بحران جنگ و خانه‌نشینی طولانی؛ چند راهکار مهم برای والدین

مهم‌ترین ابزار برای عبور از این شرایط بحرانی

کد خبر: ۸۳۲۹۴۳

تاریخ: ۱۵ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۱:۳۸

به گزارش ایران اکونومیست؛ با ادامه جنگ و به هم پیوستگی خانه نشینی کودکان به دلیل جنگ و تعطیلات نوروزی، کودکان و نوجوانان بیش از پیش در معرض فشار روانی و هیجانی قرار گرفته‌اند. در این میان اما، یک روان‌شناس کودک و نوجوان، معتقد است ثبات برنامه، فعالیت‌های خلاقانه و حضور حمایتی والدین، مهم‌ترین ابزار برای عبور کودکان و نوجوانان از این شرایط بحرانی است.

گوهریسنا انزانی در این باره توضیح می‌دهد که والدین در مواجهه با تعطیلات طولانی و وصل شدن آن به تعطیلات نوروز با چالشی جدی روبه‌رو هستند. کلید موفقیت این است که والدین بتوانند تعادل بین امنیت روانی کودک و ساختار منظم و تفریح سالم را حفظ کنند. برنامه‌ها باید منعطف اما منظم باشد و والدین خود آرامش داشته باشند، زیرا استرس و ترس والدین به شدت روی کودکان منتقل می‌شود.

وی توصیه کرد: فعالیت‌های خانه و بازی با هم ترکیبی و به شکل آموزشی، خلاقانه و سرگرم‌کننده طراحی شوند. کاهش مواجهه با اخبار منفی نیز می‌تواند به کودکان کمک کند.

این متخصص روانشناسی کودک و نوجوان ضمن تفکیک اقدامات موثر برای گروه‌های مختلف سنی یادآور شد: برای کودکان زیر ۶ سال، بازی آزاد با اسباب‌بازی، نقاشی، فعالیت‌های بدنی و استراحت منظم اهمیت دارد. همچنین می‌توان بازی‌های فکری، پازل، کتاب داستان و زمانی را برای حضور در کنار خانواده برنامه‌ریزی کرد. بازی‌های درمانی، مانند استفاده از عروسک‌ها یا نقاشی با خمیر نیز به کودکان کمک می‌کند تا احساسات خود را بیان کنند.

وی با تأکید بر اینکه خواب منظم برای ایجاد امنیت روانی کودکان حیاتی است، افزود: برای کودکان ۶ تا ۱۲ سال، ورزش‌های کششی ساده، دویدن، یوگا، فعالیت‌های آموزشی، کتاب‌خوانی، نقاشی، موسیقی و کاردستی مفید است. بازی‌های رومیزی، گفتگوهای خانوادگی و حتی بازی‌های آنلاین کنترل‌شده می‌توانند کمک‌کننده باشند. ارتباط با دوستان نیز باید محدود و تحت کنترل باشد تا آسیب روانی ایجاد نشود.

انزانی با بیان اینکه نوجوانان نیازمند مشارکت احساسی و فکری والدین هستند، گفت: فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی، خریدهای ساده، استراحت مناسب، فعالیت‌های اجتماعی، موسیقی، هنر و کمک به دیگران، حس هویت و امنیت به آن‌ها می‌دهد. گفتگو درباره احساسات، اهداف و آینده، تمرین تنفس و مدیتیشن ساده و هدف‌گذاری‌های کوچک، راهکارهای موثر برای مدیریت استرس نوجوانان هستند.

انزانی اظهار کرد: والدین خود نیز باید الگوی رفتاری باشند. رعایت نظم در وعده‌های غذایی، دوش گرفتن منظم، ورزش و مدیتیشن و محدود کردن استفاده از شبکه‌های اجتماعی و اخبار منفی باید با رفتار والدین همراه باشد.

