قلب حمل‌ونقل جهانی، زیر سایه تنش‌های منطقه‌ای

جنگ ایران نه تنها امنیت منطقه را به هم ریخته، بلکه مدل اقتصادی دبی، هاب حمل‌ونقل و تجارت جهانی را نیز هدف گرفته است. هتل‌ها، فرودگاه‌ها و مراکز داده در آتش و آسیب، پروازها متوقف و عملیات بندر جبل علی مختل شد. اکنون پرسش اصلی این است که آیا این امیرنشین لوکس می‌تواند همچنان سرمایه‌گذاران، شرکت‌ها و ساکنان خارجی را جذب کند و جایگاه خود را به عنوان پل شرق و غرب حفظ نماید؟

کد خبر: ۸۳۲۲۹۷

تاریخ: ۱۹ اسفند ۱۴۰۴ - ۱۷:۳۲

به گزارش ایران اکونومیست اکوایران به نقل از اکونومیست، دبی همواره نقطه‌ای امن در منطقه‌ای پرتنش به نظر می‌رسید. شهری که با فاصله‌گذاری از بحران‌های منطقه‌ای، افراد ثروتمند و با انعطاف اقتصادی را جذب می‌کرد تا زندگی، کار و سرمایه‌گذاری کنند، یا از خرید، تفریح و آفتاب لذت ببرند. این امیرنشین به یک هاب حمل‌ونقل جهانی تبدیل شده بود که شرق و غرب را به هم متصل می‌کرد و با ثروتش در رقابت‌های هوش مصنوعی نیز حضوری فعال داشت. کلید موفقیت دبی تا کنون دوری از درگیری‌های منطقه‌ای بوده است. حتی حمله حماس به اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۳، جنگ غزه و درگیری ۱۲ روزه ایران و اسرائیل در سال گذشته نیز نتوانست اعتماد به این شهر را تضعیف کند.

اما انتقام ایران از حملات آمریکا و اسرائیل که از ۲۸ فوریه آغاز شد، قلب این مدل را هدف گرفت و هاله امنیت دبی را به لرزه انداخت. هتل فیرمونت در جزیره مصنوعی پالم جمیرا در روز نخست در آتش سوخت، یک مرکز داده آمازون وب سرویس (AWS) آسیب دید و فرودگاه که خانه شرکت هواپیمایی امارات، بزرگ‌ترین ایرلاین بین‌المللی جهان و قلب گردشگری دبی است، دچار توقف پرواز شد. عملیات بندر جبل علی، مرکز ترانزیت پررونق، متوقف شد و ترکش ها به حیاط خانه ساکنان سقوط کرد.

تا این لحظه، دبی و سایر نقاط امارات نسبتاً تاب‌آور بوده‌اند، اما اثرات بلندمدت جنگ هنوز نامشخص است. چیزی که چند روز پیش جزئیات ریز به نظر می‌رسید، اکنون واقعیت یافته است. اکثر ساکنان خارجی هنوز ماندگار هستند، اما برخی در حال ترک یا برنامه‌ریزی برای خروج موقت از طریق عمان یا عربستان هستند، جایی که فضای هوایی باز مانده است. وزارت امور خارجه آمریکا نیز به شهروندان خود توصیه کرده منطقه را ترک کنند. شرکت‌ها همچنان فعالیت می‌کنند، اما برنامه‌های پشتیبانی و اضطراری خود را بازنگری کرده‌اند. پرسش اصلی این است که آیا مردم و سرمایه‌ای که رشد دبی به عنوان یک مرکز تجاری جهانی را تأمین کرده‌اند، همانند قبل جذب خواهند شد یا خیر.

دبی برای جذب افراد خارجی، مدتی است که صدور ویزای بلندمدت و تسهیل خرید خانه را در دستور کار دارد. جمعیت امیرنشین سال گذشته با ۵.۶٪ رشد به ۳.۹ میلیون نفر رسید که سریع‌ترین رشد از سال ۲۰۱۹ بود. تعداد میلیونرها نیز به سرعت افزایش یافته و کسب‌وکارها به دنبال فرصت‌هایی برای ارائه خدمات به آنها بودند. مدیر مالی ارشد استاندارد چارترد، عملیات دبی را «الگوی موفق برای سایر مراکز مدیریت ثروت» توصیف کرده بود. صنعت مالی گسترده‌تر دبی نیز شکوفا بوده است؛ در نیمه اول ۲۰۲۵ بیش از ۱۰۰۰ شرکت در مرکز مالی دبی ثبت شدند که تقریباً یک سوم بیشتر از سال قبل بود. سال گذشته، جی‌پی مورگان چیس، بزرگ‌ترین بانک آمریکا، شعبه محلی خود را گسترش داد.

شرکت‌های فناوری نیز به دبی جذب شده‌اند. حداقل ۱۸ مرکز داده در این شهر وجود دارد (شامل مرکز AWS که آسیب دیده است)، نیمی از کل مراکز داده امارات را تشکیل می‌دهد. اماراتی‌ها سرمایه‌گذاری‌های کلان روی هوش مصنوعی انجام داده‌اند، شامل شراکت با مایکروسافت و بلک‌راک با سرمایه‌گذاری ۳۰ میلیارد دلاری در زیرساخت‌ها و سهام در OpenAI، Anthropic و xAI.

حملات اخیر در حال تغییر محاسبات شرکت‌ها هستند. بسیاری پیش از این حتی به ریسک جنگی در امارات فکر نکرده بودند. اکنون آنها در حال بررسی بیمه ریسک سیاسی هستند، که معمولاً برای محافظت در بازارهای نوظهور خریداری می‌شود و بر اساس عواملی مانند ریسک تروریسم، جنگ و اعتصاب قیمت‌گذاری می‌شود. کریستوفر کاپوک، رئیس تحلیل ریسک ژئوپلیتیکی در Marsh، می‌گوید: «از نگاه کسب‌وکارها، اتفاق رخ داده قابل جبران نیست.»

هر شرکتی که قصد خروج یا کاهش فعالیت داشته باشد، باید گزینه‌های جایگزین برای حضور در امیرنشین را بررسی کند. برخی شرکت‌های مالی که پس از سال‌ها فعالیت در هنگ‌کنگ یا سنگاپور به دبی منتقل شده‌اند، ممکن است این بار تصمیم سریع‌تری بگیرند، بنابراین دبی باید سریع اقدام کند تا آنها را حفظ نماید.

حاکمان دبی تلاش کرده‌اند اعتماد را حفظ کنند. اکثر پهپادها و موشک‌های ایرانی رهگیری شده‌اند و کمترین وحشت عمومی مشاهده شده است. سوپرمارکت‌هایی مانند کارفور و اسپینیز اعلام کردند موجودی کالاها کافی است. شرکت DP World، اپراتور بندر، سریعاً عملیات را از سر گرفت. رئیس‌جمهور امارات، محمد بن زاید، در ۲ مارس در دبی مال حضور یافت، نمادی از جذابیت و ثبات شهر.

با این حال، ستون‌های دود سفید، انفجارهای رهگیری موشک‌ها و صدای جت‌ها در شهری با شهرت شیک و لوکس به وضوح دیده و شنیده می‌شوند. سکوت مرموزی که غالباً فضا را پر می‌کند نیز قابل توجه است. مسئولان می‌گویند دبی در بحران‌ها عملکرد خوبی دارد، اما نحوه اقدامات سریع برای اطمینان‌بخشی به کسب‌وکارها، سرمایه‌گذاران و مردم، آزمون بزرگ بعدی خواهد بود؛ هرچند بسیاری از اتفاقات خارج از کنترل حاکمان است.