از شکست پروژه براندازی تا شکل‌گیری «روایت پیروز»

دانشگاه‌ها در خط مقدم پساجنگ

کد خبر: ۸۳۳۱۴۹

تاریخ: ۱۹ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۵:۳۹

به گزارش ایران اکونومیست؛ یک استاد علوم سیاسی دانشگاه با اشاره به ناکامی دشمن در ایجاد فروپاشی داخلی، نقش دانشگاه‌ها را در تبیین روایت پیروزی و مدیریت دوره پساجنگ کلیدی دانست و بر لزوم تحول جدی در مأموریت‌های علمی کشور تأکید کرد.

دکتر حمید هوشنگی گفت: ضمن بیان این مطلب به تشریح وضعیت کنونی جنگ، با اشاره به گذشت ۳۷ روز از آغاز «جنگ تحمیلی سوم اشاره کرد و اظهار کرد: برای تحلیل وضعیت موجود باید مروری بر این مدت داشته باشیم تا مشخص شود دشمن و جمهوری اسلامی ایران در چه موقعیتی قرار دارند و آینده چگونه رقم خواهد خورد.

وی افزود: دشمن از ابتدا هدف خود را به‌صراحت اعلام کرده بود؛ سرنگونی جمهوری اسلامی ایران و ساقط کردن نظام. برای تحقق این هدف نیز به‌دنبال ضربه به رأس حاکمیت یعنی رهبر معظم انقلاب و شورای عالی دفاع بود تا از این طریق، همزمان آشوب‌های اجتماعی را نیز در کشور رقم بزند؛ به‌ویژه با توجه به برخی مسائل و انشقاق‌هایی که در ماه‌های قبل در کشور ایجاد شده بود.

ناکامی سناریوی براندازی و حفظ ثبات سیاسی

این استاد دانشگاه ادامه داد: با این حال این سناریو محقق نشد و ساختار سیاسی، نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی با وجود شهادت برخی مقامات عالی‌رتبه، فرو نپاشید و با قدرت به کار خود ادامه داد. روندهای قانونی نیز دنبال شد؛ رهبری اداره امور را ادامه داد و در فاصله‌ای متناسب با شرایط جنگی، مجلس خبرگان رهبری نیز رهبر جدید را انتخاب کرد؛ بنابراین در عرصه سیاسی شاهد ثبات بودیم.

هوشنگی تصریح کرد: در حوزه نظامی نیز دشمن مدعی وارد کردن ضربات جدی به توان نظامی، موشکی، هوایی و پهپادی ایران بود و حتی رئیس‌جمهور آمریکا چندین بار بر این موضوع تأکید کرد، اما در عمل مشاهده می‌کنیم که خط آتش همچنان حفظ شده و جمهوری اسلامی با قدرت به حملات خود ادامه می‌دهد.

تداوم توان نظامی و بی‌اثر بودن ادعاهای دشمن

وی با اشاره به وضعیت اجتماعی کشور گفت: برخلاف هدف دشمن برای ایجاد آشوب، شاهد نوعی «مبعوث‌شدن» مردم بودیم؛ به‌گونه‌ای که با گذشت ۳۷ روز از جنگ، حضور مردم در صحنه نه‌تنها کاهش نیافته بلکه پرشورتر نیز شده است و این در حالی است که تهدیدات متعددی متوجه جامعه است.

افزایش حضور مردمی و تقویت انسجام اجتماعی

این تحلیلگر مسائل سیاسی با بیان اینکه دشمن به اهداف خود نرسیده است، اظهار کرد: اکنون دشمن در تلاش است آخرین اقدامات و طراحی‌های خود را عملیاتی کند. بخشی از حملات اخیر به مراکزی همچون دانشگاه‌ها، بیش از آنکه نشان‌دهنده اقتدار باشد، بیانگر عصبانیت و شکست است. در مقابل تهدیدات آمریکا علیه زیرساخت‌های ایران، جمهوری اسلامی نیز توانایی هدف قرار دادن زیرساخت‌های رژیم صهیونیستی و کشورهای میزبان پایگاه‌های آمریکایی را دارد.