وی در ادامه به اهمیت حضور و حمایت والدین از کودکان اشاره کرد و گفت: در شرایط سخت، حضور حمایتی والدین مهم‌ترین بخش است. ابتدا والدین باید حمایت از خودشان را داشته باشند تا بتوانند آن را به فرزندان منتقل کنند. خانه‌نشینی طولانی می‌تواند اثرات زیادی بر روابط والدین، کیفیت صمیمیت و سلامت روان فرزندان داشته باشد؛ خشم‌های پنهان، اضطراب، افسردگی، اختلالات خواب، پرخوری یا بی‌اشتهایی و کاهش تمرکز ممکن است بروز کند.

انزانی ادامه داد: در این شرایط ممکن است زوجین نتوانند از هم حمایت کنند، گفتگوی سالم کاهش یابد، صمیمیت کم شود و تقسیم وظایف دچار چالش شود. بچه‌ها ممکن است در مثلث‌کشی بین والدین قرار گیرند و محبت بین زوجین کاهش پیدا کند. بنابراین گفتگوی صادقانه والدین با یکدیگر و ایجاد زمان‌های مشترک دو نفره، حتی با فعالیت‌های ساده مانند تماشای فیلم، خوردن قهوه یا دمنوش، به حفظ تعادل خانواده و سلامت روان فرزندان کمک می‌کند.

وی معتقد است که برنامه‌ریزی منسجم و منعطف شامل مدیتیشن، وعده‌های غذایی منظم، فعالیت‌های آموزشی و خلاقانه، ورزش و بازی‌های بدنی کوتاه، یادگیری مهارت‌ها، تمرین تنفس و ایجاد مکان امن در خانه، پایه‌ای برای عبور کودکان از بحران است. همچنین فضایی آرام با نور مناسب و بوهای خوشایند مانند عود یا شمع، حس امنیت و آرامش را تقویت می‌کند.

به گفته این روانشناس، تماشای فیلم‌های مناسب و گفتگو درباره آن‌ها با والدین می‌تواند مهارت مدیریت احساسات را به کودکان هدیه دهد. همچنین مراقبت از خود، شامل پیاده‌روی، گفتگو با دوستان و اقوام و مطالعه روزانه، بخشی ضروری از برنامه روزانه است. نماز، مدیتیشن و گفتگو درباره امید و برنامه آینده نیز به خانواده‌ها کمک می‌کند از این روزها بهترین بهره را ببرند.

انزانی خاطرنشان کرد: ثبات برنامه بزرگ‌ترین هدیه‌ای است که خانواده‌ها می‌توانند به خود و کودکان بدهند. ساعت دقیق وعده‌های غذایی و فعالیت‌ها باعث می‌شود کودکان حس کنترل بر محیط پیدا کنند و والدین نیز در شرایطی که نمی‌توانند جهان بیرون را مدیریت کنند، احساس کنترل بر خانه خود داشته باشند و این امر کاهش استرس را به همراه دارد.

وی با بیان اینکه در شرایط خانه‌نشینی طولانی و جنگ، رفتار خانواده ممکن است تغییر کند، گفت: خشم‌های بیشتر، گریه‌های بی‌دلیل، اضطراب شدید، بی‌خوابی، بی‌نظمی غذایی و افزایش استفاده از گوشی یا لپ‌تاپ مشاهده می‌شود. کودکان ممکن است به رفتارهای سنین پایین‌تر بازگردند. بنابراین برنامه روزانه والدین باید خلاقانه باشد، گفتگو درباره احساسات جدی گرفته شود، اهداف کوتاه و بلند برای فرزندان و خود والدین تعیین گردد، مطالعه، تکنیک‌های تنفس و مدیتیشن، ایجاد مکان امن، دیدن فیلم‌های مبتنی بر واقعیت، وقت‌های خانوادگی و حضور گل و شمع در خانه لحاظ شود.

انزانی تأکید کرد: عبور از بحران جنگ و خانه‌نشینی طولانی نیازمند مدیریت هوشمندانه، صبوری و حمایت متقابل است. هدف نهایی حفظ سلامت خانواده است. اگر والدین احساس کنند قادر به مدیریت شرایط نیستند، باید از مشاوران آنلاین کمک بگیرند تا بتوانند با همراهی حرفه‌ای از این بحران عبور کنند.