مرور جنایات آمریکا از هیروشیما تا ابوغریب/ «انتقام برای همه»

ویدیوهای لِگویی ایران، در جنگ روایت‌ها علیه ترامپ

کد خبر: ۸۳۳۷۴۲

تاریخ: ۰۲ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۱:۰۰

به گزارش ایران اکونومیست؛ تحلیلگران می‌گویند ویدیوهای وایرال سبک لِگویی که توسط تولیدکنندگان ایرانی ساخته می‌شوند، با کیفیت بالا و هزینه کم، شکاف‌های سیاست داخلی آمریکا را هدف قرار داده و همزمان مخاطبان جهانی را علیه تاریخ طولانی جنگ‌ها و جنایات آمریکا متحد کرده‌اند؛ این ویدیوها در جنگ روایت‌ها علیه دونالد ترامپ پیروز شده‌اند.

به گفته تحلیلگران، ویدیوهای وایرال ساخته‌شده توسط تولیدکنندگان ایرانی، با کیفیت بالا اما ارزان‌قیمت، به شکاف‌های سیاست آمریکا ضربه می‌زند و همزمان مخاطبان جهانی را علیه تاریخ طولانی جنگ‌ها و جنایات آمریکا متحد می‌کند.

این یک مجموعه‌ی لِگو است، اما با یک تفاوت.

یک رئیس‌قبیله سرخپوست بومی آمریکا سوار بر اسبش به دشتی خشک و لم‌یزرع می‌رود که در نور مهتاب غرق شده است. ویدیوی انیمیشنی به سرعت میان طیفی از افرادی که قربانی دولت آمریکا شده‌اند جابه‌جا می‌شود: از سیاه‌پوستان آمریکایی در زنجیر تا بازماندگان زندان بدنام ابوغریب در عراق. سپس نما به سمت سربازان ایرانی می‌رود که بنرهای بزرگی روی موشک‌ها نصب می‌کنند، همزمان با افزایش سرعت موسیقی متن. روی اولین بنر نوشته شده: «به‌خاطر سیاه‌پوستان به‌بندکشیده‌شده». بنر بعدی: «به‌خاطر مردم هیروشیما و ناگازاکی».

بعدی می‌گوید: «به یاد قربانیان پرواز شماره ۶۵۵ ایران ایر» (اشاره به هواپیمای مسافربری که در سال ۱۹۸۸ با موشک آمریکا سرنگون شد و هر ۲۹۰ سرنشین آن کشته شدند). سپس «به یاد مبارزه راشل کوری برای آزادی» (اشاره به فعال آمریکایی که در سال ۲۰۰۳ توسط بولدوزر اسرائیلی در غزه کشته شد). قربانیان جنگ‌ها و جنایات آمریکا در افغانستان، ویتنام و عراق ـ و «کودکان جزیره اپستین» ـ همگی پیام‌های مشابهی دریافت می‌کنند که روی موشک‌ها نوشته شده و سپس شلیک می‌شوند. ویدیو با فروپاشی مجسمه‌های غول‌پیکر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به پایان می‌رسد و یک خط درشت سفید با حروف بزرگ: «یک انتقام برای همه».

این ویدیوی ۲۹ مارس یکی از ویدیوهای متعددی است که توسط «مدیای انفجاری» (Explosive Media) منتشر شده؛ یکی گروه‌های مستقر در ایران که از فیگورها و قطعات لِگو که خانواده‌ها در سراسر جهان می‌شناسند، برای ساختن یک ترند وایرال در رسانه‌های اجتماعی استفاده کرده‌اند و در خلال جنگ علیه آمریکا و اسرائیل، روایت تهران را تقویت می‌کنند.

ویدیوی یادشده که قربانیان متعدد تجاوزگری و جنایات داخلی آمریکا را به تصویر می‌کشد، نزدیک به ۱۵۰ هزار بار در ایکس دیده شده است. حساب یوتیوب مدیای انفجاری اخیراً توسط یوتیوب (زیرمجموعه گوگل) حذف شده است.

