دلنوشته «سیدمحمد حسین عادلی» به مناسبت شهادت رئیس‌ شورای راهبردی روابط خارجی؛

آقا کمال؛ معیاری برای کمال؛ یادی از دکتر خرازی

سیدمحمد حسین عادلی، دیپلمات و سیاستمدار ایرانی در گرامیداشت شهید کمال خرازی نوشت: «محرومیت کشور و ملت ایران از فقدان این سرمایه ثمین را باید تسلیت گفت. او به راستی مصداق من المومنین رجال صدقوا ما عاهدوا الله علیهم بود.»

کد خبر: ۸۳۳۹۹۸

تاریخ: ۰۸ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۲۰:۲۰

شهادت به راستی امتداد طبیعی زندگی سرشار از ایمان و اخلاص و جد و جهد یا جهاد در راه عقیده و مرام دکتر سید کمال خرازی بود. او به فاصله ای کمتر از یک هفته به منصوره خانم همسر پر مهر و وفادارش پیوست. انگار که مرگ هم نمی توانست پیوند عمیقی که در دهه های گذشته تار و پود جان آنها را بهم بافته بود بگسلد.

همه کسانی که آقا کمال را در خلال دهه های گذشته قبل و بعد از انقلاب می شناسند بر ابعاد ممتاز شخصیتی و با ثبات او و همسرش سرکار خانم منصوره رییس قاسم متفق القول هستند. همانطور که آقا کمال در خدمتگزاری به ایران از هیچ کوششی فرو گذار نمی کرد و خالصانه و نیز عارفانه خود را وقف خدمت کرده بود، منصوره خانم نیز علاوه بر تعلیم و تربیت شاگردان خود، تلاشی خستگی ناپذیر و تحسین انگیز و البته بسیار خاموش و گمنام به امور خیریه مبذول می داشت. او و همسرش نمونه زوجی بودند که دارای رابطه اکمال متقابل بوده و همدیگر را همواره تکمیل می کردند. از گفتگوهای آزادانه و روشنفکرانه بین آن دو در جمع های کوچک دوستانه به سادگی می توانستی عشق و احترام و پیوندی عمیق و عزمی راسخ برای خدمتگزاری و مردم داری را متوجه بشوی. ساده زیستی، یکرنگی و شفافیت، مردمی بودن و مردم داری را خیلی زود در رفتار آنها برجسته می یافتی.

اجازه بدهید به عنوان برادری کوچک دست کم به موراد زیر اشاه کنم:

نخست اینکه آقا کمال دارای شخصیتی با ثبات و نظم یافته، با عقاید و ایمانی محکم و استوار، و اعتدالی مبنتی بر ارزش ها و اصول اخلاقی بود. آرام، متین و با تعقل و تفکر و احتیاط سخن می گفت و از این رو اعتماد افراد را و حتی شخصیت ها و مقامات بین المللی را به خود جلب می کرد. می توانستی بر قول او اعتماد کنی. بسیاری از مقامات بلند پایه بین المللی شخصیت با ثبات و محکم او را تحسین می کردند و آن را پایه ای برای گفتگو ها و تفاهم های مفید می دانستند.

دوم اینکه از استقلال رای برخوردار بود و در این استقلال رای شجاعتی کم نظیر برای ارایه آن داشت. با اینکه همواره در ارایه نظریات خود احتیاط می کرد و زود هنگام نتیجه گیری نمی کرد ولی وقتی به جمع بندی می رسید نظر خود را در باره منافع کشور با شجاعت بیان می کرد و از این بابت یار و همیار صادقانه تصمیم گیران ارشد کشور بود.

سوم آنکه او از یک سو با داشتن دانش وسیع و تربیت عمیق مذهبی، مورد اعتماد برخی از بزرگترین مراجع تقلید روز برای جمع اوری وجوه شرعیه بود، و از سوی دیگر بخاطر تحصیل در خارج از کشور و تعمق در احوال بین المللی درک بسیار گسترده ای از شرایط بین المللی داشت و نگاه واقع گرایانه ای به منافع ملی کشور داشت. مطمئنا تحصیلات او در رشته های علوم انسانی، روانشناسی و علوم شناختی به نگاه او به جهان و انسان ها و محیط اطراف اثر داشت. به همین دلیل او را می توان یک عملگرای آرمان محور دانست. حمایت از منافع کشور را از همین دریچه پی گیری می کرد.

چهارم آنکه اهل لاف و گزافه نبود و همواره ترجیح می داد که خدمات خود را بدون هرگونه تبلیغ و حتی به صورت خاموش انجام دهد. در مسوولیت های خارجی و بین المللی خود فقط وقتی لازم بود از رسانه ها استفاده می کرد.

پنجم آنکه در پس چهره ارام و محکم و نظم رفتاری و کرداری او، قلبی مهربان و احساسی همدلانه نهفته بود. بسیار پر مهر بود و دنبال احقاق حق دیگران می رفت و تمام کوشش خود را برای پایمال نشدن حق دیگران انجام می داد.

ششم آنکه شخصیتی تاسیسی داشت و علاقمند بود که ارزش افزوده و ابتکاری نوین داشته باشد. او در طول خدمات اش چه در کسوت استادی دانشگاه و امور پژوهشی و چه در کسوت مسوولیت های اجرایی و سیاسی بین المللی همواره برای اقدامات ابتکاری و تاسیس نهاد جدید و البته مفید پیش قدم می شد. وقتی در خارج از کشور بود جزو نخستین مبتکران ایجاد گروها و انجمن های دانشجویان ایرانی بود که در این زمینه از جمله با دکتر سروش و دکتر حسن حبیبی در اروپا و با دکتر چمران و دکتر یزدی در آمریکا همکاری می کرد.

هفتم اینکه در دوران بعد از انقلاب در همه مسوولیت هایی که به او محول کردند یکی از موفق ترین ها و کم حاشیه ترین ها بوده است. دوران مسوولیت های او به عنوان ریاست خبرگزاری ایران و ریاست شورای تبلیغات جنگ، زمانی که نماینده دایم ایران در سازمان ملل بود، دوران مسوولیت وزارت خارجه، دوران ریاست شورای راهبردی روابط خارجی کشور، و نیز در بنیاگذاری مرکزی برای علوم شناختی که امروز بعد از سه دهه به یک سازمان توانمند تبدیل شده، در همه این دوران ها توفیقات او بخاطر مدیریت عقلانی و مبتکرانه موجب ارتقای ظرفیت ها و توسعه توانمندی های کشورمان ایران شده است.

این مختصر مجال شمردن خدمات او را در یکایک مسوولیت هایش نمی دهد. نتیجه اینکه اگرچه برای نیل به این فوز عظیم باید تبریک گفت ولی محرومیت کشور و ملت ایران از فقدان این سرمایه ثمین را باید تسلیت گفت. او براستی مصداق : من المومنین رجال صدقوا ما عاهدوا الله علیهم" بود!

سیدمحمد حسین عادلی در کنار شهید کمال خرازی