عواقب تعطیلی معاملات سهام و تعطیلی طولانی‌مدت بورس

فشار خاموش

کد خبر: ۸۳۳۸۰۴

تاریخ: ۰۵ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۰۹:۱۵

به گزارش ایران اکونومیست؛ آنچه این روزها در بازار سرمایه دیده می‌شود، تداوم توقف معاملات و گستره تله ابهام بالای سر نقدینگی است.

تسنیم، معاملات بازار سرمایه درحالی از 9 اسفند پارسال تا کنون در تعلیق و متوقف است که یکی از مهم‌ترین پیامدهای تعطیلی طولانی‌مدت بورس، ضربه به «نقدشوندگی» است؛ اصلی‌ترین مزیتی که همواره بازار سرمایه بر سایر گزینه‌های سرمایه‌گذاری داشته است. از این رو عبور تعطیلی معاملات سهام از مرز تقریبا دو ماه، در عمل این مزیت را از بخش مهمی از دارایی‌های مالی سلب کرده است.

به باور کارشناسان، طولانی شدن تعطیلی بازار سهام، نقدشوندگی را از مهم‌ترین بخش بازار سرمایه گرفته و به‌طور مستقیم سطح اعتماد فعالان را تحت‌تاثیر قرار داده است؛ و بخش قابل توجهی از سهامداران در این مدت امکان فروش دارایی خود را نداشته‌اند و برای آن دسته که نیاز فوری به نقدینگی دارند یا با استفاده از اعتبار وارد بازار شده‌اند، این وضعیت با مشکلات جدی همراه بوده است.

این فشار خاموش، اگرچه در شاخص‌ها و تابلوی معاملات قابل مشاهده نیست، اما در سطح رفتار و ذهنیت سرمایه‌گذاران انباشته می‌شود و در نهایت، پس از بازگشایی، می‌تواند به موجی از عرضه‌های هیجانی و صف‌های فروش گسترده ترجمه شود.

این در شرایطی است که تعطیلی بازار سهام، پیامی روشن تحت عنوان وجود ریسک به سرمایه‌گذاران ارسال می‌کند؛ این پیام، به‌تدریج حس نااطمینانی را تشدید می‌کند و مواردی چون افزایش تمایل به خروج از دارایی‌های پرریسک به محض فراهم شدن امکان معامله، تعویق تصمیم برای ورود نقدینگی جدید به بازار سهام، و جست‌وجوی گزینه‌های جایگزین با نقدشوندگی و ثبات بالاتر را تشدید می‌کند.

از این رو، هرچه این وضعیت طولانی‌تر شود، فاصله ذهنی و روانی سرمایه‌گذار با بازار سرمایه بیشتر می‌شود. در چنین فضایی، بازگرداندن سرمایه‌ها به چرخه معاملات صرفا با اعلام بازگشایی ممکن نخواهد بود؛ بلکه نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات اعتمادساز و ابزارهای مدیریت ریسک است.

به باور کارشناسان، یکی از خلاهای جدی این روزها، نبود یک نقشه راه شفاف برای بازگشایی بازار سهام است؛ و حتی اگر امکان تعیین یک تاریخ قطعی وجود نداشته باشد، می‌توان و باید چارچوب‌ها و سناریوهای بازگشت بازار را به‌طور روشن تبیین کرد. از این رو تدریجی یا یک‌مرحله‌ای بودن بازگشایی، اثر قابل توجهی بر رفتار سرمایه‌گذاران خواهد داشت. افزون بر این، تعیین دامنه نوسان در روزها و هفته‌های نخست می‌تواند به مدیریت شوک‌ها کمک کند، مشروط بر آنکه از قبل به‌روشنی اعلام شود. ضمن این که بازارگردانی فعال با منابع کافی هم یکی از ابزارهای کلیدی برای کاهش فشار عرضه و جلوگیری از قفل شدن صف‌ها است.

نکته ابل توجه در این زمینه این است که در شرایط کنونی بازار سهام را می‌توان بدون ایجاد شوک‌های شدید بازگشایی کرد، به شرط آنکه پیش از بازگشت معاملات، سازوکارهای تخلیه فشار و ابزارهای پوشش ریسک طراحی و فعال شوند.

در مجموع باید گفت آنچه امروز در بازار سرمایه دیده می‌شود، «نقدینگی در تله ابهام» است؛ پول‌هایی که نه امکان خروج دارند و نه چشم‌انداز روشنی از آینده پیش روی خود می‌بینند.

بر این اساس، بازگشایی بورس، اگر صرفا به معنای روشن شدن تابلو و فعال شدن سامانه معاملات باشد، نمی‌تواند پاسخ‌گوی نگرانی‌های انباشته سرمایه‌گذاران باشد. بدین منظور بازار سهام این روزها پیش از هر چیز به بازگشت شفافیت، پیش‌بینی‌پذیری و ابزارهای کارآمد مدیریت ریسک نیاز دارد.

در نهایت، تصمیم سیاستگذار در هفته‌های پیش رو تعیین خواهد کرد که آیا بورس بار دیگر می‌تواند جایگاه خود را به‌عنوان مقصد اصلی نقدینگی و کانال معتبر تامین مالی بازیابد، یا تعطیلی طولانی و مدیریت مبهم آن، نقطه عطفی در فاصله گرفتن تدریجی سرمایه‌گذاران از بازار سرمایه خواهد بود.