سخنگوی یوتیوب در گفت‌وگو با میدل‌ایست‌آی مدعی شد این کانال «به دلیل نقض سیاست‌های هرزنامه، روش‌های فریبنده و کلاهبرداری» تعطیل شده است. این در حالی است که محتوای صفحه «مدیای انفجاری» در این شبکه، عمدتاً شامل انیمیشن‌هایی بود که تلاش جنگی آمریکا علیه ایران را نشان می‌داد که با مقاومت ایرانیان روبرو می‌شد و سیاست‌ها ترامپ را زیر سؤال می‌برد. یوتیوب مشخص نکرد که این کانال دقیقاً چگونه سیاست‌هایش را نقض کرده است.

اما این گروه مستقر در تهران که از اشعار اختصاصی و بیت‌های رپ برای تمسخر ترامپ استفاده می‌کند ـ اغلب با استفاده از خودِ کلمات رئیس‌جمهور آمریکا برای متهم کردن او به ریاکاری و تامین منافع اسرائیل به جای آمریکا ـ تسلیم نمی‌شود.

یک نماینده مدیای انفجاری (که خواست نامش فاش نشود) به الجزیره گفت که کانال یوتیوب آنها به بهانه ترویج خشونت بسته شده است ـ و آنها متقاعد شده‌اند که انیمیشن‌های آجر مانند لِگو اصلاً خشن نیستند. او گفت: «ناامید شدیم، اما تعجب‌آور نبود ـ این داستان تازه نیست. ما خوب می‌دانیم که غرب چگونه حقیقت را در سکوت می‌پیچد و سعی می‌کند هر صدایی را که آن را بر زبان می‌آورد، خفه کند.»

نمادگرایی عمیق

این ویدیوها از داستان‌های غم‌انگیزی که عمیقاً به تاریخ شیعه ـ مسلمان می‌پردازند، تا ویدیوهای موزیکال شاد به سبک رپ را شامل می‌شوند که همگی با فیگورها و محیط‌های آجرمانند لِگو به حرکت درآمده‌اند.

سخنگوی مدیای انفجاری گفت رنگ سبز و قرمز به‌کاررفته در انیمیشن نمادین هستند، زیرا سبز نشان‌دهنده سنت امام حسین (ع)، نوه پیامبر اسلام، و مبارزه‌اش برای عدالت در برابر ستم است و قرمز نماد ستمگر. او گفت: «این انیمیشن در واقع یکی از محبوب‌ترین‌های تیم ماست. به خصوص آن لحظه که کلاه‌های جنگی روی موشک‌ها و پهپادها قرار می‌گیرند ـ واقعاً درخشان بود.»

سایر ویدیوها از عباراتی مانند «رژیم اپستین»، «بازنده» استفاده می‌کنند و حامیان رئیس‌جمهور آمریکا را نشان می‌دهند که کلاه‌های قرمز آجری با عبارت MAGA (عظمت را به دوباره به آمریکا بر می‌گردانیم) ـ شعار ترامپ ـ بر سر دارند. آنها وعده‌های ترامپ برای دور نگه داشتن آمریکا از جنگ‌های جدید و کمک به مردم طبقه کارگر عادی را به تصویر می‌کشند، سپس از خودِ کلمات رئیس‌جمهور برای متهم کردن او به خیانت به تعهداتش و اولویت دادن به خواسته‌های اسرائیل استفاده می‌کنند.

سخنگوی گروه گفت: «"بازنده" (LOSER) یکی از بهترین ساخته‌های ماست.» این عبارتی است که ترامپ اغلب برای اشاره به رقبایش به کار می‌برد. «پس ما آن را برعکس کردیم ـ و نشان دادیم که در نهایت، او بزرگترین بازنده همه است.»

ویدیوی دیگری با هدف صحبت با مردم لبنان منتشر شد و بیان می‌کرد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی آنها را رها نخواهد کرد؛ این ویدیو پس از بمباران وحشیانه آن کشور منتشر شد، جایی که بیش از ۱۰۰ بمب در ۱۰ دقیقه پرتاب شد.

در مصاحبه با الجزیره، سخنگوی مدیای انفجاری تصدیق کرد که رسانه‌های دولتی ایران از مشتریان آنها هستند، اما گفت که خود گروه مستقل است. او گفت: «ما محتوای رسانه‌ای باکیفیت تولید می‌کنیم، بنابراین طبیعی است که رسانه‌های محلی مختلف ـ از جمله برخی وابسته به دولت ـ گاهی اوقات کار ما را برای پخش خریداری کنند. در عمل، ابتدا محتوا را خلق می‌کنیم، و اگر کیفیت به اندازه کافی خوب باشد، سازمان‌های رسانه‌ای آن را از ما می‌خرند. به این ترتیب، استقلال ما به طور کامل حفظ می‌شود.»

