گامی هوشمند برای مدیریت سرطان‌های شغلی و حفاظت از نیروی کار

هستی‌شناسی با ایجاد یک زبان مشترک و استاندارد

کد خبر: ۸۳۱۶۲۹

تاریخ: ۰۲ اسفند ۱۴۰۴ - ۰۶:۱۳

نتایج یک طرح تحقیقاتی در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نشان می‌دهد که توسعه و استقرار آنتولوژی های (هستی‌شناسی‌های) تخصصی در حوزه بیماری‌ها و به‌ویژه سرطان‌های شغلی، می‌تواند نقش کلیدی در یکپارچه‌سازی داده‌ها، بهبود تشخیص زودهنگام و ارتقای تصمیم‌گیری‌های مبتنی بر شواهد در سلامت شغلی ایفا کند.

به گزارش ایران اکونومیست، دکتر سمیه فرهنگ، مجری اصلی طرح تحقیقاتی با عنوان «طراحی هستی‌شناسی لغات و اصطلاحات بیماری‌های شغلی ویژه کارشناسان بهداشت حرفه‌ای»، در تشریح نتایج این پژوهش گفت: سرطان‌های شغلی به‌عنوان یکی از چالش‌های جدی سلامت نیروی کار، نیازمند رویکردهای نوین در مدیریت داده و تولید دانش هستند. هدف این مطالعه، طراحی یک الگوی اولیه هستی‌شناسی برای سازمان‌دهی و تحلیل داده‌های مرتبط با سرطان‌های شغلی بوده است.

وی افزود: در این پژوهش، با بهره‌گیری از روش‌های مهندسی دانش و استفاده از منابع علمی معتبر بین‌المللی از جمله مستندات سازمان بین‌المللی کار، مفاهیم و روابط معنایی کلیدی استخراج و با استفاده از نرم‌افزار تخصصی Protégé، الگوی اولیه هستی‌شناسی طراحی و پیاده‌سازی شد.

فرهنگ با اشاره به کاربردهای این دستاورد علمی اظهار کرد: این هستی‌شناسی با ایجاد یک زبان مشترک و استاندارد، می‌تواند بستر توسعه سیستم‌های تصمیم‌گیری مبتنی بر دانش، بهبود تشخیص زودهنگام سرطان‌های شغلی و ارتقای فرایندهای پژوهشی و مدیریتی در حوزه سلامت شغلی را فراهم کند.

این پژوهشگر در ادامه به نتایج خلاصه سیاستی مرتبط با این پژوهش با عنوان «مدیریت هوشمند سرطان شغلی: الزام استقرار هستی‌شناسی ملی برای حفاظت از نیروی کار» اشاره کرد و گفت: افزایش سرطان‌های شغلی، در کنار پراکندگی داده‌ها و نبود استانداردهای یکپارچه، ضرورت استقرار یک هستی‌شناسی ملی سلامت شغلی را دوچندان کرده است. چنین چارچوبی می‌تواند داده‌های ناهمگون بیمارستان‌ها، مراکز خدمات بهداشت حرفه‌ای و نظام‌های بیمه‌ای را یکپارچه کرده و زمینه توسعه ابزارهای هوش مصنوعی، تشخیص زودهنگام ریسک‌ها و تولید ماتریس‌های شغل–مواجهه قابل اتکا را فراهم آورد.

به گفته وی، در این راستا چهار اقدام سیاستی کلیدی شامل الزام قانونی ثبت داده‌های سلامت شغلی مبتنی بر هستی‌شناسی، حمایت از توسعه هستی‌شناسی‌های تخصصی برای عوامل سرطان‌زای پرخطر، ایجاد زیرساخت داده‌ای ملی و طراحی ابزارهای پشتیبان تصمیم‌گیری برای متخصصان و کارگران پیشنهاد شده است.

این پژوهش با همکاری بین‌بخشی میان گروه‌های تخصصی بهداشت حرفه‌ای و ایمنی کار، طب کار، علوم اطلاعات، زبان‌شناسی و فناوری اطلاعات سلامت در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و چند دانشگاه و نهاد علمی کشور انجام شده و نتایج آن می‌تواند به‌عنوان الگویی علمی برای توسعه نظام‌های هوشمند مدیریت بیماری‌های شغلی مورد استفاده قرار گیرد.

علاقه‌مندان می‌توانند برای دریافت اطلاعات تکمیلی، به مقالات منتشرشده حاصل از این طرح در مجله «بهداشت در عرصه» و «ارتقاء ایمنی و پیشگیری از مصدومیت‌ها» مراجعه کنند.