راهکار تاب‌آوری زیرساخت‌های آب و برق در جنگ

حوزه‌های پیشران آب و برق کشور.

کد خبر: ۸۳۴۲۶۹

تاریخ: ۱۶ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۰:۳۷

به گزارش ایران اکونومیست، رئیس پارک علم و فناوری همدان استراتژی‌های تاب‌آور کردن حوزه‌های پیشران آب و برق کشور را در شرایط بحرانی و جنگ تشریح کرد.

با اشاره به ضرورت تدوین برنامه‌های راهبردی در حوزه فناوری و نوآوری در دوران جنگ و پساجنگ، تأکید کرد: تجربه جنگ رمضان نشان داد که تاب‌آوری کشور تنها به توان نظامی وابسته نیست، بلکه به میزان استقلال فناورانه و انعطاف‌پذیری زیرساخت‌های علمی و نوآورانه نیز بستگی دارد.

وی افزود: در آستانه دوران پساجنگ، طراحی و اجرای «برنامه راهبردی تحول زیرساخت‌های فناوری و نوآوری» یک الزام حیاتی برای حفظ امنیت ملی و تحقق شعار سال ۱۴۰۵؛ «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» است.

ضرورت تحول فناوری در دوران پساجنگ

احمدی در مورد ضرورت تحول فناورانه در این مقطع زمانی، گفت: جنگ رمضان ثابت کرد که زنجیره‌های تأمین سنتی از آسیب‌پذیرترین بخش‌های اقتصاد ملی هستند. اگر بازسازی زیرساخت‌ها با همان روش‌های گذشته و با اتکا به واردات انجام شود، کشور بار دیگر در چرخه وابستگی گرفتار خواهد شد.

وی ادامه داد: تحول بنیادین به معنای بازتعریف نیازهای فناورانه راهبردی و تمرکز سرمایه‌گذاری بر حوزه‌هایی است که علاوه بر تأمین امنیت ملی، زنجیره ارزش داخلی را مقاوم می‌سازند. این مقطع فرصتی است تا خلأهای ناشی از جنگ به جهش‌های بومی فناوری تبدیل شود.

رئیس پارک علم و فناوری همدان درباره راهکارهای تقویت زیست‌بوم فناوری در شرایط بحران، اظهار کرد: زیست‌بوم نوآوری کشور برای افزایش تاب‌آوری نیازمند مکانیزم‌های عملیاتی مشخص است. یکی از این راهکارها ایجاد قرارگاه‌های فناوری بحران در استان‌ها با مشارکت پارک‌ها، دانشگاه‌ها، صنایع و نیروهای مسلح است. همچنین راه‌اندازی سامانه ملی اتصال صنایع آسیب‌دیده به شرکت‌های دانش‌بنیان، تشکیل صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر تخصصی بازسازی با مشارکت بانک‌ها، صندوق نوآوری و شکوفایی و نهادهای دفاعی و حمایت از تولید جایگزین واردات در فناوری‌های راهبردی، از جمله این اقدامات است.

به گفته وی، نهادینه‌سازی این سازوکارها پیش از وقوع بحران می‌تواند زمان بازگشت به شرایط عادی را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد.

نقش دانشگاه‌ها در بازسازی کشور

احمدی در ادامه درباره نقش پارک‌های علم و فناوری در این برنامه، گفت: پارک‌ها باید از نقش تسهیل‌گر به راهبر عملیاتی نوآوری در بحران تغییر مأموریت دهند. این تغییر باید بر پایه چابک‌سازی ساختاری و حذف بروکراسی‌های زمان‌بر و تفویض اختیار تصمیم‌گیری به دفاتر استانی در شرایط بحران، تمرکز بر فناوری‌های اولویت‌دار مانند انرژی، آب، امنیت سایبری و تجهیزات پزشکی و همچنین ورود به حوزه تأمین مالی مستقیم و سرمایه‌گذاری خطرپذیر شکل ‌گیرد.

رئیس پارک علم و فناوری همدان با تاکید بر لزوم بازمهندسی معماری دانشگاه‌ها در دوران پساجنگ گفت: دانشگاه‌ها نمی‌توانند جدا از نیازهای واقعی کشور عمل کنند و باید نقش خود را بازتعریف کنند.

