تصاویر برتر علمی به انتخاب مجله نیچر

عکس هایی که ارزش تماشا کردن دارند.

کد خبر: ۸۳۰۹۴۵

تاریخ: ۱۵ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۳:۱۰

در گزینشی تماشایی از دنیای علم، گروه عکس نشریه نیچر برترین تصاویر علمی ماه ژانویه را انتخاب کرده است که ارزش تماشا کردن دارند.

به گزارش ایران اکونومیست، مجموعه‌ای خیره‌کننده از خورشیدی که مانند ماهی بادکنکی منبسط و منقبض می‌شود تا قدیمی‌ترین رد دست انسان بر صخره‌ها، از شفق‌های قطبی کم‌سابقه تا دندان‌های «زیستی» و گسترش مراکز داده هوش مصنوعی. قاب‌هایی که هرکدام روایتی علمی از جهان پیرامون ما را به تصویر می‌کشند، در تصاویر منتخب نیچر دیده می‌شوند.

خورشید ورم کرده

داده‌هایی از درون تاج خورشید که بیرونی‌ترین لایه جو آن  است به اخترفیزیک‌دانان کمک کرده تا تصویری بسیار دقیق‌تر از مرزهای متغیر خورشید بسازند. لبه بیرونی تاج که در این تصویرسازی نشان داده شده، شکلی زبر و دندانه‌دار دارد و با افزایش یا کاهش فعالیت خورشیدی، مانند یک ماهی بادکنکی منبسط و منقبض می‌شود. این پژوهش می‌تواند به دانشمندان کمک کند بهتر پیش‌بینی کنند فعالیت خورشیدی چگونه بر میدان مغناطیسی زمین، ماهواره‌ها، سلامت انسان و پدیده‌های جوی مانند شفق‌های قطبی اثر می‌گذارد.

رد دست انسان

این طرح شابلونی از یک دست ممکن است قدیمی‌ترین هنر صخره‌ای شناخته‌ شده در جهان باشد. این نقاشی که در جزیره مونا در سولاوسی اندونزی پیدا شده، دست‌کم به ۶۷ هزار و ۸۰۰ سال پیش بازمی‌گردد. این شابلون حدود ۱۵ هزار سال قدیمی‌تر از نمونه‌های قبلی کشف ‌شده در همان منطقه است و نشان می‌دهد انسان خردمند زودتر از آنچه تصور می‌شد، به خشکی‌های استرالیا–گینه نو رسیده است. صحنه‌های شکارِ موجود در غار جدیدترند و نشان می‌دهند انسان‌ها طی هزاران نسل به این غار رفت‌وآمد داشته‌اند.

چشم سحابی

سحابی حلقه‌ای از زمان کشفش در سال ۱۷۷۹ مطالعه شده است. اما پژوهشگرانی که از نوعی روش نوآورانه طیف‌سنجی استفاده کرده‌اند، اکنون ابر بزرگی از اتم‌های آهن (به رنگ قرمز) را در سراسر این سحابی یافته‌اند. آن‌ها گمان می‌کنند این اتم‌ها بقایای یک سیاره سنگیِ تبخیرشده باشند. همچنین حدس می‌زنند امواج ضربه‌ای با سرعتی بیش از حدود ۵۰ کیلومتر بر ثانیه، این اتم‌های آهن را به شکل ابری گسترده در سحابی پراکنده کرده است.

نجات در طوفان

صاعقه بر فراز دریای مدیترانه می‌درخشد، در حالی که خدمه کشتی امدادی Ocean Viking متعلق به سازمان مردم‌نهاد فرانسوی SOS Méditerranée، شبانه در حال تمرین برای عملیات نجات با قایق بادی RHIB هستند. مأموریت‌های امداد غیرنظامی در دریا که در پی یافتن قایق‌های پناهجویان‌اند، می‌کوشند از مرگ‌ومیر در مدیترانه جلوگیری کنند. هوای نامساعد به‌شدت عملیات جست‌وجو و نجات را مختل کرده است. در سال ۲۰۲۵ بیش از ۳۰۰۰ نفر هنگام تلاش برای رسیدن به اسپانیا جان باختند.

