دانش‌بنیان‌ها در خط مقدم کاهش هزینه‌ها؛ از جلوگیری خسارت‌های میلیاردی تا صرفه‌جویی ارزی

کد خبر: ۸۳۰۷۳۸

تاریخ: ۱۱ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۴:۱۲

تجاری‌سازی محصولات دانش‌بنیان در حوزه‌هایی مانند تجهیزات نیروگاهی، نانودارو، کاتالیست و نهاده‌های کشاورزی، علاوه بر جایگزینی نمونه‌های خارجی، به کاهش خسارت‌های سنگین صنعتی، صرفه‌جویی ارزی و کاهش هزینه‌های مستقیم دولت و نظام سلامت منجر شده است.

به گزارش ایران اکونومیست، تأمین پایدار ارز در شرایط فعلی به یکی از چالش‌های اصلی اقتصاد تبدیل شده است، با این حال توسعه و تجاری‌سازی محصولات دانش‌بنیان به‌عنوان یکی از ابزارهای مؤثر کاهش وابستگی به واردات و مدیریت هزینه‌ها می‌تواند مورد توجه قرار گیرد. بررسی مجموعه‌ای از محصولات دانش‌بنیان تولید داخل نشان می‌دهد ورود فناوری‌های بومی به حوزه‌هایی چون نیروگاه، صنعت خودرو، سلامت، نفت و پتروشیمی و کشاورزی، علاوه بر پاسخ‌گویی به نیازهای راهبردی کشور، به کاهش خسارت‌های صنعتی، صرفه‌جویی قابل‌توجه ارزی و افزایش بهره‌وری در زنجیره‌های تولید منجر شده است.

آجرهای نسوز

در نیروگاه‌های فسیلی در محفظه احتراق تعدادی مشعل وجود دارد که در اثر سوختن با گاز، گازوئیل و یا مازوت، حرارت ایجاد می‌شود و گازهای حاصل از احتراق، باعث گردش پره‌های توربین و در نهایت تولید برق می‌شوند. داخل این محفظه احتراق آجرهای نیروگاهی وجود دارند که دقیقا بالای پره‌های توربین قرار دارند.

حرارت نوک مشعل گاهی به ۱۵۰۰ درجه سانتی‌گراد می‌رسد و این آجرها به شدت در معرض تنش‌های مکانیکی یا شوک‌های حرارتی ناشی از سرد و گرم شدن محفظه احتراق هستند و از حساسیت بسیار بالایی برخوردارند. اگر تکه کوچکی از این آجرها کنده شود و به پره توربین برخورد کند می تواند خسارت چند صد میلیارد تومانی ایجاد کند.

این آجرها توسط یکی از شرکت‌های دانش‌بنیان، بر اساس محصول زیمنس و با کمک فناوری نانو ساخته شده و هم‌اکنون در خیلی از نیروگاه‌های داخلی جایگزین نمونه‌های خارجی شده است.

به دلیل تحریم‌ها تأمین این قطعات با دشواری و از کانال‌های مختلف انجام می‌شد که منجر به افزایش قیمت نهایی محصول خارجی تا 200 دلار به ازای هر آجر شده بود. قیمت نمونه داخلی یک‌سوم نمونه خارجی است و این محصول صرفه‌جویی ارزی 3.2 میلیون دلاری را به همراه دارد.

یکی از مهمترین خواص این محصول خاصیت "فداشوندگی" در صورت بروز مشکل یا پایان طول عمر آجر است که در برخی از نمونه‌های خارجی که اصل نبودند، این خاصیت مشاهده نمی‌شد و همین عامل باعث برخورد قطعات این آجرها به پره‌های توربین و ایجاد خسارت‌های چند هزار میلیارد تومانی در سال می‌شد که با کیفیت خوب محصول داخلی این خسارت‌ها به شدت کاهش یافته است. هزینه هر توربین نیروگاهی در سال 1402 حدود 300 میلیارد تومان برآورد شده است.

کود آهسته رهش

استفاده از یک پوشش پلیمری نانومتری بر روی گرانول اوره در کودهای آهسته‌رهش اوره، زمان انحلال اوره در خاک را به 40 روز افزایش داده است. اوره موجود در کود اوره معمولی به‌سرعت توسط آبیاری شسته شده و منجر به آلودگی نیترات آب‌های زیرزمینی و سطحی می‌شود.

جایگزینی کودهای معمول با این کود نانویی می‌تواند مصرف اوره را به یک‌سوم مقدار رایج برساند. برآورد می‌شود کاهش حدود 60 درصدی مصرف کود اوره، علاوه بر اثرات اقتصادی فوق، بتواند نقش بسیار پررنگی در کاهش نیترات آب و اثرات زیســت‌محیطی و در نتیجه سلامتی آن داشته باشد.

نانو داروهای ضد سرطان

تولید سه نانو داروی «سینا دوکسوزوم» برای سرطان پیشرفته سینه، تخمدان و پوست، «پکلینب» برای درمان سرطان سینه و ریه و پانکراس و «پادینکس» برای درمان سرطان سینه و معده موجب کاهش هزینه های بیمه درمان به میزان 12 هزار میلیارد ریال و کاهش هزینه های درمان به میزان 2150 هزار میلیارد ریال شده است.

حجم فروش این محصول 8700 میلیارد درسال بوده ضمن آنکه صادرات 12 هزار میلیون دلاری را تجربه کرده است. از مهمترین اثرات تولید این سه نانو دارو، عدالت در دسترسی اقشار پایین جامعه به درمان های نوین بوده است.

کاتالیست خودرو

با هدف کاهش آلودگی های محیط زیستی فناوران شرکت های دانش بنیان اقدام به تولید کاتالیست خودرو کرده اند. بر اساس آمارها این محصول با فروش 90 هزار میلیارد ریالی، صرفه جویی 285 میلیون دلاری را رقم زده است.

نانو کاتالیست های نفت و پتروشیمی

نانو کاتالیست های نفت و پتروشیمی تولید داخل تاکنون در پالایشگاه های تهران، آبادان، تبریز، اصفهان، لاوان، ستاره خلیج فارس، امام خمینی و شازند و همچنین در پتروشیمی کارون و بندر امام بهره برداری شده است و با کاربردی شدن این محصوا استراتژیک، رفع وابستگی صنایع نفت و پتروشیمی به کاتالیست های خارجی و کمک به کاهش مشکل ناترازی را به دنبال داشته است.

حجم فروش این محصول 114هزار و 600 میلیارد ریال است ضمن آنکه 12 میلیون دلار و صرفه جویی ارزی در تامین بنزین را برای کشور به ارمغان آورده است.

فیلترهای نیروگاهی و صنعتی

این فیلترها با فروش 1600 میلیارد ریالی تا پایان سال گذشته و افزایش تولید برق در نیروگاه های کشور به میزان 1.4 درصد، موجب کاهش مشکل ناترازی انرژی کشور با افزایش راندمات تولید برق شده است.