شکستن سد سر و صدا

مدیای انفجاری تنها نیست. تولیدکنندگان دیگری از جمله «پرشیابوی» و «ساترن پانک» ویدیوهای مشابهی با تم لِگو ساخته‌اند. این ترند همچنین فراتر از ایران به پاکستان نیز گسترش یافته است، جایی که تولیدکنندگان محلی مانند «نُکتا مدیا» در پاکستان نسخه خود را پیش از دور اول مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام‌آباد در ۱۱ آوریل ساختند.

فاسی ذاکا، مفسر اجتماعی مقیم اسلام‌آباد، گفت که نبوغ ویدیوهای به سبک لِگو در این است که چگونه موضوعات متعددی را در میان یک روایت اطلاعاتی جهانی که برای دهه‌ها ـ به لطف رسانه‌های غربی ـ علیه ایران شکل گرفته، دستکاری می‌کنند. ذاکا گفت: «این ویدیوها راه‌هایی برای شکستن بزرگراه اطلاعاتی هستند که به طور کلی در زمان جنگ علیه آنها انباشته شده است.»

ذاکا گفت که ویدیوها با تمرکز بر خطوط گسست در سیاست داخلی آمریکا ـ مانند پرونده‌های اپستین ـ واقعاً «هوشمندانه» بوده‌اند. او گفت: «آنها فقط آن را "رژیم اپستین" می‌نامند، و این یک شکاف داخلی است که آنها تصمیم گرفته‌اند دوباره آن را مطرح کنند. آنها همچنین از کلیشه‌های انتخاباتی "ماگا" و تابع بودن به منافع اسرائیل استفاده می‌کنند، بنابراین از این نظر، روشی که انجام می‌دهند سرگرم‌کننده به نظر می‌رسد، اما واقعاً، واقعاً هوشمندانه است.»

ذاکا سطح عمیق‌تری از نمادگرایی را نیز تشخیص می‌دهد. او به بمباران مدرسه دخترانه میناب توسط آمریکا در روز آغاز جنگ اشاره کرد که در آن بیش از ۱۶۰ دختر مدرسه‌ای ایرانی کشته شدند. «جنگ با یک جنایت علیه کودکان ایرانی آغاز شد،» بنابراین استفاده از لِگو ـ یک برند و ظاهری که والدین و کودکان در سراسر جهان می‌شناسند ـ به این معناست که «همه چیز به این شکل کنار هم جمع می‌شود».

مالک شدنِ رجزخوانی

مارک اوون جونز، استاد دانشگاه نورث‌وسترن در قطر که در زمینه تحلیل رسانه‌های اجتماعی پژوهش می‌کند، گفت که تلاش ایران برای پیروزی در جنگ روایت‌ها بخش حیاتی از استراتژی آن است. او به الجزیره گفت: «بهترین شانس آنها برای موفقیت این است که افکار عمومی را به سمت خود جلب کنند تا بر آمریکا برای توقف فشار آورد. و بازی ارتباطات در این عصر، بازی‌ای است که در آن این نوع پروپاگاندرای ترول‌گونه، این نوع پروپاگاندا از نوع "مالک شدنِ رجزخوانی" برنده می‌شود.»

او گفت که مضامین با دقت انتخاب شده در ویدیوهای سبک لِگو اگر از ایران نمی‌آمد ـ کشوری که برای دهه‌ها به غربی‌ها گفته شده به آن اعتماد نکنند ـ حتی بیشتر در میان مخاطبان غربی دیده و دست‌به‌دست می‌شد.

ذاکا استدلال کرد که از بسیاری جهات، لحن غیردیپلماتیک و پیام‌های بی‌رحمانه در ویدیوهای ایرانی، سبک ارتباطی خود دونالد ترامپ را منعکس می‌کند.

جونز در پایان گفت: «در نهایت، ویدیوهای لِگوی ایرانی بسیار خوب هستند. آنها واقعاً به خوبی طراحی شده‌اند. جزئیات زیادی در آنها وجود دارد. در واقع یک روایت دارند. در حالی که پروپاگانداهای آمریکایی، می‌دانید فقط انفجارهایی هستند که با فیلم‌های هالیوودی آمیخته شده‌اند.»