چرا هوش مصنوعی را می‌بندیم، چرا سایتی که برای تحقیقات است را فیلتر می‌کنیم؟

اینترنت در کشور صاحب ندارد

کد خبر: ۸۳۴۱۷۰

تاریخ: ۱۴ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۳:۰۳

جزئیاتی از زمان تصویب «اینترنت پرو»

بیش از ۶۰ روز است که اینترنت کشور در خاموشی به سر می‌برد و کسب‌وکارها هچنان در تلاش برای جان به در بردن از این خاموشی گسترده هستند؛ رضا الفت نسب می‌گوید اینترنت، نیاز اصلی کسب‌وکار است و باید هرچه زودتر متصل شود.

تینا مزدکی_جنگ پیامدهای خاص خود را دارد، اما آنچه اوضاع را آشفته می‌کند، محدودیت‌هایی است که همراه با آن ایجاد می‌شود؛ اگرچه اکثر محدودیت‌ها با دغدغه ایجاد امنیت صورت می‌گیرند اما غافل از آنکه این برقراری امنیت هزینه گزافی دارد. این محدودیت که اکنون نزدیک به دو ماه است که ادامه‌دارد، همان عدم برقراری اینترنت است، اصلی‌ترین نیاز اقتصاد تجارت دیجیتال و رکن اساسی بقای کسب‌وکارهای اینترنتی.

در کافه‌خبر با رضا الفت نسب، رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، به گفت‌وگو پرداختیم تا در خلأ اینترنت، میزان آسیب وارد شده به کسب‌وکارها را بررسی کنیم. مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید:

چرا کسب‌وکارها اینستاگرام را به پلتفرم‌های بومی ترجیح دادند؟

با توجه به اینکه اکنون نزدیک به دو ماه است که با قطعی سراسری اینترنت روبه‌رو هستیم، الفت نسب در پاسخ به این پرسش که در این مدت کسب‌وکارها به چه میزان دچار ضرر و زیان مالی شدند، گفت:« میزان ضرر و زیان و عدم النفعی که کسب‌وکارها دچار شدند، هنوز به‌صورت دقیق اعلام‌نشده است و عددها باید از سمت مراجع قانونی مثل وزارت ارتباطات اعلام شود اما به‌هرحال چیزی که مشخص است، کاهش میزان فروش کسب‌وکارها مخصوصاً در اسفندماه بوده است. این عدم النفع بسیار پررنگ بود به این خاطر که ما بازار پایان سال را از دست دادیم. متأسفانه حتی همین امروز کسب‌وکارهای بزرگ بعضاً تا ۴۰ الی ۵۰ درصد فروششان را از دست دادند. صحبت از کسب‌وکار بزرگی می‌کنم که ۵۰ الی ۶۰ میلیون کاربر دارد، حالا ببینید چه اتفاقی برای کسب‌وکارهای خرد افتاده است؛ اگرچه پس از باز شدن گوگل شرایط کمی بهتر شد اما همچنان کسب‌وکارهایی داشتیم که فروششان نزدیک به صفر بود؛ یا ۵۰ درصد الی ۷۰ درصد کاهش داشتند و تعداد زیادی هم افرادی که در شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام فعالیت می‌کردند، که آن‌ها هم نزدیک به صفر شدند.»

رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی همچنین در خصوص کسب‌وکارهایی که مربوط به زنان می‌شد، نیز گفت:« بسیاری از زنان در این حوزه کسب‌وکاری داشتند؛ بعضاً دیده می‌شود که در خانواده، خانمی با درآمدی که از پیجش دارد به زندگی خانواده کمک می‌کند و این شرایط خیلی ناراحت‌کننده است. البته که به نظر من در طول سال‌های گذشته دولت و حاکمیت باید به یک سمتی فضا را می‌بردند، مشوق‌هایی می‌گذاشتند که در کنار اینستاگرام، این افراد در بسترهای دیگر هم باشند.

اما اتفاق نیفتاد و ما نمی‌توانیم مشکل امروز را به گردن کسب‌وکار بیندازیم، امروز بعضاً می‌شنویم که به کسب‌وکار می‌گویند چرا به اینستاگرام رفتی مگر آنجا فیلتر نبود؟ مسئله این است که در اینستاگرام ترافیک وجود دارد و فرد به دنبال ترافیک اینستاگرام بوده است. ما چقدر این فضا را محیا کرده‌ایم؟ مانند این است که به شما در میدان تجریش یک مغازه کوچک بدهند با در فرودگاه امام یک مغازه ۲۰۰۰ متری؛ فرد می‌گوید من به دنبال متراژ نیستم، من به دنبال ترافیک هستم. این موضوع موضوع مهمی است که خیلی‌ها شاید عامداً یا از سر عدم اطلاع آن را انکار می‌کنند.»

