بررسی داده‌های تراکنش شاپرک؛

اقتصاد در حالت بقا: حذف خریدهای بزرگ از سبد خانوار

بررسی‌های اولیه از تراکنش‌های شاپرک نشان از آن دارد که بعد از وقوع جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، مردم از خرید کالاهای بادوام مانند لوازم خانگی امتناع ورزیده و بیشتر مخارج خود را به خرید اقلامی در جهت تامین حداقل معیشت اختصاص داده‌اند.

کد خبر: ۸۳۳۱۱۰

تاریخ: ۱۹ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۱:۰۶

بخشی از تراکنش‌های بانکی کشور در سامانه شاپرک ثبت می‌شود. سامانه‌ای که می‌توان از آن داده‌ تعداد تراکنش‌ و ارزش تراکنش‌ را استخراج کرد. در گزارش پیش‌رو از این داده‌ها برای تحلیل نحوه هزینه‌کرد مردم در سال 1403 و 1404 استفاده شده است. به این صورت که از طریق تقسیم ارزش تراکنش به تعداد آن سرانه تراکنش‌ها محاسبه شده است. در ادامه ارزش سرانه تراکنش‌ها با شاخص قیمت مصرف‌کننده تعدیل شده تا مقدار حقیقی هر تراکنش برآورد شود. این موضوع درک بهتری از مبادلات مردم ارائه می‌دهد.

اثر نااطمینانی بر تراکنش‌های مردم

اعداد و ارقام حاکی از آن است که در فروردین سال 1403 رشد ارزش حقیقی هر تراکنش بانکی کمترین میزان را در این سال داشته است. به‌طوری که ارزش حقیقی هر تراکنش در اولین ماه این سال 14.6 درصد نسبت به فروردین 1402 کاهش یافته است. بعد از این تاریخ به تدریج ارزش حقیقی هر تراکنش روندی افزایش را تجربه کرد و در بهمن‌ماه ارزش حقیقی هر تراکنش 7.7 درصد نسبت به بهمن 1402 افزایش یافت. در این بازه زمانی روند تعداد تراکنش کاهشی بوده است. این امر می‌تواند به معنای تغییر جهت مخارج مردم به سمت دارایی‌های بادوام‌تر باشد.

داستان اما در سال 1404 متفاوت پیش رفته است. وقوع جنگ 12 روزه، تلاطمات اجتماعی دی‌ماه و جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران موجب شده تا تراکنش‌های بانکی مردم که بیانگر نحوه خرج کردن آن‌ها است تحت تاثیر این اتفاقات قرار گیرد. در اوایل سال گذشته از فروردین تا تیرماه به علت جنگ 12 روزه و همچنین قطعی اینترنت در این دوره تعداد تراکنش‌ها کاهش یافته و ارزش حقیقی هر تراکنش نیز پایین‌تر آمده است. روندی که بیانگر کاهش هزینه‌کرد مردم در این دوره برای کالاهای احتمالا بادوام بیشتر و تقاضای بالاتر برای اقلام ضروری‌تر است.

در ادامه سال گذشته وقوع تلاطمات اجتماعی دی‌ماه 1404 و قطعی اینترنت و تداوم آن در بهمن‌ماه موجب شد تا هم تعداد تراکنش‌ها و هم ارزش حقیقی هر تراکنش کاهش پیدا کند. همچنین حمله آمریکا و اسرائیل در اسفندماه، افزایش نااطمینانی در جامعه و البته محدودیت‌های شدید در اتصال اینترنت منجر به نزول شدید تعداد تراکنش‌ها و کاهش ارزش حقیقی هر تراکنش شد. تفسیر این روند نیز مشابه روندهای قبلی است؛ مردم از خرید کالاهای بادوام مانند لوازم خانگی امتناع ورزیده و بیشتر مخارج خود را به خرید اقلامی در جهت تامین حداقل معیشت اختصاص داده‌اند. این موضوع همچنین می‌تواند فشار تقاضا در اقلام خوراکی را افزایش داده و به تورم بیشتر در این گروه منجر شود. چیزی که در داده‌های تورمی نیز قابل مشاهده است.