ضرب شست توفان به مدیریت بحران

آسمان سیاه شد، درخت‌ها افتادند، خیابان‌ها قفل شدند، کوه ریزش کرد، سیل راه افتاد و همه چیز به هم ریخت؛ توفان یک بار دیگر قدرتش را به تهرانی‌ها نشان داد.

کد خبر: ۸۳۳۱۲

تاریخ: ۳۰ تير ۱۳۹۴ - ۱۰:۳۰

آمد و در عرض چند ساعت خودی نشان داد و رفت. این اولین دیدارش نبود، خرداد 93 هم ضرب شستش را سفت و سخت به تهرانی‌ها نشان داده بود؛ همین شد که خیلی‌ها این توفان را با آن یکی مقایسه کردند و گفتند خدارا شکر؛ به شدت قبلی نبود.

با این حال توفان بازهم تهران را غافلگیر کرد؛ چه مردمی که کلافه از گرمای 28 تیر از خانه هایشان بیرون زده بودند تا ساعاتی را مهمان پارک ها و فضاهای سبز داخل و حاشیه شهر باشند، چه مسئولانی که با پیش بینی های قبلی هواشناسی مبنی بر وقوع توفان، تمهیدات لازم را برای مقابله با خسارت های احتمالی آن اندیشیده بودند. با آمدن توفان، حباب آرامش و امنیتی که بر سر ساکنان پایتخت چتر شده بود، دوباره ترکید و پرونده یک موضوع قدیمی دوباره روی میز قرار گرفت؛ تهران چقدر برای روزهای سخت و بحرانی آماده شده است؟جواب مثل همیشه بود؛ تقریبا هیچ!

پیش بینی ای که کارساز نشد

12 خرداد 93 در حافظه تاریخی تهرانی ها روزی است فراموش نشدنی؛ ماجرای توفانی که با سرعت 118 کیلومتر در این روز تهران را زیر و رو کرد و خساراتی که برجای گذاشت تا مدت ها نقل محافل مختلف بود؛ توفانی که با وجود ویرانی ها و تلفات عجیب و غریبش، به خاطر یک مشخصه مورد توجه کارشناسان زیادی قرار گرفت؛ پیش بینی نشدن! بعد از این ماجرا بود که انگشت اتهام خیلی ها با تکرار یک پرسش خیلی ساده و بدیهی به سمت سازمان هواشناسی برگشت؛ این که چرا اطلاع رسانی نکردید؟ این بار اما سازمان هواشناسی روز جمعه 26 تیر با پیش بینی وزش باد شدیدی به سرعت تقریبی 60 کیلومتر برای روزهای شنبه و یکشنبه، به تهرانی ها هشدار داد و از مسئولان شهری خواست برای جلوگیری از خسارات احتمالی تمهیدات لازم را اتخاذ کنند؛ هشداری که در لابه لای مشغله های ایام تعطیل عید فطر و سفرهای بین شهری این مناسبت، گم شد و خیلی ها از آن خبردار نشدند. نتیجه بیرون رفتن خانواده های زیادی به قصد گذراندن اوقاتی خوش در حاشیه رودخانه های اطراف تهران بود؛ خانواده هایی که طعمه سیل شدند؛ سیلی که پیش بینی نشده بود.

تهران برای شرایط بحرانی آماده نیست

با این که این بار خسارات توفان بیشتر در خارج از شهر تهران متمرکز شده بود اما در داخل شهر و در معابر و خیابان های اصلی هم، باز تعدادی درخت شکست، چند داربست افتاد و کابل های برق زیادی قطع شد. به اینها معضل همیشگی آبگرفتگی معابر و خیابان ها در روزهای بارانی را هم اضافه کنید تا اثر انگشت توفان را همه جای شهر ببینید؛ از به هم ریخته شدن وسایل مختلف در بالکن خانه ها تا کاهش دید افقی شهروندان تهرانی به کمتر از 50 متر و ترافیک نیمه سنگین بسیاری از خیابان ها؛ اتفاقی که بحث مدیریت تهران در شرایط بحرانی را دوباره پیش کشید.

با این که هادی رحمتی، مدیر کل بحران استان تهران توپ را به زمین حریف انداخت و به ایسنا گفت: «روز شنبه سازمان هواشناسی وقوع گرد و خاک و وزش باد را پیش بینی کرده بود؛ اما چیزی از سرعت آن به ما اعلام نکرده بود و ما هم این موضوع را به اطلاع دستگاه های ذی ربط رساندیم.»

مهدی هاشمی، رئیس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی هم در این باره به جام جم می گوید: «از این بابت خوشحالم که چنین آزمون هایی برای ما برگزار می شود تا به وضع خودمان آگاه باشیم و آمادگی و شرایط مان را بسنجیم. خودمان را تست کنیم. این سیل و توفان ها در واقع آزمون هایی هستند برای مسئولان شهری و متاسفانه تا به امروز در هیچ کدام از این آزمون ها نمره قابل قبول نگرفته ایم. چه در سطح ملی و منطقه ای و چه در سطح محلی.»

به گفته هاشمی با این که این نوع اتفاق ها پیش بینی شده هستند اما همیشه شهرها از این جهت ضربه خورده اند: «بلایایی مثل سیل و زلزله و... قابل پیش بینی هستند یعنی می توانند از نظر تلفات و خسارات قابل پیشگیری باشند، اما این اتفاق نمی افتد. درحالی که توقع این است که یک مدیریت بهتر و مناسب تری اعمال شود، قطعا این موضوع از جانب کمیسیون عمران مجلس پیگیری می شود و این انتظار را داریم که مسئولان از این حوادث درس بگیرند، نه این که این اتفاق ها مدام تکرار شوند.»