تعدیل نیروی ۵۰ تا ۶۰ درصدی در کسب‌وکارهای خرد

او همچنین در پاسخ به این پرسش که در این مدت چه تعداد کسب‌وکار ورشکسته شده‌اند، گفت:« برای به دست آوردن آما و ارقام هنوز زود است اما، خیلی از کسب‌وکارها می‌گفتند تا اول اردیبهشت صبر می‌کنیم، کسب‌وکارهای بزرگ گفتند تا اول خرداد صبر می‌کنیم. اما آنچه مهم است این است که تاب‌آوری کسب‌وکارهای کوچک بین یک ماه تا دو ماه است.

یعنی وقتی این اتفاق ادامه‌دار شود اول با لغو قراردادها و تعدیل نیرو و تغییر محل فیزیکی کار و این‌ها شروع می‌کنند و درنهایت وقتی‌که نتوانند کسب‌وکارشان را ادامه بدهند؛ اصطلاحاً  قرض روی قرض می‌آورند و مجبورند کارشان را جمع کنند. این اتفاق معمولاً برای کسب‌وکار خرد می‌افتند که تعدادشان هم کم نیست.»

او افزود:« یکی از کسب‌وکارهای حوزه ما که خیلی مطرح شد، ۳درصد تعدیل نیرو داشت که البته عدد آن کم نبود اما کسب‌وکار متوسطی هم داشتیم که ۵۰ الی ۶۰ درصد تعدیل نیرو داشت. ما باید از کسب‌وکار کوچک مراقبت کنیم چون آن‌ها ستون فقرات ما هستند و تصور ما این است که اگر وضعیت همین‌طور ادامه پیدا کند ما تا پایان فصل بهار با تعداد زیادی کسب‌وکار مواجه خواهیم شد که تعطیل کرده‌اند.»

آیا کاربر از پلتفرم‌های داخلی خرید می‌کند؟

درحالی‌که گفته می‌شود کسب‌وکارها بستر فعالیتشان را به پلتفرم‌های داخلی انتقال دهند، این پرسش به وجود می‌آید که آیا مخاطب در چنین بسترهایی وجود دارد، او در پاسخ به این پرسش نیز توضیح داد:« اعتقادم  بر این است که کسب‌وکار بومی هم باید حمایت و تقویت شود اما نباید کسب‌وکار خارجی را ببندیم و اجباراً آن‌ها را انتقال بدهیم. وضعیت پلتفرم‌های داخلی ما امروز به‌مراتب بهتر از پنج سال قبل است اما آیا کاربر خریدار هم آن اطمینان و اعتماد و دسترسی رو دارد که در پلتفرم داخلی خرید کند؟ این موضوع مهمی است. حتماً باید پلتفرم خارجی را درست کنیم  و برای پلتفرم داخلی هم مشوق بگذاریم؛ بارها در جلسات گفتیم چه برای کسب‌وکار چه برای خریدار اینستاگرام باز باشد. اما بگوییم کسب‌وکاری که در پلتفرم داخلی می‌فروشد تا سه سال تا این حد معافیت مالیاتی می‌دهیم. مردمی که می‌خواهند خرید کنند، اگر در خارج از این پلتفرم ۱۰ درصد ارزش‌افزوده می‌دهند در این پلتفرم ۵ درصد بدهند. پلتفرم داخلی امکان دادن سوبسید پستی داشته باشد.»

ما در جنگ هستیم/ چطور با اینستاگرام مبارزه کنیم؟

او با تأکید بر این موضوع که ما اکنون در وضعیت جنگی هستیم و باید کاری کنیم، گفت:« با پلتفرم بزرگی مثل اینستاگرام که حالا به هر دلیلی در این کشور رونق گرفته است چطور می‌خواهیم مبارزه کنیم. به کسب‌وکار میگوییم به این پلتفرم بیا بدون بررسی کردن اینکه در آنچه ترافیکی هست و اینکه آیا مردم در آن زیست می‌کنند یا نه. در اینستاگرام مردم زیست می‌کنند، ما و سیاست‌هایمان مقصر بودیم برای اینکه مشابه مستقل داخلی را به‌هرحال نتوانستیم اینجا به وجود بیاوریم یا اگر به وجود آوردیم نتوانستیم اعتماد لازم را به وجود بیاوریم. مردم میگویند نکند اطلاعاتمان را به‌هرحال در دسترس دیگران قرار بدهند. من اعتقادم بر این است که پلتفرم داخلی باید باشد اما باید کاری کنیم که تبدیل به گزینه اصلی در کنار پلتفرم خارجی شود.»

