به فیلترشکن ‌ها‌ هم آب‌ می‌بندند

وقتی فیلترینگ خود تحریمی است چه کسانی سود می‌کنند!

کد خبر: ۸۳۱۳۷۱

تاریخ: ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۱:۵۶

به گزارش ایران اکونومیست؛ فیلترینگ «خودتحریمی» است و تنها فیلترشکن‌فروش‌ها را منتفع می‌کند.

تداوم فیلترینگ نتیجه‌ای ندارد و به‌مثابه خودتحریمی، به اقتصاد دیجیتال و معیشت مردم آسیب می‌زند.

مصطفی هاشمی‌طبا، سیاستمدار، در یادداشتی برای روزنامه اعتماد، با نقد رویکردهای محدودکننده اینترنت در سال‌های اخیر، فیلترینگ را عاملی بازدارنده برای توسعه و تقویت‌کننده شبکه‌های ذی‌نفع فروش فیلترشکن دانسته و بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های داخلی هم‌زمان با تلاش برای کاهش تحریم‌های خارجی تأکید کرده است.

در ابتدای متن این یادداشت آمده است: «در سال‌های گذشته جریانی در کشور با هر گونه توسعه و تشویق برای استفاده از اینترنت جهانی مخالف بوده و از همه توان خود برای محدود کردن اینترنت استفاده کرده. درباره مخاطرات برخی از این پلتفرم‌ها البته گزارش‌های مختلفی وجود دارد و کسی منکر لزوم دقت و توجه درباره موضوعات امنیتی در این حوزه نیست اما اصل مطلب در شرایط فعلی نوع نگاه و رویکرد کسانی است که از هر طریقی و با هر توجیهی سعی در حفظ وضعیت فیلترینگ در کشور دارند. ریشه این موضوع از چند جهت قابل بررسی است.

نخست نوع نگاه این جریان به مساله جریان آزاد اطلاعات و وضعیت اینترنت جهانی است. نگاهی مبنی بر ممنوعیت و محدودیت که تصور می‌کند باید هر چیزی را مورد کنترل و مسدود کردن قرار داد. این دیدگاه شاید در جای خود می‌توانست توفیق داشته باشد اما وقتی در کشور هر موبایلی یک یا چند وی‌پی‌ان دارد که این محدودیت‌ها را دور می‌زند از اساس توجیه و توضیحی برای اصرار بر ادامه این وضعیت وجود ندارد.»

او موضوع دوم در این زمینه را «مساله شبکه و باند فیلترشکن‌فروش‌ها» می‌داند و توضیح می‌دهد: «مشخصا تصمیم رفع فیلتر تنها در اختیار دولت نیست اما دولت می‌تواند با رایزنی و فشار بخشی از مساله را حل کند. در مقابل اما شبکه‌ای قرار دارد که از ادامه وضعیت فعلی نفع می‌برد.

در سال‌های اخیر گزارش‌های مختلف و متعددی درباره نقش افراد خاص و حتی برخی فرزندان مسوولان در این شبکه منتشر شد. گزارش‌هایی که باید مورد پیگیری قرار بگیرد که آیا این جریان صاحب نفوذ به دلیل انتفاع مالی سعی در تداوم فیلتر شبکه‌های اجتماعی و برخی پیام‌رسان‌های خارجی دارند.»

به باور هاشمی‌طبا، «ادامه این وضع ممکن نیست و نتیجه‌ای نیز ندارد، همان‌طور کسانی که دست به کار عبث و بیهوده فیلتر تلگرام زدند و بعد معلوم شد این تصمیم در مراجعه مردم به پیام‌رسان‌های داخلی تاثیری ندارد، باید امروز این عبرت را در مورد پلتفرم‌های دیگر ازجمله واتس‌آپ بگیرند.» او در ادامه این یادداشت هم نوشته است:

فیلترینگ طی سال‌های اخیر به یکی از مسائل ساختاری در اقتصاد و زیست اجتماعی دیجیتال در ایران تبدیل شده است؛ مساله‌ای که پیامد آن تنها محدود به حوزه دسترسی اطلاعاتی نیست و به شکل مستقیم بر سبد هزینه خانوارها نیز اثر گذاشته است. بسیاری از شهروندان برای دسترسی به خدمات پایه اینترنت جهانی ناچار به پرداخت هزینه‌های اضافی برای ابزارهای دور زدن محدودیت‌ها شده‌اند؛ هزینه‌ای که در شرایط فشار اقتصادی، عملا نوعی مالیات پنهان بر مصرف‌کننده محسوب می‌شود.

او در ادامه به تاثیرات فیلترینگ بر «کسب‌وکارهای دیجیتال، فریلنسرها، استارتاپ‌ها و حتی مشاغل سنتی که به بازار آنلاین وابسته شده‌اند» نیز اشاره کرده و باور دارد که با محدودیت‌های اینترنتی این افراد و فعالان «بخشی از مزیت رقابتی خود را از دست داده‌اند.» در ادامه متن این یادداشت نیز آمده است.

«از منظر توسعه‌ای، محدود شدن دسترسی آزاد به اکوسیستم جهانی اینترنت باعث شده بخشی از ظرفیت‌های اقتصاد دیجیتال بالفعل نشود. درحالی که در بسیاری از کشورها اینترنت به عنوان موتور رشد اقتصادی، افزایش بهره‌وری و خلق فرصت‌های شغلی عمل می‌کند، در ایران این ظرفیت به دلیل محدودیت‌های ساختاری، با افت کارایی مواجه شده است. این موضوع نه‌تنها بر درآمد خانوارها بلکه بر جریان ورود سرمایه، انتقال فناوری و حتی مهاجرت نیروی انسانی متخصص نیز اثرگذار بوده است.

در چنین شرایطی، پیش از تمرکز کامل بر رفع تحریم‌های خارجی که بخشی از اهداف مذاکره فعلی نیز عنوان می‌شود لازم است سیاستگذاری داخلی به سمت کاهش محدودیت‌هایی حرکت کند که عملا نقش «خودتحریمی» ایفا می‌کنند، زیرا حتی در صورت کاهش فشارهای خارجی، اگر بسترهای داخلی برای تعامل اقتصادی و فناورانه با جهان آماده نباشد، بخش مهمی از فرصت‌های ایجاد شده از دست خواهد رفت. به بیان دیگر، اصلاح زیرساخت‌های داخلی می‌تواند قدرت چانه‌زنی کشور را در سطح بین‌المللی نیز افزایش بدهد.»

«در شرایط فعلی باید اولویت هر جریان سیاسی مساله ایران و حفظ آن باشد» و می‌نویسد:

«این که به اسم امنیت ملی و امنیت مجازی راه‌های ارتباطی عادی بسته شود و بستر استفاده از فیلترشکن‌ها افزایش پیدا کند تنها به کاسبی عده‌ای قلیل که از جیب مردم پول فیلترشکن برمی‌دارند کمک می‌کند.»

او با اشاره به تجربه فیلترینگ در کشور یادداشت خود را این‌طور جمع‌بندی می‌کند: «تجربه فیلترینگ پلتفرم‌های قبلی به خوبی نشان می‌دهد این اقدام نه در عدم استفاده مردم از این شبکه‌ها تاثیری دارد نه در اقبال به سمت شبکه‌های داخلی. تنها فیلترشکن فروش‌ها و اسامی آشنا و گمنام پشت این تجارت غیرقانونی منتفع وضعیت موجود هستند.»