حال دریاچه ارومیه خوب است

کد خبر: ۸۳۴۰۴۹

تاریخ: ۰۹ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۲۳:۵۸

رئیس سازمان محیط زیست گفت: هنوز فاصله قابل توجهی تا احیای اکولوژیک دریاچه ارومیه وجود دارد.

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به پیامدهای جنگ اخیر، تأکید کرد: اگرچه در کوتاه‌مدت آنچه بیشتر دیده می‌شود، انفجارها و تخریب‌های لحظه‌ای است، اما آثار واقعی این درگیری‌ها در میان‌مدت و بلندمدت خود را نشان می‌دهد و می‌تواند خسارات جدی و ماندگاری بر محیط زیست برجای بگذارد.

وی با بیان اینکه در این جنگ، علاوه بر حمله به غیرنظامیان، تخریب میراث فرهنگی، مراکز علمی، آموزشی و زیرساخت‌ها، «جنایات محیط‌زیستی» نیز رخ داده است، افزود: بر اساس قواعد بین‌المللی حقوق محیط زیست، در مخاصمات مسلحانه باید تا حد امکان از تخریب محیط زیست طبیعی و انسانی جلوگیری شود، اما آنچه رخ داده، مغایر با این اصول است.

انصاری با اشاره به سوابق برخی کشورها در این حوزه گفت: تجربه‌هایی مانند استفاده از «عامل نارنجی» در جنگ ویتنام که به نابودی جنگل‌های بارانی انجامید و آثار آن همچنان باقی است، یا به‌کارگیری سلاح‌هایی مانند اورانیوم ضعیف‌شده و فسفر سفید در غزه که به تخریب اراضی و غیرقابل کشت شدن مناطق منجر شده، نشان‌دهنده پیشینه مخرب این اقدامات در حوزه محیط زیست است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: با توجه به همین سوابق، در بهمن‌ماه و هم‌زمان با افزایش تحرکات نظامی در منطقه، مکاتباتی با وزرای محیط زیست کشورهای حوزه خلیج فارس انجام شد و نسبت به پیامدهای احتمالی جنگ هشدار داده شد. همچنین نامه‌هایی به دبیرکل سازمان ملل و نهادهای بین‌المللی محیط زیستی ارسال شد، اما با وجود این هشدارها، درگیری‌ها رخ داد.

وی با اشاره به تحولات جنگ 40 روزه اخیر تصریح کرد: در جریان این درگیری‌ها، از جمله در پی اصابت به انبارهای سوخت در تهران و البرز، آلودگی‌های قابل توجهی ایجاد شد که مصداق نقض حقوق محیط زیست است و در این خصوص نیز مکاتبات مجددی با برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد انجام شد.

انصاری با تأکید بر اینکه بخشی از آلودگی‌ها هم‌زمان با حملات و به‌صورت شدید بروز می‌کند، گفت: در حال حاضر، پایش و رصد مستمر آلودگی‌ها در دستور کار قرار دارد تا مشخص شود چه میزان از این آلاینده‌ها وارد منابع آب و خاک شده‌اند. به گفته وی، علاوه بر اندازه‌گیری، برنامه‌هایی برای احیا و پاکسازی این مناطق نیز در حال تدوین و اجراست.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همچنین از همکاری با معاونت حقوقی رئیس‌جمهور برای مستندسازی این خسارات خبر داد و گفت: این مستندات با هدف ارائه به مراجع بین‌المللی و پیگیری حقوقی در حال تهیه است.

وی با اشاره به شرایط فعلی کشور افزود: اگرچه وضعیت در آتش‌بس شکننده قرار دارد، اما بررسی پیامدهای محیط‌زیستی جنگ همچنان ادامه دارد و اقدامات لازم برای مدیریت این خسارات در حال انجام است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در ادامه با اشاره به وضعیت بارندگی‌ها در سال جاری، گفت: خوشبختانه امسال بارش‌های مناسبی در کشور ثبت شده و بازدیدهای میدانی نیز نشان می‌دهد که حال برخی تالاب‌ها نسبت به سال گذشته تا حدی بهبود یافته است.