تهران؛ دهمین شهر آسیب پذیر جهان

به گفته رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، براساس طرح تحقیقاتی بین المللی انجام شده در ۶۱۶ شهر جهان، تهران دهمین شهر و ایران ششمین کشور از نظر مخاطرات طبیعی شناخته شده است؛ این تحلیل بر اساس شاخص های جمعیت تحت تاثیر خطرات و تاثیرات اقتصادی ارائه شده و بررسی ها نشان داده تهران با احتساب پنج مخاطره طبیعی مورد تحقیق (سیل، زلزله، سونامی، توفان و گردباد) دهمین شهر آسیب پذیر جهان در برابر بلایای طبیعی است.

احمد صادقی یک ماه پیش درحالی این آمار را براساس گزارش های شرکت بیمه ای سوئیس ری که در حوزه ریسک پذیری و تعیین منابع مالی بحران های طبیعی در سطح بین المللی فعالیت دارد، به رسانه ها ارائه کرد که از تهیه طرح جامع خطر پذیری سیلاب شهر تهران با همکاری بیش از 13 سازمان اجرایی شهری و انتظار برای تصویب نهایی آن در صحن شورای شهر خبر می داد؛ بحرانی که به نظر می رسد تا مصائب بیشتری به وجود نیاورده باید موردتوجه مسئولان قرار گیرد.

نبود مدیریت بحران، مشکلی سراسری

بلایای طبیعی همان طور که از اسم شان پیداست، غیرمنتظره می آیند و همین مساله باعث می شود خسارات ناشی از آنها حداکثر شود.

از این جهت در بیشتر مناطق حادثه خیز دنیا، سازمان ها و ستادی برای کنترل و مدیریت این حوادث تشکیل می شود.در کشور ما نیز ستاد مدیریت بحران از اواخر 1387 شروع به کار کرد.

علاوه بر پایتخت این ستاد در استانداری ها و فرمانداری های استان های سراسر کشور، تشکیل شد. متاسفانه در توفان و سیل روز یکشنبه نه فقط تهران که در شهرهای دیگر کشور نظیر کرج، سقز، گیلاوند، چالوس، سوادکوه، برخی شهرهای استان سمنان و گیلان نیز حوادث و خسارت های مالی و جانی به وقوع پیوست که ضعف مدیریت بحران مانند تهران گریبانگیر شهروندان شد.

با وجود حادثه خیز بودن مناطق مختلف کشور ضرورت تجهیز و تقویت ستاد بحران در کشور ما بیشتر از همیشه باید مورد توجه قرار گیرد.

آمار تلفات از 6 تا20 نفر

آمارها متفاوت است، همیشه همین طور بوده؛ انتظار دیگری نداریم. با گذشت بیش از 24 ساعت از وقوع توفان و سیل هنوز آمار درستی از میزان تلفات در دست نیست.

منابع مختلف، عدد و رقم های مختلفی ارائه می کنند. در حالی که یکی از اعضای شورای شهر در گفت وگو با فارس از کشته شدن احتمالی 20 نفر در سیلاب جاده امامزاده داوود خبر می دهد، فرماندار تهران به ایسنا می گوید:« تنها مرجع اطلاع رسانی در مورد سیلاب روز یکشنبه بخشداری سولقان است و آمار کشته شدگان این حادثه فقط توسط فرمانداری تهران اعلام می شود.»

عیسی فرهادی با تکذیب خبر 20 کشته در جریان این حادثه می گوید: تا این لحظه فقط شش کشته گزارش شده است که از این تعداد یک نفر تبعه چین بوده که در آزادراه تهران ـ شمال مشغول کار بوده و یک نفر هم از بومیان منطقه بوده است و دیگر کشته شدگان از مسافران حاضر در مسیر جاده امامزاده داوود بوده اند.

فرماندار تهران در ادامه با اشاره به خسارت های مالی زیادی که بر اثر سیلاب در منطقه ایجاد شده، می گوید: در جریان حادثه حدود 7000 خودروی شخصی که در مسیر جاده امامزاده داوود و برای زیارت رفته بودند گرفتار سیلاب شدند که با اقدام بموقع دستگاه های امدادرسانی تا صبح دیروز تمامی این 7000 خودرو از جاده خارج شدند.

بر اساس گفته های فرماندار تهران، ریزش جاده بیش از سه کیلومتر از تونل سولقان را مسدود کرد که بر اثر این حادثه ترافیک سنگینی در این محور به وجود آمد و امدادرسانی با مشکل مواجه شد؛ اما پس از پنج ساعت تلاش بی وقفه دستگاه های امدادرسان، تمامی مسیرهای مواصلاتی بازگشایی و برق منطقه هم وصل شد.

فرهادی تاکید می کند: «هلال احمر ظرف روزهای آینده با حضور در منطقه، کشته شدگان احتمالی آینده را نیز در عملیات جستجوی خود شناسایی خواهد کرد، اما تا این لحظه شش کشته گزارش شده است.

بر همین اساس رئیس سازمان مدیریت بحران کشور هم با تائید خبر کشته شدن شش نفر در جریان سیلاب یکشنبه شب به فارس می گوید: سیل بسیار بزرگی رخ داده است و در روستای سیجان از توابع امامزاده داوود، شش نفر که چهار خانم و دو آقا بودند، جان خود را از دست داده اند و 12 نفر نیز اعلام مفقودی شده؛ در این منطقه 12 نفر نیز مصدوم شده اند.