ارتقاء ۱۰۰۰ واحد فناور در دستور کار وزارت علوم

ایجاد دبیرخانه اعتبار مالیاتی در ۸ پارک

کد خبر: ۸۳۳۸۷۱

تاریخ: ۰۶ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۰:۰۵

به گزارش ایران اکونومیست؛ معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم با تشریح روند پیشبرد پروژه اسکیل‌آپ هزار واحد فناور گفت: پارک‌های علم و فناوری باید وارد دوره بازآفرینی نهادی شوند. مقیاس زیست‌بوم نوآوری هنوز کوچک است و توسعه آن بدون رفع شکاف مهارتی، اصلاح ساختار اکوسیستم و بازنگری فرهنگی ممکن نیست.

دکتر محمدنبی شهیکی‌تاش با اشاره به اجرای پروژه اسکیل‌آپ کردن هزار واحد فناور در پارک‌های علم و فناوری، این طرح را یک پروژه ۳ ساله دانست و گفت: بستر شناسایی حدود هزار واحد فناور فراهم شده و برای بخش قابل توجهی از آنها، بیزینس‌پلن‌ها و مطالعات امکان‌سنجی آماده است. با این حال، جذب سرمایه‌گذاری فرآیندی پیچیده و اعتماد محور است و تحقق آن نیازمند شکل‌گیری محیط‌های B2B مناسب است. نشست‌هایی مانند رویداد بهمن‌ماه سال گذشته در چابهار(جشنواره صنایع فرهنگی و خلاق)، بستر لازم برای ایجاد فرآیند مچ‌میکینگ میان سرمایه‌پذیران و سرمایه‌گذاران را فراهم می‌کند.

شهیکی‌تاش با اشاره به اهمیت پارک‌های علم و فناوری توضیح داد: معاونت فناوری در تلاش است فضای پارک‌ها را به محیطی پویا و زنده تبدیل کند. هرچه پارک‌ها بزرگ‌تر و توانمندتر شوند، خروجی و اثرگذاری آن‌ها در توسعه صنعتی کشور بیشتر دیده می‌شود. اگرچه ارکان زیست‌بوم نوآوری—از جمله پارک‌ها، صندوق‌ها و شتاب‌دهنده‌ها—در سال‌های اخیر شکل گرفته‌اند، اما مقیاس آن‌ها هنوز کوچک است و نیاز به توسعه جدی دارد.

وی به چالش‌های اساسی توسعه فناوری اشاره و اظهار کرد: نخست، شکاف مهارتی است. نسل آینده باید مجهز به مهارت‌های نوظهور باشد، زیرا اشتغال در حال تغییر است و عدم توجه به این موضوع می‌تواند آینده توسعه فناوری را با آسیب مواجه کند. دوم، ساختار اکوسیستم نوآوری است. اگر دانشگاه‌ها، پارک‌های علم و فناوری، شرکت‌های دانش‌بنیان و صنایع اصلی به‌درستی عمل نکنند، اقتصاد مبتنی بر نوآوری شکل نمی‌گیرد.

معاون فناوری وزیر علوم همچنین بر اهمیت پیش‌نیازهای فرهنگی نوآوری تأکید و تصریح کرد: نوآوری نیازمند بستر فرهنگی مناسب است. در محیط‌های صنعتی پیشرو یا دانشگاه‌های برتر، نوآوری سریع‌تر رشد می‌کند، اما جریان فناوری‌های تحول‌آفرین نیازمند بازنگری در پیش‌نیازهای فرهنگی است و نظام آموزشی باید نیروی انسانی خلاق و مستعد تربیت کند.

وی حوزه فناوری را یک حوزه راهبردی دانست که نیازمند تصمیم‌گیری کلان و قاطع در کشور است و ادامه داد: اگر کشور پنج اولویت اصلی داشته باشد، فناوری باید جزو پنج اولویت نخست باشد. برای دستیابی به رشد پایدار، سرمایه‌گذاری جدی در فناوری‌های نوظهور ضروری است. بازآفرینی نهادی و تخریب خلاق در سازمان‌ها به‌ویژه پارک‌ها، برای تطبیق با نیازهای روز کشور حیاتی است.