وی با تأکید بر اینکه این بهبود «نسبی» است، تصریح کرد: باید بپذیریم که ایران در اقلیم خشک قرار دارد و بخش عمده‌ای از کشور با محدودیت منابع آبی مواجه است. از سوی دیگر، آثار تغییر اقلیم به‌ویژه در منطقه غرب آسیا، فشار مضاعفی بر منابع طبیعی وارد کرده و کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نیست.

انصاری افزود: هرچند بارش‌های اخیر قابل توجه بوده و جای شکر دارد، اما نباید این منابع را به‌عنوان یک ظرفیت جدید تلقی کنیم. استفاده نادرست از این شرایط، مانند افزایش سطح زیر کشت یا مصرف بی‌رویه، می‌تواند دوباره ما را با چالش‌های جدی مواجه کند.

وی ادامه داد: ضروری است سیاست‌هایی مانند مدیریت کشاورزی پایدار، اصلاح الگوی کشت و حرکت به سمت محصولات کم‌آب‌بر با جدیت دنبال شود تا مصرف منابع آبی با شرایط اقلیمی کشور همخوانی داشته باشد.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همچنین با اشاره به وضعیت برخی استان‌ها خاطرنشان کرد: با وجود بارندگی‌های امسال، در استان‌هایی مانند البرز، قزوین و مرکزی همچنان کمبود منابع آبی وجود دارد و مدیریت مصرف و صرفه‌جویی باید همچنان در اولویت قرار گیرد.

دریاچه ارومیه؛ بهبود مقطعی، نه احیای کامل

انصاری در ادامه درباره آخرین وضعیت دریاچه ارومیه نیز گفت: بازدیدهای اخیر نشان می‌دهد که حال دریاچه نسبت به گذشته بهتر شده و بارش‌ها در استان آذربایجان غربی تأثیر مثبتی داشته است.

وی با این حال تأکید کرد: این بهبود به معنای احیای کامل دریاچه نیست و هنوز فاصله قابل توجهی تا احیای اکولوژیک آن وجود دارد. به گفته وی، شرایط فعلی دریاچه «پایدار» نیست و نیازمند تداوم اقدامات مدیریتی و برنامه‌ریزی‌های دقیق است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست افزود: در همین راستا، جلسه کارگروه ملی دریاچه ارومیه با حضور مسئولان استانی برگزار شده و بر اجرای دقیق برنامه‌های پیش‌بینی‌شده و همکاری همه دستگاه‌های مرتبط تأکید شده است.

انصاری تصریح کرد: نباید این تصور ایجاد شود که صرفاً با بارندگی‌های اخیر، مشکل دریاچه ارومیه حل شده است؛ بلکه استمرار اقدامات و مدیریت منابع، شرط اصلی تداوم بهبود وضعیت این دریاچه است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در ادامه با اشاره به موضوع حقابه تالاب‌ها اظهار کرد: آیین‌نامه‌های اجرایی مربوط به حقابه‌های زیست‌محیطی تدوین شده و برای هر تالاب، میزان مشخصی از حقابه در نظر گرفته شده است، اما در عمل و به‌ویژه در شرایط کم‌بارشی، تخصیص این حقابه‌ها با دشواری مواجه می‌شود.

وی افزود: هرچند در قوانین بالادستی، پس از تأمین آب شرب، موضوع محیط زیست در اولویت قرار دارد، اما به دلایل مختلف، تحقق این موضوع همواره با چالش‌هایی همراه بوده است. انصاری ابراز امیدواری کرد که با توجه به بارندگی‌های مناسب امسال، امکان تأمین بخشی از این حقابه‌ها فراهم شود تا تالاب‌ها بتوانند به وضعیت بهتری برسند.

به گفته وی، تالاب‌ها تنها منابع طبیعی نیستند، بلکه دارای کارکردهای مهم اکوسیستمی هستند و نقش مؤثری در معیشت جوامع محلی ایفا می‌کنند؛ از این رو احیای آن‌ها می‌تواند به پویایی اقتصادی و اجتماعی مناطق پیرامونی نیز کمک کند.