او در ادامه در پاسخ به این پرسش که آیا اینترنت طبقاتی با ذات اقتصاد دیجیتال در تضاد نیست، گفت:« این طرح در شورای عالی امنیت ملی زمان شهید لاریجانی تصویب شد؛ بعد از جریانات دی‌ماه ما در جلسه حضور پیدا کردیم و گفتیم تا در کشور اتفاقی می‌افتد اینترنت را قطع می‌کنید، ما نمی‌توانیم کارکنیم، کسب‌وکار برای اینکه کار انجام دهد، خروجی بگیرد به اینترنت بین‌الملل نیاز دارد. ایشان تعجب کردند و گفتند نباید این اتفاق بیافتد و شما به‌هرحال کارتان با اینترنت است. گویا در بهمن‌ماه تصویب می‌شود که به کسب‌وکارهایی که احراز می‌شوند و به اینترنت نیاز دارند اینترنت داده شود. سپس یکی از اپراتورها می‌گوید که می‌تواند امکانات آن را فراهم کند. بدین ترتیب به ما گفته شد که صرفاً در زمان‌های بحران که حاکمیت مجبور به قطع اینترنت یه لحاظ امنیت است قابل‌استفاده است. اما امروز باگذشت شرایط و با وضعیت فعلی و بااینکه انگار همه‌چیز عادی شده است؛ اگرچه ما در آتش‌بس شکننده هستیم اما باید زندگی کنیم. ما هشت سال زندگی کردیم در زمان جنگ قرار نیست زندگی بخوابد.»

الفت نسب، رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی

اینترنت پرو از اهدافی که داشت فاصله گرفته است

او افزود:« اکنون می‌بینیم که این طرح ادامه‌دار شده و از آن هدفی که در ابتدا داشته است فاصله گرفته است. اگر قرار است برای درآمد یک سری اپراتور اینترنتی هزینه ۶ هزار تومان را ۴۰ هزار تومان کنیم و بعد کسی که توانایی دارد، بخرد و کسی که ناتوان است نخرد، اصلاً چه معنایی دارد؟ ما اعتراض داریم و اعتراض هم کردیم؛ می‌توانم بگویم که بخش زیادی از حاکمیت هم خودش موافق این طرح نیست. این طرح به بهانه کسب‌وکار طراحی‌شده است اما اکنون شرایط عادی شده است. لطفاً اینترنت را برگردانید.»

کسب‌وکار نباید هزینه بدهد

رضا الفت نسب در ادامه گفت:« اعتقادم بر این است که باید فیلترینگ را برداریم؛ مردم و کسب‌وکارهای کوچک و خرد نباید هزینه این کار بدهند. به کل کسب‌وکارها را رها کرده‌ایم، اصلاً انگارنه‌انگار که بدانیم چه‌کار می‌کنند و کجا هستند. آن‌ها شهروند این مملکت هستند. نمی‌گویم همه‌شان اما آدم‌هایی هستند که برای معیشتشان کار می‌کردند. نباید رها کنیم؛ با مردمی که این‌طور ایستادند، شب‌ها کف خیابان هم بودند و هستند، نباید این‌طور رفتار کنیم. روراست باشیم؛ باید تکلیفش را روشن کنیم. قطعاً با اینترنت طبقاتی مخالفیم اما اگر صرفاً برای ایام بحران مثل جنگ موقت باشد؛ به نظر من ایرادی ندارد ولی نگرانی این هست که به‌هرحال بماند.»