شهیکی‌تاش افزود: پارک‌ها باید به سمت الگوهای جدید حرکت کنند و خود را با نیازهای کشور تطبیق دهند. تغییر اتمسفر پارک‌ها، بهینه‌سازی آیین‌نامه‌ها و مقررات زدایی، همگی برای ایجاد یک فضای باز توسعه و اکوسیستم محور ضروری است. هدف این است که دانشگاه و صنعت هر دو به سمت جریان نوآوری حرکت کنند و مدل‌های گذشته جای خود را به مدل‌های به‌روز بدهند.

اعتبار مالیاتی راه قانونی برای حمایت از فناوران

شهیکی‌تاش در خصوص محقق شدن اعتبار مالیاتی و مالیات ارزش افزوده شرکت‌های دانش‌بنیان افزود: مالیات ارزش افزوده مربوط به تبصره ۹ ماده ۳۷ قانون مالیات بر ارزش افزوده، روند اجرای بسیار مطلوب دارد و موانع آن تا حد زیادی کاهش یافته است. این فرآیند به‌صورت سیستماتیک پیش می‌رود و رضایت نسبی از آن وجود دارد. ولی اعتبار مالیاتی سرمایه‌گذاری موضوع ماده ۱۱ و اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه موضوع ماده ۱۳ قانون جهش تولید دانش‌بنیان همچنان نیازمند تقویت هستند.

معاون وزیر علوم تاکید کرد: به‌ویژه اعتبار مالیاتی ماده ۱۱ قانون جهش تولید دانش‌بنیان، جذابیت بالایی برای سرمایه‌گذاری در پارک‌های علم و فناوری ایجاد کرده است. در همین راستا، دبیرخانه‌های مربوط به این اعتبار مالیاتی در ۸ پارک تشکیل شده و فرآیند شناسایی پروژه‌هایی که می‌توانند از اعتبار مالیاتی بهره‌مند شوند، آغاز شده ‌است.

شهیکی‌تاش با بیان اینکه پیش‌بینی می‌شود خروجی‌های ملموس سیاست‌های جدید از سال آینده نمایان شود، اظهار کرد: بیشترین ظرفیت در حال حاضر در استان‌هایی مانند تهران، اصفهان و مشهد وجود دارد؛ استان‌هایی که دارای فضای صنعتی فعال و هلدینگ‌های بزرگ صنعتی هستند و انگیزه لازم برای استفاده از اعتبار مالیاتی ماده ۱۱ را دارند.

وی با اشاره به وضعیت اعتبارات حوزه علم و فناوری تصریح کرد: عدد پایه بودجه همچنان عدد بزرگی نیست و ردیف بودجه مستقل نیز وجود ندارد. البته در مجموع و سرجمع همه این بودجه‌ها، وقتی گزارش‌های علم و فناوری بررسی می‌شود، مشخص است که وضعیت بودجه بسیار نامناسب است. اعداد تخصیص‌یافته به حوزه علم و فناوری بسیار پایین است و شرایط مطلوبی ندارد. هم در حوزه علم و هم در حوزه فناوری، منابع مالی بسیار محدود است و به‌نظر می‌رسد فناوری، علی‌رغم همه تأکیدها، هنوز در عمل جایگاه شایسته‌ای در تخصیص بودجه پیدا نکرده است.

شهیکی‌تاش با بیان اینکه در سال‌های اخیر توجه بیشتری به حوزه فناوری شده و در سطح شعار و اولویت‌گذاری مورد تأکید قرار گرفته است، گفت: واقعیت بودجه‌ای چیز دیگری را نشان می‌دهد و مقایسه اعداد و پروژه‌ها گویای این موضوع است.

وی خاطرنشان کرد: در حال حاضر، تعداد پروژه‌ها به ۴۸ مورد کاهش یافته و این پروژه‌ها زیرمجموعه کل پروژه‌های حوزه مربوطه محسوب می‌شوند. از زمانی که مدیریت جدید آغاز به کار کرده، ارتباطی با شورا وجود نداشته و هماهنگی‌ها به‌صورت مستقیم انجام می‌شود.

معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم با اشاره به برخی پروژه‌های خاص، اظهار کرد: برخی پروژه‌ها، مانند پروژه «کشتی اقیانوس‌پیما»، ماهیت کاملاً فناورانه دارند، اما همچنان ذیل حوزه پژوهشی تعریف شده‌اند. این در حالی است که کل بودجه پژوهشگاه به این پروژه اختصاص یافته، اما همچنان ردیف بودجه مستقل برای آن وجود ندارد. این موارد جزو مسائل تخصصی مرتبط با حوزه فناوری محسوب می‌شوند.