وی افزود: ادغام آموزش با حل مسئله، تبدیل پایان‌نامه‌ها به پروژه‌های واقعی و ایجاد دفاتر دائمی ارتباط با صنعت و بحران با اختیارات اجرایی و بودجه مستقل، از جمله اقداماتی است که می‌تواند دانشگاه‌ها را به بازیگر مؤثر در بازسازی تبدیل کند.

استراتژی حوزه‌های آب و برق

احمدی درباره استراتژی حوزه‌های پیشران آب و برق گفت: اگرچه زیرساخت‌های حیاتی آب و برق کشور مورد حمله فیزیکی گسترده قرار نگرفت، اما تهدید جدی و مستمر علیه این دو حوزه، هم نگرانی عمیقی در میان مردم ایجاد کرد و هم زنگ خطری برای بدنه حکمرانی و فناوری کشور به صدا درآورد. تجربه این تهدیدها به ما آموخت که تاب‌آوری صرفاً به معنای مقاومت در برابر حمله نیست، بلکه توانایی تأمین پایدار نیازهای اساسی در سایه تهدیدهای مداوم نیز هست. از این رو، بازسازی و مقاوم‌سازی پیشگیرانه این دو بخش، اولویت نخست برنامه راهبردی تحول فناوری در دوران پساجنگ محسوب می‌شود.

رئیس پارک علم و فناوری همدان در مورد تهدیدات زیرساخت‌های آب در جنگ، گفت: با وجود آنکه تأسیسات آبی کشور در جنگ آسیب فیزیکی ندید، اما تهدیدات سایبری و احتمال تخریب خطوط انتقال، لزوم توسعه سامانه‌های شیرین‌سازی خورشیدی غیرمتمرکز، پایش هوشمند شبکه با فناوری‌های بومی و احیای روش‌های سنتی با بهره‌گیری از نوآوری را دوچندان کرد.

وی به ظرفیت‌های استان همدان در این حوزه اشاره کرد و ادامه داد: این استان با بهره‌مندی از شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان متعدد در حوزه تجهیزات نوین آبیاری، ظرفیت تبدیل شدن به قطب ملی تولید سامانه‌های کم‌هزینه و هوشمند آبیاری را دارد. از سامانه‌های کنترل هوشمند قطره‌ای تا سنسورهای پایش رطوبت خاک و شیرآلات اتوماتیک ضد بحران؛ همه این فناوری‌ها در پارک علم و فناوری همدان در حال نمونه‌سازی و تجاری‌سازی هستند.

احمدی با اشاره به تهدیدات مستمر علیه نیروگاه‌ها و پست‌های توزیع برق، گفت: این تهدیدات ضرورت غیرمتمرکزسازی شبکه، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی توزیع‌شده و بومی‌سازی ذخیره‌سازهای باتری‌ای را به اثبات رساند. استان همدان با دارا بودن شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حوزه تولید تجهیزات پیشرفته برق و الکترونیک؛ از اینورترهای خورشیدی تا سامانه‌های پایش و کنترل از راه دور پست‌های برق، آماده است تا الگویی برای تاب‌آوری شبکه برق در شرایط تهدید ارائه دهد. این شرکت‌ها در دوران جنگ رمضان توانستند با طراحی سامانه‌های جایگزین و بومی، اطمینان‌بخشی لازم را به صنعت برق کشور ارائه دهند.

نقش پارک‌ها در تاب‌آوری زیرساخت‌ها

وی با تاکید بر این‌که نقش پارک‌های علم و فناوری در این مسیر، هدایتگری فناورانه پیشگیرانه است، گفت: به این معنا که نقاط آسیب‌پذیر را پیش از وقوع بحران شناسایی کنند و با ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان تطبیق داده شود، فرآِیند نمونه‌سازی و تست میدانی را تسهیل کنند و از طریق ایجاد کنسرسیوم‌های ملی، راهکارهای فناورانه توسعه یابد.

احمدی افزود: پارک علم و فناوری همدان آمادگی دارد به‌عنوان قطب فناوری آب و برق مقاوم در غرب کشور ایفای نقش کند.

رئیس پارک علم و فناوری همدان در پایان گفت: جنگ رمضان زنگ خطری جدی برای همه نهادهای مسئول بود و اکنون فرصتی فراهم شده تا با یک برنامه راهبردی، زیرساخت‌های فناوری کشور به‌صورت هوشمند و مقاوم بازطراحی شوند.