حملات به مراکز علمی؛ نشانه شکست و عصبانیت دشمن

هوشنگی افزود: آمریکا در این مدت حتی مدل‌های حمله زمینی و هلی‌برن را نیز آزمایش کرد اما با ضربات جدی مواجه شد که این موضوع می‌تواند تردیدهای جدی درباره امکان تهاجم زمینی در عمق ایران ایجاد کند.

وی ادامه داد: در سوی دیگر، جمهوری اسلامی ایران با وجود خسارات وارده به مقامات، زیرساخت‌ها و دارایی‌ها، توانسته خط آتش را حفظ کند و حملات پهپادی و موشکی خود را با تدابیر اتخاذشده ادامه دهد؛ به‌طوری که تقریباً تمامی پایگاه‌های آمریکا که از آن‌ها علیه ایران اقدام می‌شد، هدف قرار گرفته و بخش قابل توجهی از تجهیزات، رادارها و سامانه‌های پدافندی آمریکا در منطقه از بین رفته است.

برتری میدانی ایران و تداوم حملات مؤثر

این استاد دانشگاه همچنین خاطرنشان کرد: در این جنگ، جمهوری اسلامی توانسته برخی از پیشرفته‌ترین جنگ‌افزارهای دشمن از جمله اف-۳۵ را مورد هدف قرار دهد که این امر نشان‌دهنده توانمندی‌های جدید پدافندی کشور است.

هوشنگی با تأکید بر افزایش انسجام اجتماعی و تداوم ساختار سیاسی کشور گفت: یکی از سیاست‌های مهم تعیین‌شده از سوی رهبر شهید انقلاب، منطقه‌ای شدن جنگ بود که محقق شد. همچنین مدیریت هوشمند تنگه هرمز و فعال‌شدن محور مقاومت، به‌ویژه حزب‌الله لبنان که برخلاف برخی ادعاها همچنان توان عملیاتی بالایی دارد، نشان‌دهنده وزن بالای میدانی جمهوری اسلامی ایران است.

تثبیت دستاوردها؛ ضرورت عبور از پیروزی به تضمین

وی تصریح کرد: با وجود این توفیقات، نباید تصور کرد که کار تمام شده است؛ بلکه این دستاوردها نیازمند تثبیت هستند. تثبیت نیز باید از طریق ایجاد ضمانت‌های عملی صورت گیرد، نه صرفاً ضمانت‌های مکتوب و معاهده‌ای، به‌گونه‌ای که آمریکا و رژیم صهیونیستی دیگر به فکر تجاوز نیفتند.

این کارشناس مسائل سیاسی افزود: بر اساس رهنمودهای رهبر انقلاب، مدیریت تنگه هرمز و دریافت غرامت باید در صدر مطالبات قرار گیرد؛ این‌ها حداقل‌هایی است که بدون تحقق آن‌ها، تثبیت دستاوردهای جنگ ممکن نخواهد بود.

تنگه هرمز و غرامت؛ مطالبات کلیدی ایران

هوشنگی همچنین تأکید کرد: این جنگ درس‌های مهمی برای کشور دارد و می‌تواند مبنایی برای اصلاح نظام حکمرانی باشد. در صورت تثبیت دستاوردها، ایران می‌تواند نقش مؤثری در نظم جدید جهانی ایفا کند و در این مسیر، مدیریت هوشمند تنگه هرمز با همکاری عمان اهمیت ویژه‌ای دارد.

وی در پایان بخش نخست سخنان خود گفت: به نظر می‌رسد جنگ از نظر نظامی به روزهای پایانی نزدیک شده و آمریکا به سمت تهدیدات غیرمتعارف حرکت کرده است. در عین حال، ترامپ به‌دنبال کسب دستاورد سیاسی از این جنگ است، اما جمهوری اسلامی با تجربه جنگ ۱۲ روزه، تنها در صورتی پایان جنگ را می‌پذیرد که شروط لازم تأمین شده باشد.

