شکل ناتوی بدون آمریکا

اروپا در حال بررسی طرح جایگزین

کد خبر: ۸۳۳۴۵۳

تاریخ: ۲۶ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۱:۱۸

کشورهای اروپایی به‌رغم دهه‌ها اتکا به فرماندهی آمریکا در ناتو و وجود چالش‌هایی در ساختار امنیتی و اطلاعاتی خود، برای تامین امنیت مستقل این قاره تلاش می‌کنند.

ایسنا، اروپا در حال بررسی طرح جایگزینی است که این قاره را قادر می‌سازد در صورت خروج آمریکا از ناتو با استفاده از ساختارهای نظامی موجود ناتو از خود دفاع کند. این طرح پس از جلب موافقت آلمان که پیشتر مخالف سرسخت تامین مستقل امنیت بود، در حال پیشرفت است.

روزنامه وال استریت ژورنال با انتشار این مطلب نوشت: مقاماتی که روی این طرح موسوم به «ناتوی اروپایی» کار می‌کنند به دنبال آن هستند که اروپایی‌های بیشتری را به نقش‌های فرماندهی و کنترل ناتو بگمارند و دارایی‌های نظامی آمریکا را با تجهیزات اروپایی تکمیل کنند.

به گفته شرکت‌کنندگان این طرح که به طور غیررسمی و در حاشیه نشست‌های ناتو پیش برده می‌شود،‌ قصد رقابت با ائتلاف فعلی را ندارد. هدف مقامات اروپایی حفظ بازدارندگی در برابر روسیه، تداوم عملیاتی و اعتبار هسته‌ای، حتی در صورت خروج نیروهای واشنگتن از اروپا یا سر باز زدن آن از دفاع اروپا است. «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا پیشتر به دلیل درگیری‌های اخیر در غرب آسیا بر تهدیدهای خود به خروج از ناتو و برداشتن چتر امنیتی آمریکا از این قاره افزوده بود.

این طرح که نخستین بار سال گذشته طراحی شد نشان‌دهنده عمق نگرانی اروپا از قابل اعتماد بودن آمریکاست. روند اجرای آن پس از تهدید ترامپ برای تصرف جزیره خودمختار گرینلند از دانمارک-یکی از کشورهای عضو ناتو شتاب گرفت و اکنون در پی خودداری اروپا از حمایت از جنگ آمریکا در ایران بر فوریت آن افزوده شده است.

«امانوئل ماکرون» رئیس‌جمهور فرانسه و «فردریش مرتس» صدراعظم آلمان

تهدیدهای اخیر ترامپ و تغییر موضع آلمان پیشبرد طرح ناتوی اروپایی را تسریع بخشید

رسانه آمریکایی در ادامه نوشت: تغییر موضع سیاسی بی‌سابقه در برلین امری است که به پیشبرد این طرح شتاب بخشیده. آلمان دهه‌ها در برابر فراخوان فرانسه برای حاکمیت بیشتر دفاعی اروپا مقاومت کرد و آمریکا را ضامن نهایی امنیت اروپا می‌دانست. اما به گفته منابع آگاه، اکنون تحت رهبری«فریدریش مرتس» صدراعظم آلمان و به دلیل نگرانی از قابل اعتماد بودن آمریکا در دوران ترامپ و پس از آن این رویه در حال تغییر است.

چالش بسیار بزرگ است؛ ساختار ناتو از سطح لجستیک و اطلاعاتی تا بالاترین فرماندهی نظامی بر اساس رهبری آمریکا طراحی شده. اروپایی‌ها اکنون می‌کوشند سهم بیشتری از مسئولیت‌هایی را که ترامپ مدت‌ها خواستار آن بود بر عهده گیرند. «مارک روته» دبیرکل ناتو اخیرا گفت که نقش اروپا در رهبری این ائتلاف تقویت خواهد شد.

نکته این است که اروپایی‌ها به دلیل خصومت فزاینده ترامپ و نه به خاطر تحریک آمریکا ابتکار عمل را در دست گرفته‌اند. ترامپ اخیرا متحدان اروپایی را «ترسو» خواند و ناتو را «ببر کاغذی» نامید. «الکساندر اشتوب»، رئیس‌جمهور فنلاند (از طراحان طرح) گفت که «تغییر بار از دوش آمریکا به سمت اروپا در جریان است و باید به شکلی مدیریت‌شده و کنترل‌شده انجام شود، نه با خروج ناگهانی آمریکا.»

مراسم معرفی ژنرال «الکسوس گرینجویچ»(سمت راست) از نیروی هوایی ایالات متحده به عنوان فرمانده عالی متفقین که جایگزین «کریستوفر جی.کاولی»(سمت چپ) شد

دوره گذار از رهبری آمریکا در ناتو و چالش‌های اروپایی آن

در بخش دیگری از این مطلب با اشاره به تحولاتی که در اروپا در راستای این طرح در جریان است، مطرح شد: دوره گذار از هم‌اکنون آغاز شده است. شمار فزاینده‌ای از پست‌های فرماندهی کلیدی ناتو در اختیار اروپایی‌هاست و بسیاری از رزمایش‌های اخیر و آتی توسط نیروهای اروپایی رهبری می‌شوند. اما حفره‌های دشواری در زمین اطلاعات و بازدارندگی هسته‌ای وجود دارد. تغییر موضع آلمان راه را برای حساس‌ترین عنصر دفاع مستقل اروپا یعنی جایگزینی چتر هسته‌ای آمریکا باز کرده است. پس از تهدید ترامپ به حمله به گرینلند، مرتس و «امانوئل ماکرون» رئیس‌جمهور فرانسه درباره توسعه بازدارندگی هسته‌ای فرانسه با دیگر کشورهای اروپایی از جمله آلمان گفت‌وگو کردند.

در حالی که اقدامات اروپا در این راستا نشان‌دهنده تغییر در دیدگاه این کشورها است، پی بردن به چگونگی تحقق این ایده بلندپروازانه دشوار خواهد بود. فرماندهی متحدان اروپایی همواره با آمریکا بوده است و مقامات آمریکایی گفته‌اند که دیگر قصدی برای تصدی این سمت ندارند. از طرفی، هیچ کشور اروپایی نیز صلاحیت جایگزینی فرماندهی عالی متفقین در ناتو را ندارد، چراکه این کشورها تنها می‌توانند چتر حمایتی قاره‌ای را ارائه دهند که پشتیبان اصل اساسی بازدارندگی دوجانبه از طریق قدرت در ائتلاف ناتو است.

اروپایی‌ها شروع به تصدی نقش‌های رهبری و فرماندهی بیشتری کرده‌اند اما هنوز فاقد توانمندی کافی به دلیل چندین سال اتکا به آمریکا هستند.