رویکردهای معاون فناوری وزیر علوم برای توسعه اکوسیستم نوآوری

معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم در ادامه با اشاره به رویکرد این معاونت، گفت: در مجموع، این معاونت به ‌دنبال آن است که فضای پارک‌های علم و فناوری را به محیطی پویا و زنده‌تر تبدیل کند. هرچه پارک‌ها بزرگتر و توانمندتر شوند، خروجی و اثرگذاری آنها در توسعه صنعتی کشور بیشتر نمایان می‌شود.

وی با بیان اینکه ارکان زیست‌بوم نوآوری نسبت به گذشته شکل گرفته و به بلوغ نسبی رسیده‌اند، افزود: پارک‌ها، صندوق‌ها، شتاب‌دهنده‌ها و سایر نهادهای مرتبط توسعه یافته‌اند، اما این زیست‌بوم همچنان از نظر مقیاس کوچک است و نیاز به توسعه جدی دارد.

معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم یکی از مسائل اساسی در این مسیر را شکاف مهارتی دانست و گفت: نسل آینده باید به مهارت‌های نوظهور مجهز شود، چرا که مفهوم اشتغال در حال تغییر است و دیگر مشابه الگوهای گذشته نیست. در عصر هوش مصنوعی و تحولات فناوری‌های نوظهور، آرایش بازار کار دستخوش تغییرات جدی شده و بی‌توجهی به این موضوع می‌تواند شکاف مهارتی عمیقی ایجاد کند که به آینده توسعه فناوری آسیب بزند.

وی از تدوین نقشه راه عملیاتی پارک‌های علم و فناوری خبر داد و تصریح کرد: برای سه سال آینده هدف‌گذاری مشخصی انجام شده تا مسیر حرکت پارک‌ها روشن باشد و شناخت دقیق‌تری از برنامه اجرایی معاونت ایجاد شود.

شهیکی‌تاش دومین مسئله مهم را ساختار اکوسیستم نوآوری عنوان کرد و افزود: اگر قرار باشد اقتصاد کشور به سمت اقتصاد مبتنی بر نوآوری حرکت کند، چرخ‌دنده‌های اصلی آن باید به‌درستی عمل کنند. دانشگاه‌ها، پارک‌های علم و فناوری، شرکت‌های دانش‌بنیان و در نهایت صنایع، اجزای اصلی این چرخه هستند و تا زمانی که این چرخه به اندازه کافی بزرگ و توانمند نشود، اقتصاد مبتنی بر نوآوری و توسعه فناوری به‌صورت پررنگ محقق نخواهد شد.

معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، با اشاره به پیش‌نیازهای فرهنگی نوآوری، اظهار کرد: مسئله دیگر، پیش‌نیازهای فرهنگی نوآوری است، چرا که نوآوری نیازمند بستر فرهنگی مناسب است. در برخی محیط‌ها، مانند صنایع پیشرو یا دانشگاه‌های برتر، نوآوری سریع‌تر رشد می‌کند، اما در مجموع، جریان نوآوری و فناوری‌های تحول‌آفرین نیازمند بازنگری در پیش‌نیازهای فرهنگی موجود است.

وی خاطر نشان کرد: این موضوع به لایه‌های عمیق‌تری بازمی‌گردد و به این پرسش مربوط می‌شود که نظام آموزشی، از مدرسه تا دانشگاه، تا چه اندازه می‌تواند نیروی انسانی خلاق، مستعد و اثرگذار تربیت کند؛ نیروهایی که بتوانند در مسیر توسعه نوآوری نقش‌آفرین باشند. از این رو حوزه فناوری یک حوزه راهبردی است و نیازمند تصمیم‌گیری کلان و قاطع در سطح کشور است. اگر کشور پنج اولویت اصلی داشته باشد، فناوری باید جزو پنج اولویت نخست قرار گیرد.

شهیکی‌تاش با تاکید بر اینکه برای دستیابی به رشد پایدار، سرمایه‌گذاری جدی در فناوری‌های نوظهور ضروری است و این حوزه نه‌تنها از منظر اقتصادی، بلکه از نظر ایجاد قدرت نرم برای کشور اهمیت بالایی دارد، یادآور شد: بررسی سبد بودجه به‌روشنی نشان می‌دهد که آیا فناوری واقعاً در اولویت قرار گرفته است یا خیر و پاسخ این پرسش با نگاه به اعداد و تخصیص‌ها مشخص می‌شود. دغدغه‌های مطرح‌شده، دغدغه‌هایی جدی هستند که به‌طور مستمر مورد توجه قرار می‌گیرند.

