داستان نخستین فیلم‌های جهان

سینما به‌ عنوان یکی از تأثیرگذارترین هنرهای مدرن

کد خبر: ۸۳۱۲۶۹

تاریخ: ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۴:۲۹

سینما به‌ عنوان یکی از تأثیرگذارترین هنرهای مدرن، از دل آزمایش‌های علمی و اختراعات فناورانه اواخر قرن نوزدهم میلادی زاده شد؛ زمانی که رقابت میان مخترعان اروپایی و آمریکایی برای ثبت و نمایش تصویر متحرک به نقطه عطف تاریخی رسید. اگرچه نام برادران لومیر به‌عنوان بنیان‌گذاران رسمی سینما در تاریخ ثبت شده، اما مسیر تولد این هنر، حاصل تلاش جمعی از مخترعان و فیلم‌سازان پیشگام بود.

به گزارش ایران اکونومیست، برادران اوگوست و لویی لومیر در سال ۱۸۹۵ با ثبت اختراع دستگاهی به نام سینماتوگراف، امکان فیلم‌برداری، ظهور و نمایش تصویر متحرک برای تماشاگران را فراهم کردند. این دستگاه، برخلاف اختراعات پیشین توماس ادیسون که قابلیت نمایش عمومی نداشت، می‌توانست تصاویر را روی پرده برای جمعی از مخاطبان پخش کند. لومیرها با برگزاری نمایش‌های عمومی بلیت‌فروشی‌شده و آموزش فیلم‌برداران در سراسر فرانسه، عملا صنعت سینما را بنیان گذاشتند.

سینماتوگراف، آگوست و لویی لومیر، جی. کارپانتیه، پاریس، فرانسه، ۱۸۹۵.
سینماتوگراف هم دوربین و هم پروژکتور است و برای فیلم با عرض ۳۵ میلی‌متر در حلقه‌هایی با طول حدود ۱۷ متر طراحی شده است.
سینماتوگراف که توسط جی. کارپانتیه در پاریس ساخته شده بود، با قیمت ۱۶۵۰ فرانک فروخته شد.

در ۲۲ مارس ۱۸۹۵، در پاریس، در انجمن توسعه صنعت ملی، در مقابل تعداد کمی از تماشاگران، لومیرها به طور خصوصی یک فیلم بسیار کوتاه و ۴۶ ثانیه‌ای با عنوان «کارگران در حال خروج از کارخانه لومیر» را به نمایش گذاشتند. تمرکز اصلی کنفرانس لویی بر تحولات اخیر در صنعت عکاسی، عمدتاً تحقیقات در مورد چندرنگی عکاسی رنگی بود. لومیرها بسیار متعجب شدند که تصاویر سیاه و سفید متحرک توجه بیشتری را نسبت به تصاویر ثابت رنگی به خود جلب کردند.

برادران لومیر اولین نمایش عمومیِ پولی خود را در ۲۸ دسامبر ۱۸۹۵ در سالن «ایندین دو گراند کافه» در پاریس برگزار کردند. این نمایش شامل ۱۰ فیلم کوتاه از جمله فیلم کوتاه صامت و سیاه و سفید «کارگران در حال خروج از کارخانه لومیر» بود.

فیلمی که تماشاگران را از سینما فراری داد

یکی دیگر از نخستین فیلم‌هایی که برادران لومیر به صورت عمومی برای تماشاگران به روی پرده بردند، فیلم کوتاه و صامت و ۵۴ ثانیه‌ای «ورود لوکوموتیو بخار به ایستگاه لسیوته» بود که نخستین بار در ژانویه ۱۸۹۶ در شهر لیون به روی پرده رفت و گفته می‌شود بسیاری از تماشاگران با نزدیک شدن قطار، از صحنه سالن گریختند. البته این فیلم کوتاه در فهرست ۱۰ فیلم برادران لومیر قرار ندارد که در نخستین نمیش عمومی برادران لومیر در سال ۱۹۸۵ به روی پرده رفتند.

با این حال، پیش از لومیرها نیز تلاش‌هایی برای ثبت حرکت انجام شده بود. «اتین-ژول ماره» با تصاویر کرونوفتوگرافیک و «ادوارد مایبریج» با ثبت حرکت حیوانات، به سینما بسیار نزدیک شده بودند، اما محدودیت تعداد فریم‌ها مانع از شکل‌گیری فیلم به معنای امروزی می‌شد.

قدیمی‌ترین فیلم‌های باقی‌مانده جهان

قدیمی‌ترین فیلم شناخته‌شده‌ای که هنوز باقی مانده، «منظره باغ روندهی» است که در سال ۱۸۸۸ توسط «لویی لو پرنس» در شهر لیدز انگلستان فیلم‌برداری شد. این فیلم تنها حدود دو ثانیه و ۵۲ فریم دارد و اعضای خانواده لو پرنس را در حال قدم زدن در باغ نشان می‌دهد؛ تصاویری ساده که امروز به‌ عنوان نقطه آغاز تاریخ سینما شناخته می‌شوند.

لو پرنس در همان سال دو فیلم دیگر نیز ساخت که «عبور ترافیک از پل لیدز»، که عبور و مرور شهری را ثبت می‌کند و  «نوازنده آکاردئون» که پسرش را در حال نواختن آکاردئون نشان می‌دهد.

اندکی بعد، لو پرنس به‌طرزی مرموز ناپدید شد؛ رخدادی که هنوز یکی از معماهای حل‌نشده تاریخ سینماست.

در آمریکا، توماس ادیسون و همکارانش در استودیوی مشهور «Black Maria» مجموعه‌ای از فیلم‌های آزمایشی کوتاه تولید کردند. از جمله فیلم‌های تجربی «مسخره‌بازی ۱ و ۲» (۱۸۸۹) ساخته ویلیام کندی دیکسون و ویلیام هیس که هدفش آزمایش‌های اولیه دوربین بود، «خوش‌آمدگویی دیکنسون» (۱۸۹۱) ساخته ویلیام کندی دیکسون به عنوان نخستین فیلم آمریکایی با هدف نمایش عمومی و فیلم ۱۲ ثانیه‌ای «ورزشکار اهل نیوآرک» از همین کاگردان.

در اروپا نیز فیلم‌هایی چون «مگس کوچولو» (۱۸۹۰) از اتین-ژول ماره که پرواز یک مگس را ثبت می‌کند، و «تو یک هدفی» (۱۸۹۱) اثر ژرژ دُمنی، نشان‌دهنده گذار تدریجی سینما از ابزار علمی به رسانه‌ای با ظرفیت‌های ارتباطی و آموزشی بودند.

اگرچه این فیلم‌ها اغلب تنها چند ثانیه طول دارند و فاقد روایت پیچیده‌اند، اما اهمیت آن‌ها در تاریخ فرهنگ بشر غیرقابل انکار است. این تصاویر خام و ساده، نخستین گام‌ها در مسیر هنری بودند که بعدها به یکی از اصلی‌ترین ابزارهای روایت، سرگرمی و بازتاب واقعیت اجتماعی بدل شد.

امروز، با گذشت بیش از یک قرن، این فیلم‌های ابتدایی نه‌ تنها اسناد فنی، بلکه گنجینه‌هایی فرهنگی‌اند که ارزش آن‌ها برای نسل‌های آینده با گذر زما بیش از پیش آشکار خواهد شد.