آسمان ۱۴۰۵؛ سال شگفتی‌ها با گرفتگی‌های خیره‌کننده و بارش‌های شهابی نورانی

کد خبر: ۸۳۲۶۱۶

تاریخ: ۰۱ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۱:۲۵

سال ۱۴۰۵ هجری شمسی، با اعتدال بهاری آغاز می‌شود و نویدبخش تماشای پدیده‌های نجومی بی‌نظیری چون ماه و خورشیدگرفتگی‌ها و بارش‌های شهابی دیدنی است. هرچند برخی از این رویدادها از ایران قابل رصد نیستند، اما آسمان شب فرصت‌های فراوانی برای شگفتی و تامل در عظمت کیهان به ما ارزانی می‌دارد.

به گزارش ایران اکونومیست، سال ۱۴۰۵ هجری شمسی، با طلوع خود در نخستین روز فروردین، نویدبخش دورانی تازه و فرصتی برای کاوش شگفتی‌های بیکران آسمان شب است. آسمان، همواره کتابی گشوده از رازها و زیبایی‌ها بوده که انسان را به تماشا و تفکر فراخوانده است. از رقص سیارات در مدارشان گرفته تا بارش‌های شهابی که خطوطی نورانی بر تارک شب می‌کشند، هر رویداد نجومی داستانی منحصر به فرد را روایت می‌کند.

آغاز سال ۱۴۰۵ با فرا رسیدن اعتدال بهاری همراه است. اعتدال بهاری لحظه‌ای در سال است که طول روز و شب تقریباً برابر است. این پدیده دو بار در سال رخ می‌دهد یک بار در اوایل بهار و یک بار در اوایل پاییز.

در نیمکره شمالی اعتدال بهاری در حدود ۲۰ یا ۲۱ مارس اتفاق می‌افتد و آغاز فصل بهار را رقم می‌زند و در نیمکره جنوبی اعتدال بهاری در حدود ۲۲ یا ۲۳ سپتامبر اتفاق می‌افتد و آغاز بهار است.

در اعتدال بهاری طول روز و شب برابر می‌شود؛ این پدیده به دلیل کج بودن محور چرخش زمین نسبت به صفحه مداری‌اش به دور خورشید رخ می‌دهد. در لحظه اعتدال، هیچ‌کدام از قطب‌های زمین به سمت خورشید متمایل نیستند، در نتیجه نور خورشید به طور مساوی بر هر دو نیمکره شمالی و جنوبی می‌تابد و طول روز و شب در سراسر کره زمین تقریباً برابر می‌شود.

در سال ۱۴۰۵ شاهد ماه گرفتگی جزیی هستیم که در روز جمعه ۶ شهریور رخ خواهد داد، ولی در ایران غیر قابل رؤیت است.

این رویداد در شرق اقیانوس آرام، آمریکای شمالی به جز بخش کوچکی از غرب آن، آمریکای جنوبی، اروپا به جز بخش کوچکی از شمال شرق آن و آفریقا قابل مشاهده خواهد بود.

خورشیدگرفتگی

در روز ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ آسمان میزبان رخداد نجومی خورشیدگرفتگی کلی است که در ایران غیر قابل رؤیت است.

ساکنان اروپا به جز جنوب شرق آن، شمال غرب آفریقا، گرینلند، اقیانوس اطلس شمالی و آمریکای شمالی به جز جنوب آن قادر به مشاهده این رخداد نجومی هستند.

خورشیدگرفتگی حلقوی در روز ۱۷ بهمن ۱۴۰۵ از دیگر رخدادهای نجومی است که این رویداد نجومی نیز در ایران غیر قابل رؤیت است. رصدگران برای رصد خورشیدگرفتگی حلقوی بهمن ۱۴۰۵ باید به اقیانوس اطلس جنوبی، آمریکای جنوبی به جز شمال غرب آن، شمال غرب و جنوب غرب آفریقا و به جنوبگان سفر کنند.

بارش‌های شهابی

بارش‌های شهابی، یکی از زیباترین و در دسترس‌ترین پدیده‌های نجومی برای رصد هستند که در طول سال رخ می‌دهند. سال ۱۴۰۵ نیز شاهد چندین بارش شهابی قابل توجه خواهد بود که برخی از آنها از ایران به خوبی قابل رصد هستند.