بعید نیست اینترنت پرو شرکت‌ها هم پولی شود

او همچنین در پاسخ به این پرسش که در اتحادیه کسب‌وکارها آیا همه اعضا توانستند اینترنت پرو را دریافت کنند، گفت:« یک سری کسب‌وکارها حال اعلام کردند که نیاز دارند به اینترنت پرو دارند، ما هم اطلاعات موبایل را و هم آی پی آن‌هایی که اعلام کردند را به مراجع ذی‌ربط اعلام کردیم؛ موبایل راحت‌تر وصل می‌شود؛ اما آی‌پی‌ها متأسفانه کند هستند. باید بگویم این نیاز شرکت است، آن را وصل کنید. من نگران هستم از اینکه فردا شرکتی بگوید آی‌پی را وصل کنید و بگویند پولی است. پس‌ازاین اتفاقات بعید نیست این اتفاق هم بیافتد. میدانیم بحث‌های فنی هم دارد اما به‌هرحال نیاز شرکت است. امروز تعداد زیادی پرسنل و برنامه‌نویس در این شرکت نشستند و به آن نیاز دارند.»

کسب‌وکارها از «اینترنت پرو» ناراضی هستند

در ادامه الفت نسب در پاسخ به این پرسش که واکنش کسب‌وکار نسبت به اجرای طرح اینترنت پرو چه بوده است، نیز گفت:« همه کسب‌وکارها از وضعیت فعلی ناراضی هستند؛ همه آن‌ها با ناراحتی درخواست دادند. از این‌طرف و آن طرف هم به ما ناسزا زیاد گفتند اما من میگویم کسب‌وکار برای بقایش به اینترنت نیاز دارد؛ چه‌کاری می‌توان کرد، کسب‌وکار می‌میرد. میگویند خود کسب‌وکار کاری کند؛ اما نمی‌شود. کسب‌وکارها کاملاً نسبت به این طرح ناراضی هستند اما چاره‌ای ندارد، برای اینکه کارشان راه بیفتد مجبور هستند.»

رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی در پاسخ به این پرسش که آیا درحالی‌که کسب‌وکار اینترنت دارد و مخاطب به اینترنت دسترسی ندارد، تراز عرضه و تقاضا برقرار می‌شود، گفت:« کسب‌وکار برای آپدیت و موضوعات فنی به اینترنت بین‌الملل نیاز دارد کسانی که از سایت‌ها خرید می‌کنند هم مشکلی ندارند اما در طول این سال‌ها ورودی زیادی به شبکه‌های اجتماعی داشتیم و موتور جست‌وجو گوگل هم به‌هرحال مختل بوده است. ما الان کاربری که شبکه اجتماعی آن را جذب کرده است نداریم، اینترنت بین‌الملل به چه درد کسب‌وکار اینستاگرامی می‌خورد؟ حتی اگر به این افراد اینترنت بدهند، مثل این می‌ماند که بروند مغازه را باز کند اما هیچ‌کسی نیست که بیاید خرید کند؛ اینترنت پرو در چنین شرایطی معنایی پیدا نمی‌کند.»

خبرهای مرتبط

وزن واقعی اینترنت چقدر است؟

گزارش جدید نت‌بلاکس از وضعیت اینترنت در ایران

او در ادامه در پاسخ به این پرسش که آیا مخاطب با نبود اینترنت به روش‌های سنتی خرید روی می‌آورد، توضیح داد:« واضح است که اگر مخاطب ببیند شرایط به این روال هست قطعاً به بازارهای سنتی می‌رود و به‌هرحال طبق عادت‌های قبل خودش شروع به خرید کردن می‌کند و این اصلاً خوب نیست. تمام تلاش‌هایی که در طول این سال‌ها مخصوصاً بخش خصوصی کرده است به باد می‌رود.»

آمریکا بیکار ننشسته است اما، همان آش و همان کاسه

درحالی‌که اینترنت پرو هزینه گزافی بر دوش افراد گذاشته است، این پرسش مطرح می‌شود که آیا فرد به سراغ جایگزینی مانند اینترنت ماهواره‌ای نمی‌رود، رضا الفت نسب در پاسخ به این پرسش نیز می‌گوید:« ما هرچقدر کاربر را به سمت این روش‌های ابداعی عجیب‌وغریب ببریم که اینترنت نداشته باشد و حالا برای داشتن اینترنت بیاید هزینه کند؛ قطعاً روش‌های دیگری پیدا می‌کند. ضمن اینکه ما امروز با دشمنی طرف هستیم که بیکار ننشسته است. آمریکا بیکار ننشسته است، و به‌هرحال در این حوزه سرمایه‌گذاری می‌کند. بعضاً در جنگ‌های دیگر هم می‌بینیم به‌هرحال اینترنت ماهواره‌ای را در اختیار  مردم آن کشور قرار می‌دهد. آن روز، روز بسیار بدی است که ما حاکمیت اینترنت خودمان را از دست بدهیم. این زنگ خطر است. البته من در سازمان‌ها و در بخش‌های مختلف از حاکمیت عقلایی می‌بینم که این را درک کردند. حقیقتاً من تصورم این است که طیف خاصی که یا دغدغه دارد یا نمی‌دانم چه چیز دیگری غیر از دغدغه دارد، اما تصورش این است که با این روش‌ها می‌تواند جلوی مخاطرات را بگیرد. ما هم کارمان شده است که صبح و شب بگوییم این روش درست نیست؛ اما همان آش و همان کاسه.»