نقش دانشگاهیان در روایت‌سازی و خودباوری

هوشنگی در ادامه درباره نقش دانشگاه‌ها و جامعه دانشگاهی نیز اظهار کرد: دانشگاهیان به‌عنوان بخش نخبگانی جامعه نقش بسیار مهمی دارند؛ نخست باید به درک دقیق و صحیحی از تحولات جنگ برسند و به این باور دست یابند که جمهوری اسلامی ایران با وجود برخی ضعف‌ها، توان ایستادگی در برابر دشمن را دارد.

وی افزود: تقویت این خودباوری در میان دانشگاهیان ضروری است، چراکه در برخی موارد این باور تضعیف شده و باید احیا شود تا امکان تثبیت دستاوردها فراهم گردد.

این استاد دانشگاه دومین وظیفه دانشگاهیان را ترویج «روایت پیروز» در جامعه دانست و گفت: نخبگان باید نقش فعالی در بازنمایی موفقیت‌های کشور در عبور از بحران ایفا کنند.

لزوم تحول دانشگاه‌ها در دوره پساجنگ

هوشنگی سومین محور را نقش‌آفرینی در دوره پساجنگ عنوان کرد و افزود: در این دوره، کشور با مسائل متعددی مواجه خواهد بود و دانشگاه‌ها باید در مسئله‌یابی و حل مسائل، همراهی مؤثری با نظام سیاسی داشته باشند. این امر مستلزم تحول در مأموریت‌ها، سرفصل‌های درسی، پایان‌نامه‌ها و رویکردهای علمی دانشگاه‌هاست.

وی تأکید کرد: انتظار می‌رود دانشگاه‌ها پس از این جنگ به روال گذشته بازنگردند، بلکه یک تحول جدی و انقلابی را تجربه کنند؛ موضوعی که نیازمند سیاست‌گذاری دقیق و مطالبه‌گری از سوی جنبش دانشجویی است.

دشمن با نهاد علم و «ایران قوی» در تقابل است

این کارشناس مسائل سیاسی درباره هدف دشمن از حمله به مراکز علمی گفت: دشمن با «ایران قوی» مشکل دارد و حمله به مراکزی مانند انستیتو پاستور، دانشگاه علم و صنعت و دانشگاه شریف، به‌ویژه هدف قرار دادن مراکز پیشرفته‌ای مانند هوش مصنوعی، نشان‌دهنده این است که آن‌ها با نهاد علم که منجر به قدرت ملی می‌شود، مسئله دارند.

هوشنگی ادامه داد: با این حال، علم در کشور نهادینه شده و با ترور دانشمندان یا حمله به مراکز علمی نمی‌توان روند تولید علم، از جمله در حوزه هسته‌ای، را متوقف کرد.

تداوم مسیر علم و جهت‌دهی به قدرت ملی

وی افزود: در حوزه سیاست‌گذاری نیز باید به‌گونه‌ای عمل شود که روند علمی کشور دچار اختلال نشود و جهت‌گیری علم به سمت تقویت قدرت ملی باشد. این موضوع در وزارت علوم، وزارت بهداشت و سایر نهادهای مرتبط باید به‌طور جدی دنبال شود.

این استاد دانشگاه در پایان خاطرنشان کرد: علاوه بر زیرساخت‌های فیزیکی، باید به توسعه نهادهای نوآورانه مانند استارت‌آپ‌ها نیز توجه شود تا علم از مرحله دانش به مرحله اجرا برسد. در نهایت، در «جنگ اراده‌ها»، اگر دانشگاهیان اراده لازم برای بهره‌گیری از علم در مسیر تقویت ایران را داشته باشند، قطعاً می‌توانند نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کنند.