بارش شهابی کوادرینتی‌ها (Quadrantiids) یکی از بارش‌های شهابی ۱۴۰۵ است که معمولاً در حدود اوایل دی ماه (اواخر دسامبر تا اوایل ژانویه) به اوج خود می‌رسد، از نظر تعداد شهاب در ساعت (ZHR) ، یکی از پربارترین بارش‌های سال است. شهاب‌های این بارش معمولاً سریع و درخشان هستند. هرچند اوج آن در زمستان است، اما در بسیاری از نقاط ایران، با کمی صبر و در ساعات پایانی شب تا سحر، می‌توان شاهد این شهاب‌های زیبا بود.

بارش شهابی پرساوشی‌ها نیز یکی از محبوب‌ترین بارش‌های شهابی در میان علاقه‌مندان است، هر ساله در اواسط مرداد ماه (اوایل تا اواسط اوت) به اوج خود می‌رسد. شهاب‌های برساوشی به دلیل سرعت بالا و درخشندگی‌شان مشهورند و اغلب مسیرهای طولانی و ردپایی از خود به جا می‌گذارند. این بارش یکی از بهترین گزینه‌ها برای رصد در شب‌های تابستانی ایران است و اگر ماه در آسمان نباشد، می‌توان شاهد تعداد زیادی شهاب بود.

بارش شهابی جوزایی‌ها نیز معمولاً در اواسط دی ماه (اوایل تا اواسط دسامبر) رخ می‌دهد، یکی از قابل اتکاترین و پربارترین بارش‌های شهابی سال محسوب می‌شود. شهاب‌های جوزایی اغلب کندتر و درخشان‌تر از آذرگوی‌های پرساوشی‌ و گاهی اوقات رنگی هستند. اوج این بارش معمولاً در شب‌های سرد زمستان است، اما با توجه به تعداد زیاد شهاب‌ها، ارزش رصد کردن را دارد.

برای مشاهده بهتر بارش‌های شهابی، بهترین زمان، ساعات پایانی شب و قبل از طلوع آفتاب است. همچنین، دور بودن از آلودگی نوری شهرها و پیدا کردن مکانی تاریک و بدون مانع (مانند دشت‌های وسیع یا ارتفاعات) شانس دیدن تعداد بیشتری شهاب را افزایش می‌دهد.

همنشینی‌های سیاره‌ای و دیدنی‌های خاص

در کنار گرفتگی‌ها و بارش‌های شهابی، سال ۱۴۰۵ شاهد رویدادهای زیبایی از همنشینی سیارات در آسمان خواهد بود که منظره‌ای چشم‌نواز را خلق می‌کنند. همنشینی به حالتی گفته می‌شود که دو یا چند جرم آسمانی (سیارات، ماه و…) از دید ناظر زمینی، به هم نزدیک به نظر می‌رسند.

همنشینی مشتری و زحل در اوایل سال ۱۴۰۵، ممکن است شاهد نزدیکی نسبی و قابل توجهی بین دو غول گازی منظومه شمسی، یعنی مشتری و زحل باشیم. این همنشینی‌ها فرصتی عالی برای مشاهده هر دو سیاره با تلسکوپ‌های کوچک فراهم می‌آورند و منظره‌ای منحصر به فرد در آسمان شب ایجاد می‌کنند. جزئیات دقیق زمان اوج این همنشینی‌ها در تقویم‌های نجومی سالانه اعلام خواهد شد.

همنشینی ماه با سیارات درخشان از دیگر رخدادهای نجومی سال ۱۴۰۵ است. ماه با چرخش خود به دور زمین، بارها با سیارات درخشان مانند زهره (ناهید)، مشتری و زحل همنشینی خواهد داشت. این رویدادها که معمولاً در اوایل شب یا ساعات پایانی شب رخ می‌دهند، منظره‌ای زیبا از قرار گرفتن ماه در کنار یکی از این سیارات پرنور در آسمان ایجاد می‌کنند و برای عکاسی نجومی بسیار جذاب هستند.

همنشینی‌ها، هرچند پدیده‌ای تکراری در مقیاس زمانی نجومی هستند، اما هر بار تجربه‌ای نو و فرصتی برای درک بهتر موقعیت نسبی سیارات در منظومه شمسی را برای ما فراهم می‌آورند.

سال ۱۴۰۵، با وجود برخی محدودیت‌ها در مشاهده برخی از رویدادهای شگفت‌انگیز مانند گرفتگی‌های کلی و حلقوی، همچنان سالی پر از زیبایی‌های آسمانی خواهد بود. بارش‌های شهابی پرشمار و همنشینی‌های دیدنی سیارات، فرصت‌هایی عالی برای ارتباط با کیهان و لذت بردن از نظم و عظمت آن را برای ما فراهم می‌آورند. امید است که با نگاهی به آسمان، همواره شگفتی‌های هستی را ارج نهیم و در این سفری که آغازش نوروز است، گام برداریم.