چرا هرچه می‌گوییم برعکس می‌شود؟

او همچنین در پاسخ به این پرسش که چرا هرچه میگوییم برعکس می‌شود، گفت:« ما هم خسته شده‌ایم از این وضعیت. حتی ما دو جنگ را پشت سر گذاشتیم اما هنوز پروتکل‌های مشخصی نداریم که اگر قرار شد ببندیم؛ چه چیزهای را باید ببندیم. چرا هوش مصنوعی را می‌بندیم، چرا سایتی که برای تحقیقات است را فیلتر می‌کنیم. باید این‌ها را لیست کنید، باید برای بخش خصوصی پروتکل بگذارید که اگر قرار شد حمله سایبری شود، بگویید از این‌ها باید مراقبت کنید. این‌ها از گرفتاری‌های ما هستند؛ به این خاطر که کل موضوع اینترنت انگار صاحب مشخصی ندارد. یک‌وقت فکر می‌کنیم مرکز ملی فضای مجازی یک‌وقت میگویید وزارت ارتباطات یک‌وقت وزارت صمت؛ اینکه در حوزه اقتصاد دیجیتال باید با چه کسی بنشینید و صحبت کنید را من که  رئیس اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی هستم نمی‌دانم.»

تصور می‌کردیم که شعام غول آخر است

او ادامه داد:«صحبت می‌کنیم  و می‌گویند آی پی را بدهید باز می‌کنیم؛ میگویند بدهید باز می‌کنیم اما بعد می‌گویند نشد و جایی به ما گفت متوقف کنیم. به ما بگویند آنجا کجاست و ما برویم با آن‌ها بنشینیم و صحبت کنیم. من خدمت شهید لاریجانی هم گفتم که تصور ما این بود که شعام غول آخر است یعنی هر جا ما می‌رفتیم ما را از شعام میترساندند و اتفاقاً از ایشان درخواست کردم که کاش در باز باشد و ما هم بیایم. کارگروهی باشد که ما بنشینیم و حرف بزنیم. خدا رحمتشان کند؛ همان‌جا گفتند موافقیم و این کار بکنیم. کسی مثل ایشان می‌توانست به ما کمک کند. امیدواریم دوستان جدید که تشریف آوردند این راه را باز کنند تا ما صحبت کنیم. این ایراد را به خودمان هم‌میدانیم که شاید درست نتوانستیم با بخش امنیتی کشور و با بخش فنی این حوزه صحبت کنیم؛ چه‌بسا اگر صحبت می‌کردیم خیلی از این مسائل حل می‌شدند.»

او در پاسخ به این پرسش که برای سرمایه‌گذار اینکه نمی‌تواند سیاست‌های آینده را پیش‌بینی کند سخت‌تر است یا اینکه زیرساخت مناسبی ندارد، گفت:«بخش اول به نظرم خیلی مهم است زیرا، عدم اطمینان نسبت به وضعیت یعنی عدم ثبات تصمیم‌گیری‌ها باعث می‌شود که سرمایه‌گذار جرئت نکند که ورود پیدا کند. مخصوصاً در حوزه‌ای که ما هستیم اتفاقات متعدد و تصمیم‌گیری‌های متعدد و نهادهای موازی می‌آیند و می‌روند و من به‌عنوان فردی که سال‌هاست در این حوزه هستم؛ امروز جرئت نمی‌کنم که حتی سرمایه‌گذاری کوچکی در کسب‌وکار انجام بدهم.»

