قطع اینترنت و نابودی ما یا اقتصاد کدام یک!؟

از بین رفتن اقتصاد ایران با قطعی های پی در پی اینترنت

کد خبر: ۸۳۳۰۸۰

تاریخ: ۱۸ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۴:۴۰

به گزارش ایران اکونومیست؛ اطلاعات: زمانی که موشک‌ها در آسمان ایران دیده شدند یا مردم برای اعتراض به خیابان‌ها آمدند، کسب‌وکارهای اینترنتی در خط مقدم قرار گرفتند چراکه در پی هر التهاب در کشور بلافاصله اینترنت قطع می‌شود. کسب و کارهای آنلاین، در سال ۱۴۰۴، با سه شوک قطعی اینترنتی در جنگ ۱۲ روزه، اعتراضات دی ماه و جنگ دوم ایران و اسرائیل و نیز ایران و آمریکا مواجه شدند. این سه شوک، آسیب عمده‌ای را به این کسب و کارها وارد کرد. بسیاری از کسب و کارهای آنلاین اکنون به تعدیل گسترده نیروهای خود اقدام کرده‌اند و این موضوع، احتمالا در آمارهای مربوط به بیکاری در زمستان ۱۴۰۴ و بهار ۱۴۰۵، خود را نمایان خواهد کرد.

تاکنون از میزان خسارت قطع اینترنت در جریان حمله مجدد آمریکا و اسرائیل گزارشی نشده، اما تنها در ۱۸ روز اختلال گسترده اینترنت در دی ماه، مجموع خسارت اقتصادی به حدود ۹۰ هزار میلیارد تومان رسید. معاون سیاست‌گذاری اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات نیز اعلام کرده کسب‌وکارهای آنلاین روزانه بین ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد تومان زیان می‌بینند. برخی گزارش‌های رسانه‌ای حتی از زیان‌هایی تا ۳.۸ هزار میلیارد تومان در روز برای اقتصاد دیجیتال خبر می‌دهند و مجموع این خسارات را تا پایان دی‌ماه بیش از ۴۰ همت برآورد کرده‌اند.

قطع اینترنت به منزله از بین رفتن پیش‌بینی پذیر بودن اقتصاد ایران

هاتف خرمشاهی، فعال حوزه فاوا و رئیس سابق مرکز تحول و نوآوری دیجیتال اتاق بازرگانی تهران درباره آسیب اقتصادی قطعی‌های پی در پی اینترنت بر پیکر اقتصاد ایران، به اقتصاد ۲۴ گفت: «در ادوار گذشته که اینترنت قطع می‌شد، نگاه کسب‌وکارهای دیجیتال بر این بود که در روند کار آنها اخلال ایجاد می‌شود، اما قطعی‌های اینترنت از جنگ ۱۲ روزه به بعد یک تفاوت ماهوی با اسلاف خود دارد و آن این است که موضوع دیگر آسیب صرف به کسب‌وکارهای اینترنتی نیست بلکه آسیب به کل اقتصاد است؛ چراکه پیش‌بینی‌پذیری اقتصاد از بین رفته است. پیش از این با قطع اینترنت یک نهاده ورودی برای صنعت فاوا رخ می‌داد، اما اکنون چنین نیست.»

وی ضمن بیان اینکه قطع اینترنت به منزله شاخص و پرچمی برای از بین رفتن پیش‌بینی پذیر بودن اقتصاد ایران است، افزود: «ما قبلا نگران هوش مصنوعی بودیم، اما اکنون به وضعیتی رسیده‌ایم که نگران حیات کسب‌وکارهای سنتی هستیم که از اینترنت برای اداره اموراتشان استفاده می‌کردند.»

دیگر چیزی به نام اقتصاد دیجیتال نداریم

خرمشاهی هشدار می‌دهد که دیگر چیزی به نام اقتصاد دیجیتال نداریم و این بخش نمی‌تواند به حیاتش ادامه دهد: «علت این است که اقتصاد کشور دیگر توانایی جذب سرمایه‌گذاری‌های جدید را ندارد و از سوی دیگر با کاهش جدی در نرخ مصرف‌کننده مواجه است.»