زیر شفق قطبی

طوفان‌های خورشیدی ژانویه از بزرگ‌ترین‌ها در ۲۰ سال اخیر بوده‌اند. پرتاب جرم از تاج خورشیدی و شراره‌ها، ذرات بارداری را به سوی میدان مغناطیسی زمین فرستادند و شفق‌های تماشایی ایجاد کردند. شفق جنوبی تا شمال نیوزیلند پیش رفت و در این تصویر، پس‌زمینه فرود یک یخ‌نورد به درون غاری یخی در پارک ملی آئوراکی/مونت کوک در جزیره جنوبی دیده می‌شود. شفق شمالی نیز تا عرض‌های جنوبی‌تری چون بریتانیا، آلمان و ایالات متحده دیده شد.

شگفتی‌های فیزیک

این عکس از حرکت یک کرم‌شب‌تاب در اطراف یک شتاب‌دهنده ذرات، به‌صورت تصویر ترکیبی ساخته شده است. دیدن ردهای درخشان آن مثل دیدن رد ذرات باردار در اتاقک جرقه یا آشکارساز چرنکوف است. زیبا، گذرا و مسحورکننده. این را یوشیناری ساساکی می‌گوید که عکسش از نامزدهای رقابت Global Physics Photowalk ۲۰۲۵ بوده است. داوران ترکیب‌بندی این تصویر را که فیزیک ذرات را با طبیعت ژاپن پیوند می‌زند، تحسین کرده‌اند.

از دیگر آثار، تصویری از یک فیزیک‌دان در محل گودبرداری عمیق برای یک مرکز پژوهشی زیرزمینی و نیز نمایی از تجهیزات آزمایشگاه ابررسانایی CERN در ژنو دیده می‌شود.

دندان زیستی

این‌ها آملوبلاست‌ها، سلول‌های پوششی تخصص‌یافته و حیاتی برای شکل‌گیری مینای دندان هستند. این سلول‌ها ماتریکسی ترشح می‌کنند که با گذر زمان معدنی شده و به سختی فولاد ضدزنگ می‌رسد. آملوبلاست‌ها پس از تشکیل این لایه ناپدید می‌شوند و به همین دلیل مینای دندان قابل ترمیم نیست. این تصویر همچنین سلول‌های حسی موسوم به ادونتوبلاست را در پالپ دندان نشان می‌دهد که احساس سرما و لمس را ممکن می‌کنند و در صورت نیاز لایه‌های جدید عاج می‌سازند. پژوهشگران از سلول‌های بنیادی منشأ گرفته از بافت دهان برای بازسازی دندان حتی بازسازی کامل دندان یا آنچه ما دندان زیستی می‌نامیم، استفاده می‌کنند.

تشنه‌ انرژی

این تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند مراکز داده هوش مصنوعی چگونه در ایالات متحده گسترش یافته‌اند. پژوهشگران مؤسسه غیرانتفاعی Epoch AI با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای متن‌باز، ۱۵ مرکز داده از این دست را نقشه‌برداری کرده‌اند. آن‌ها در حال ساخت یک مجموعه‌داده و نقشه تعاملی هستند که رشد مراکز داده در آمریکا و دیگر نقاط جهان را مستند می‌کند و هزینه‌ها، توان مصرفی و مالکان آن‌ها را فهرست می‌کند. پردیس Hyperion Holly Ridge شرکت متا در لوئیزیانا که یکی از بزرگ‌ترین مجتمع‌های مراکز داده هوش مصنوعی در حال ساخت است، تا سال ۲۰۲۸ به وسعتی برابر با یک ‌پنجم منهتن نیویورک خواهد رسید.