درحالی‌که با مهاجرت نیروی کار متخصص و از طرفی با مشکلات زیرساختی نظیر اینترنت روبه‌رو هستیم این پرسش پیش می‌آید که آیا می‌توان برای اقتصاد دیجیتال آینده‌ای متصور شد، الفت نسب در پاسخ به این پرسش می‌گوید:« من آدم ناامیدی نیستم، جایی هم که نشسته‌ام نباید ناامیدی تزریق کنم؛ به‌هرحال این روزها می‌گذرد. ما هشت سال با صدام جنگیدیم تمام شد و به‌هرحال توانستیم کشور را بسازیم. در یک بخش‌هایی من می‌بینم اعتماد شده است؛ مثل همین صنعت موشک و ثمراتش را هم می‌بینیم یعنی به‌عنوان یک ایرانی افتخار می‌کردم که به‌هرحال ایران این‌طور در این حوزه توانمند شده است و انواع اقسام رادار و گنبد و فلان را پشت سر می‌گذارد. اما کاش این اتفاق در همه حوزه‌ها بیفتد و اعتماد بشود.»

از شرایط جنگی سو استفاده می‌کنند و فشار می‌آورند

او ادامه داد:« ما اعتقاد داریم اقتصاد دیجیتال می‌تواند در کشور شفافیتی به وجود بیاورد که معضلات ما را از بین ببرد. ما امروز در قاچاق در موضوعات مختلف معضلاتی داریم؛ حتی در توزیع کالاهای اساسی‌مان مشکل‌داریم. کالا هست اما درست توزیع نمی‌شود. امروز اقتصاد دیجیتال می‌تواند کمک کند. نیاز دارد که به آن اعتماد شود و نیاز دارد که دیده شود. اعتماد به چه شکل است؟ اعتماد این است که بگویند باشد جنگ شده اما من حواسم به این کسب‌وکار و شما هست؛ سعی کنم اگر اینترنت را قطع کردم یک ساعت تا دو ساعت باشد یا یک روز تا دو روز. نه وضعیتی که امروز ما می‌بینیم. امروز که در جنگ هستیم؛ همچنان سازمان‌های مختلف می‌گویند، فلان جنس مجوز ندارد، آن را بردار. ما میگوییم رسیدگی کنید نظارت هم کنید اما وسط جنگ یقه ما را می‌گیرند و می‌گویند حق ندارید آنلاین بفروشید. این دعواها برای قبل جنگ است. ما برای این موضوعات رأی هم گرفتیم، رأی به نفع خودمان هم بوده است اما از شرایط جنگی سو استفاده می‌کنند و فشار می‌آورند.»

ما در حوزه کشورهای حاشیه خلیج‌فارس و در خاورمیانه پلتفرم‌های توانمندی داریم

الفت نسب با تأکید بر این موضوع که ما حداقل در حوزه کشورهای حاشیه خلیج‌فارس و در خاورمیانه پلتفرم‌های توانمندی داریم، گفت:« دولت باید فضا را باز کند؛ ما تعداد زیادی فریلنسر داشتیم که داشتند کار می‌کردند. آن‌ها می‌توانند ارزآوری کنند اما اینترنت نداشتند. اگر می‌خواهیم تصمیمی بگیریم باید تبعاتش را بسنجیم، همه کارمند دولت نیستند که حقوق‌بگیر باشند. همه وضعیتشان آن‌چنان نیست که صدای موشک بشنوند و بروند شمال. شخص توانایی ندارد، اینجا کار می‌کرده و دیگر کاری ندارد. می‌گویند دست‌فروشی کند؛ وقتی موشک می‌آید کسی در خیابان نیست که از او خرید کند؛ باید اینترنت را باز کنند. در جریان اقتصاد؛ اقتصاد خرد هم هست و افرادی بودند که در آن پلتفرم‌ها کار می‌کردند و اکنون معیشتشان وابسته به آن است.»

مملکت اقتصاد دیجیتال هم می‌خواهد

او در آخر گفت:«روزهای خیلی سختی را داریم می‌گذرانیم اما نمی‌توانیم رها کنیم. به من اثبات شده است که خیلی‌ها دوست دارند امروز به ما بگویند بروید؛ بگویند ما چه‌کاری با شما کنیم که شما رها کنید و بروید اما من اعتقادم بر این است که باید باشیم. مملکت اقتصاد دیجیتال هم می‌خواهد. اقتصاد دیجیتال امروز به دست تعداد زیادی جوان خلاق است و انشالله خدا کمک کند که افرادی مثل من بتوانیم با حاکمیت شروع به مطالبات کنیم و اینترنت آزاد هم بدون اسم پرو در دسترس تمام کشور باشد.»