وی از «بازآفرینی نهادی» به‌عنوان یکی از برنامه‌های مهم این حوزه نام برد و گفت: این بازآفرینی به‌معنای نوعی پوست‌اندازی در نهادسازی است. مفهوم «تخریب خلاق» اگر در الگوی اجرایی سازمان‌ها جاری نشود، بسیاری از نهادها متناسب با تحولات جدید به‌روزرسانی نخواهند شد و پارک‌های علم و فناوری نیز از این قاعده مستثنی نیستند.

معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم تصریح کرد: پارکی که امروز نیاز کشور است، الزاماً همان پارک موردنیاز ۱۰ سال آینده نخواهد بود و اگر بازارسازی سازمانی متناسب با تحولات انجام نشود، تخریب خلاق در فرآیندها شکل نمی‌گیرد. این در حالی است که بسیاری از مدل‌های سنتی همچنان با همان ساختارهای قدیمی ادامه پیدا می‌کنند؛ به‌عنوان مثال، مراکز رشدی که ۲۰ سال پیش تعریف شده‌اند، بدون تغییر اساسی فعالیت می‌کنند، در حالی که المان‌ها و نیازهای داخلی آن‌ها دیگر پاسخگو نیست و نیاز به بازطراحی دارند.

شهیکی‌تاش اظهار کرد: در همین راستا، ایجاد و توسعه مدل‌های جدید، از جمله راه‌اندازی نمونه‌های نوین مراکز رشد، با هدف الهام‌بخشی آغاز شده است و این رویکرد بر این اصل استوار است که باید پذیرفت برخی ساختارهای قدیمی دیگر کارآمد نیستند و پارک‌های علم و فناوری باید به سمت الگوهای جدید حرکت کرده و خود را با نیازهای روز تطبیق دهند.

جریان‌سازی در حوزه نوآوری

وی با اشاره به نقش رویدادها در جریان‌سازی حوزه نوآوری با تاکید بر اینکه برخی رویدادها نقش مهمی در جریان‌سازی حوزه نوآوری دارند که باید به‌صورت جدی دیده شوند، نمونه آن را جشنواره شیخ بهایی دانست و افزود: در سال‌های گذشته جشنواره ملی شیخ بهایی در اصفهان برگزار می‌شد و استان‌ها مشارکت جدی نداشتند، اما امسال هر استان این جشنواره را به‌صورت مستقل برگزار می‌کند و برگزیدگان استانی مجدداً ارزیابی می‌شوند تا در نهایت یک جشنواره ملی شکل بگیرد.

معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم تصریح کرد: برگزاری این رویداد در اصفهان از این جهت اهمیت دارد که خاستگاه شکل‌گیری پارک‌های علم و فناوری در این استان بوده است.

شهیکی‌تاش به دیگر رویدادهای ملی اشاره کرد و گفت: جشنواره ملی ایده‌های استارتاپی روستایی، جشنواره هوش مصنوعی که اردیبهشت‌ماه برگزار شد و همچنین جشنواره صنایع فرهنگی و خلاق که در پایان بهمن‌ماه سال گذشته در چابهار برگزار ‌شد، از دیگر رویدادهای مهم این حوزه هستند.

وی همچنین از برگزاری رویداد فرصت‌های سرمایه‌گذاری پارک‌های علم و فناوری خبر داد و اظهار کرد: این رویداد که برای نخستین بار برگزار ‌شد، در آن بسته‌های مختلف سرمایه‌گذاری در پارک‌های کشور، موضوع اعتبار مالیاتی سرمایه‌گذاری و الگوهای مختلف شکل‌گیری برج‌های فناوری و نحوه تعامل پارک‌ها با صنایع و سرمایه‌گذاران ارائه شده است. یکی از اهداف این رویداد، نمایش ظرفیت واحدهای فناوری مستقر در پارک‌ها برای جذب سرمایه بخش خصوصی و کاهش شکاف سرمایه‌گذاری در پارک‌های علم و فناوری بوده است.