زنی‌ها درباره سرنوشت یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا ادامه دارد، برخی تحلیل‌ها از وجود موانع و محاسبات جدید در مسیر نهایی شدن این تفاهم حکایت دارند. همزمان با تداوم تحرکات منطقه‌ای و تحولات میدانی در لبنان، این پرسش مطرح شده که آیا تأخیر در امضای تفاهم تهران و واشنگتن به تحولات جبهه لبنان و تلاش آمریکا و رژیم صهیونیستی برای کسب امتیازهای بیشتر گره خورده است؟

احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، ضمن تشریح جزئیاتی از مفاد تفاهم مورد بحث، از دلایل احتمالی تعویق امضای آن، اختلافات موجود بر سر تنگه هرمز و همچنین ارزیابی خود از احتمال شکل‌گیری درگیری جدید پس از پایان جام جهانی و موسم حج سخن گفته است.

احمد بخشایش اردستانی، با اشاره به تفاوت میان «تفاهم‌نامه» و «توافق» گفت: تفاهم‌نامه با توافق تفاوت دارد. در توافق، بندها الزام‌آور است اما تفاهم‌نامه حداقل به معنای رسیدن به یک اجماع مشترک است.

۱۴ بند روی میز؛ از تنگه هرمز تا صندوق بازسازی

وی افزود: برای مثال، در این تفاهم‌نامه حدود ۱۴ بند مطرح شده است. از جمله اینکه مدیریت تنگه هرمز بر عهده ایران و سازمان‌های ایرانی باشد و ترددها از کریدورهای ایرانی انجام شود. همچنین موضوع رفع محاصره دریایی ایران، تشکیل صندوق مشترک بازسازی ایران و توقف درگیری‌ها در تمامی جبهه‌ها از دیگر محورهای مطرح‌شده است.

عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس ادامه داد: ما دوست داشتیم از واژه «خسارت» استفاده شود اما طرف آمریکایی معتقد بود اگر خسارت پرداخت شود به معنای پذیرش آغاز جنگ از سوی آمریکا و پیروزی ایران خواهد بود؛ به همین دلیل عنوان «صندوق بازسازی» مطرح شد تا شرکت‌های خارجی نیز بتوانند در پروژه‌های عمرانی و زیرساختی ایران مشارکت داشته باشند.

وی تصریح کرد: حدود ۱۰ بند از این موارد به تأیید رسیده و چهار بند دیگر نیز متناسب با تحولات جدید اضافه شده است.

چرا امضای تفاهم‌نامه به تعویق افتاد؟

برداشت من این است که آمریکا به اسرائیل فرصت داده تا وضعیت جنوب لبنان و حزب‌الله را به نفع خود تغییر دهد. به نظر می‌رسد واشنگتن می‌خواهد پیش از امضای تفاهم، در برخی پرونده‌های منطقه‌ای دست برتر را به دست بیاورد تا در مذاکرات آینده امتیاز بیشتری مطالبه کند.

بخشایش درباره علت به تأخیر افتادن امضای تفاهم‌نامه گفت: برداشت من این است که آمریکا به اسرائیل فرصت داده تا وضعیت جنوب لبنان و حزب‌الله را به نفع خود تغییر دهد. به نظر می‌رسد واشنگتن می‌خواهد پیش از امضای تفاهم، در برخی پرونده‌های منطقه‌ای دست برتر را به دست بیاورد تا در مذاکرات آینده امتیاز بیشتری مطالبه کند.

وی افزود: یکی از بندهای تفاهم پایان درگیری‌ها در همه جبهه‌هاست و احتمالاً برخی بازیگران منطقه‌ای تلاش دارند پیش از نهایی شدن این روند، شرایط میدانی را به سود خود تغییر دهند.

آمریکا بیش از ایران به توافق نیاز دارد

این نماینده مجلس با بیان اینکه آمریکا بیش از ایران به توافق نیاز دارد، اظهار کرد: ایران در میدان توانسته موقعیت خود را تثبیت کند و اکنون واشنگتن به دنبال پایان دادن به تنش‌هاست. در واقع آمریکایی‌ها هنوز پذیرش این واقعیت برایشان دشوار است که ایران به عنوان یک طرف قدرتمند پای میز مذاکره نشسته است.

وی افزود: آمریکایی‌ها به طور سنتی عادت دارند طرف مقابل را در موقعیت ضعف ببینند اما اکنون شرایط متفاوت شده و همین مسئله پذیرش توافق را برای آنها دشوار کرده است.

تنگه هرمز همچنان مهم‌ترین نقطه اختلاف

بخشایش با اشاره به موضوع تنگه هرمز گفت: یکی از مهم‌ترین اختلافات همچنان بر سر نحوه مدیریت تنگه هرمز است. آمریکایی‌ها معتقدند این آبراه باید کاملاً بین‌المللی اداره شود اما ایران بر نقش و حاکمیت خود در این منطقه تأکید دارد.

وی ادامه داد: هرچه زمان می‌گذرد، عقب‌نشینی‌های بیشتری از سوی آمریکا دیده می‌شود. در روزهای اخیر هم شاهد بودیم که وقتی حملاتی از سوی آمریکا به نقاطی از جنوب ایران صورت گرفت، نیروهای مسلح ایران به سرعت و محکم پاسخ دادند، این جزو نقاط مثبت و قدرت ایران در برابر کوچکترین تعرضات محسوب می شود و آمریکا این موضوع را به خوبی درک کرده است. همچنین در موضوعات مختلف از جمله پرونده هسته‌ای نیز مواضع واشنگتن نسبت به گذشته تعدیل شده است.

احتمال جنگ گسترده ضعیف است

عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس درباره احتمال آغاز دوباره جنگ بعد از اتمام مسابقات جام جهانی و موسم حج، گفت: من چنین احتمالی را چندان جدی نمی‌بینم. آمریکا در دوره اخیر هزینه‌های سنگینی پرداخت کرده و به این جمع‌بندی رسیده که از مسیر جنگ گسترده به نتیجه مطلوب نمی‌رسد.

وی افزود: البته این احتمال وجود دارد که آمریکا یا متحدانش به سمت اقدامات محدود، ایذایی یا عملیات‌های نقطه‌ای حرکت کنند اما آغاز یک جنگ فراگیر و طولانی‌مدت را بعید می‌دانم.

بخشایش در پایان خاطرنشان کرد: آمریکایی‌ها متوجه شده‌اند که مسیر نظامی راه‌حل مسئله ایران نیست و به همین دلیل بیش از گذشته به سمت ابزارهای سیاسی، اقتصادی و مذاکراتی حرکت کرده‌اند.