این کارشناس حوزه توسعه و تحول دیجیتال درباره اثر از بین رفتن اقتصاد دیجیتال بر سایر صنایع کشور، عنوان کرد: «ما دیگر درباره اقتصاد دیجیتال نباید صحبت کنیم. ما باید این پرسش را مطرح کنیم که با از بین رفتن صنعت فناوری اطلاعات آیا اداره بیمارستان‌ها ممکن است؟ آیا قوه قضاییه می‌تواند به کار خود ادامه دهد؟ باید در نظر داشته باشیم که اگر کسب‌وکارهایی مانند اسنپ مشغول فعالیت هستند، به معنای فعالیت اقتصاد دیجیتال نیست بلکه نامش اقتصاد اشتراکی است.»

خرمشاهی با نگرانی درباره وضعیت صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان هسته اصلی اقتصاد دیجیتال، گفت: «روی مدار هسته اقتصاد دیجیتال، خدماتی ارائه می‌شد که با از بین رفتن آن، نگرانی اصلی‌مان آن هسته است. بدین معنا که با از بین رفتن فناوری اطلاعات، بانک‌ها و بیمارستان‌ها می‌توانند خدمات ارائه دهند؟ آیا گمرک بدون فناوری اطلاعات می‌تواند اجناس را ترخیص کند؟»

این عضو اتاق بازرگانی با اشاره به سهم اقتصاد دیجیتال از کل اقتصاد کشور، مطرح کرد: «اقتصاد دیجیتال در بهترین شرایط ۶ درصد اقتصاد ایران را تشکیل می‌دهد. اقتصادی که ۵۰ درصدش آسیب دیده دیگر به آن ۶ درصد فکر نمی‌کند بلکه برای حفظ ۵۰ درصد باقی‌مانده تلاش می‎کند. پیشتر اقتصاد دیجیتال یک سکتور صنعتی و بخشی از اقتصاد ایران بود که به دلیل نوپدید بودن آن، برای رشدش توجه ویژه‌ای می‌کردیم، اما اکنون قطعی اینترنت به کل صنعت کشور آسیب می‌زند. به بیانی دیگر، آن ۶ درصد یک مقوله کوچک است و آن ۹۴ درصد غیردیجیتال یک مقوله بزرگ است.»

زمانی که اینترنت قطع می‎شود دیگر اقتصاد ندارید

وی ضمن تاکید براینکه آنجایی که صنعت دیجیتال توانمندساز صنعت کشور می‌شود، اقتصاد در جریان است، افزود: «وقتی اقتصاد دیجیتال از بین می‌رود دیگر تجارت الکترونیک ندارید. بدین معنا که ۹۴ درصد باقی‌مانده اقتصاد آسیب می‌بیند.»

خرمشاهی درباره اثر قطعی اینترنت بر توقف معاملات در بازار، گفت: «زمانی که اینترنت قطع می‎شود دیگر اقتصاد ندارید؛ چراکه تمایل مردم برای انجام معامله از بین می‌رود. همچنین از آنجایی که قیمت‌گذاری از بین می‌رود، مردم هم برای انجام معاملات تمایلی ندارند. وقتی دسترسی مردم به شبکه‌های اجتماعی تضعیف می‌شود، بازاری تشکیل نمی‌شود و به دنبال آن قیمت‌ها شکل نمی‌گیرد، عرضه و تقاضا به تعادل نمی‌رسد و ما دیگر اقتصاد و تجارتی نخواهیم داشت. از این رو دیگر مسئله محدود به یک بخش نیست بلکه بحث امنیت ملی و رویکرد ما به اینترنت است؛ اینترنت به مثابه یک بخش یا اینترنت به مثابه زندگی؟»

این کارشناس حوزه توسعه و تحول دیجیتال در پایان با اشاره به تجربه امارات در جنگ جاری، خاظرنشان کرد: «زمانی که در جنگ جاری دیتا سنتر امارات آسیب دید، شرکت‌های بین المللی از امارات خارج شدند. آن هم نه به دلیل آتش گرفتن یک سرور بلکه به این دلیل که پیش‌بینی‌هایشان از این اقتصاد دیگر دقیق نیست. این به معنای اضافه شدن ریسک‌های محیطی به ریسک‌های صنعتی است. نکته مهم این است که ما قبلا ریسک‌های صنعت فاوا را بررسی می‌کردیم، اما اکنون ریسک‌های محیطی چنان زیاد شده‌اند که دیگر کسی توجهی به ریسک‌های درون یک صنعت نمی‌کند.»