محیط‌بانان؛ خط مقدم حفاظت از طبیعت

انصاری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نقش محیط‌بانان، آن‌ها را «سربازان طبیعت» توصیف کرد و گفت: محیط‌بانان با وجود همه سختی‌ها، برای حفاظت از عرصه‌های طبیعی کشور از جان خود مایه می‌گذارند و تاکنون 154 نفر از آن‌ها در این مسیر به شهادت رسیده‌اند.

وی با تأکید بر ضرورت حمایت از این قشر افزود: اصلاح قانون به‌کارگیری سلاح با رویکرد افزایش حمایت‌های قانونی از محیط‌بانان، در کمیسیون‌های تخصصی مجلس به تصویب رسیده و در نوبت بررسی در صحن علنی قرار دارد که در صورت تصویب، می‌تواند نقش مهمی در تسهیل مأموریت‌های آن‌ها ایفا کند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همچنین به اقدامات انجام‌شده برای بهبود شرایط کاری محیط‌بانان اشاره کرد و گفت: توسعه تجهیزات، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و کاهش مواجهه مستقیم محیط‌بانان با متخلفان از جمله برنامه‌هایی است که در دستور کار قرار دارد، هرچند تحقق این اهداف نیازمند تأمین منابع مالی و پشتیبانی بیشتر است.

برآورد خسارات جنگ؛ پیچیدگی فراتر از زیرساخت‌های فیزیکی

انصاری در ادامه با اشاره به آثار جنگ بر محیط زیست، گفت: مستندسازی و بررسی تبعات محیط‌زیستی جنگ اخیر در حال انجام است، اما برآورد دقیق خسارات در این حوزه، به‌مراتب پیچیده‌تر از ارزیابی خسارات زیرساختی است.

وی توضیح داد: برخلاف ساختمان‌ها و زیرساخت‌های فیزیکی که امکان بازسازی آن‌ها وجود دارد، آسیب‌های واردشده به اکوسیستم‌ها گاه غیرقابل جبران یا بسیار زمان‌بر هستند و همین موضوع، فرآیند ارزش‌گذاری اقتصادی این خسارات را دشوارتر می‌کند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به تجربه جنگ 12 روزه اظهار کرد: در آن مقطع، بیش از 8 هزار هکتار از عرصه‌های طبیعی کشور دچار آسیب شد و به‌دلیل هم‌زمانی با فصل گرم، آتش‌سوزی‌ها نیز شدت بیشتری داشت. وی افزود: در جنگ اخیر نیز، اگرچه تمرکز حملات بیشتر بر مناطق ساحلی و تالاب‌های ساحلی بوده، اما برخی مناطق خشکی نیز دچار آسیب شده‌اند که بررسی دقیق آن‌ها همچنان ادامه دارد.

آمادگی برای بحران؛ از پیشگیری تا بازسازی

انصاری با اشاره به تجربیات به‌دست‌آمده از جنگ‌های اخیر گفت: سازمان حفاظت محیط زیست با تدوین دستورالعمل‌های مشخص، تلاش کرده است آمادگی لازم را برای مواجهه با شرایط بحرانی افزایش دهد.

وی افزود: این دستورالعمل‌ها شامل اقدامات پیشگیرانه، مدیریت شرایط در حین بحران و برنامه‌های پس از آن برای احیا و بازسازی است. به گفته وی، در جریان تحرکات اخیر، برخی گونه‌های حساس جانوری از مراکز نگهداری به نقاط امن منتقل شدند و همچنین نمونه‌های ارزشمند موجود در موزه‌های تاریخ طبیعی جابه‌جا شدند تا از آسیب‌های احتمالی در امان بمانند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در پایان تأکید کرد: هدف اصلی این سازمان، کاهش مخاطرات محیط‌زیستی و عبور از چالش‌های موجود با همراهی همه بخش‌هاست.