برترین چیدمان‌های هنری ۲۰۲۵ کدام‌اند

کد خبر: ۸۳۰۶۴۲

تاریخ: ۰۸ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۲:۲۳

از مجسمه‌های عظیم در میدان‌های شهری تا فضاهای فراگیر در دل بیابان‌ها و اقیانوس‌ها، برترین چیدمان‌های هنری سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهند که خلاقیت چگونه همچنان جهان ما را شکل می‌دهد. هنرمندان در این سال مرزهای آفرینش را گسترش دادند و با بهره‌گیری از فناوری، پایداری محیط‌زیست و مشارکت جمعی، تجربه‌هایی تازه خلق کردند.

به گزارش ایران اکونومیست، برترین چیدمان‌های هنری سال ۲۰۲۵ از تأملات شاعرانه درباره نور گرفته تا کنش‌های قدرتمندِ محیط‌زیستی، این آثار از ما می‌خواهند نه فقط تماشا کنیم، بلکه بشنویم، احساس کنیم و دست به عمل بزنیم.

از سال ۲۰۱۳، وب‌سایت My Modern Met روند تحول هنر چیدمان را دنبال کرده و نشان داده است که چگونه آثار شاخص هر سال بازتاب‌دهنده مهم‌ترین دغدغه‌های زمانه خود هستند. در سال ۲۰۲۵، گفت‌وگو میان انسان، طبیعت و فناوری به سطحی تازه رسید. هنرمندان از نور به‌عنوان استعاره، از هوش مصنوعی به‌عنوان همکار و از معماری به‌عنوان صحنه‌ای برای خلق اثر استفاده کردند. بسیاری از این آثار با مشارکت مخاطبان شکل گرفتند و لحظاتی از ارتباط هنری پدید آوردند که از فضای گالری فراتر می‌رفت؛ روندی که از برترین چیدمان‌های سال گذشته نیز ادامه یافت.

در هسته هر یک از این ۱۰ چیدمان، یک ایده مفهومی قدرتمند نهفته بود؛ چه مواجهه با بحران اقلیمی، چه کاوش در ریتم زندگی روزمره و چه تبدیل مواد آشنا به نگاهی تازه درباره پیوند و ارتباط.

در ادامه، ۱۰ چیدمان هنری برتر که سال ۲۰۲۵ را شکل دادند معرفی می‌شوند.

قصابی‌شده از آنیش کاپور

هنرمند نامدار، آنیش کاپور، با همکاری سازمان صلح سبز (Greenpeace) بیانیه‌ای ماندگار در دفاع از محیط‌زیست در دریای شمال خلق کرد. این اثر که بر بدنه‌ یک سکوی فعال استخراج گاز متعلق به شرکت شل نصب شد، شامل بوم عظیمی به ابعاد ۳۹ در ۲۶ فوت است که با ترکیبی از آب دریا، پودر چغندر و رنگ‌های خوراکی پوشانده شده و رگه‌ای سرخ‌رنگ را به‌سمت اقیانوس جاری می‌کند؛ اعتراضی بصری و تکان‌دهنده علیه بهره‌برداری از سوخت‌های فسیلی.

کاپور در توضیح این اثر می‌گوید: «می‌خواستم چیزی بسازم که هم دیداری باشد، هم فیزیکی و هم تکان‌دهنده؛ بازتابی از قصابی‌ای که آن‌ها بر سیاره‌ ما تحمیل می‌کنند.»

این چیدمان، یک محل استخراج را به صحنه‌ای برای تقابل بدل کرد و شرکت‌ها و دولت‌ها را به مواجهه با میراث مخرب زیست‌محیطی‌شان فراخواند.

کج‌روی از سلِست بورسیه-موژنو

سلست بورسیه-موژنو، هنرمند فرانسوی، در فضای گنبدی بورس دو کومرس پاریس، مخاطبان را به جهانی مراقبه‌گونه از صدا دعوت کرد. چیدمان «کج‌روی» شامل حوضی دایره‌ای به قطر ۱۸ متر بود که در آن کاسه‌های چینی به‌آرامی روی آب شناور بودند و برخوردهای تصادفی آن‌ها، صداهایی ظریف و ملودیک خلق می‌کرد.

این اثر که از فیزیک باستانی اپیکوری الهام گرفته، به حرکت غیرقابل پیش‌بینی اتم‌ها و در امتداد آن، به خودِ زندگی می‌پردازد. بورسیه-موژنو در توضیح اثر می‌گوید: «اگر در لحظه‌ای پیش از برخورد دو کاسه‌ چینی بخواهید صدای حاصل یا طنین آن را پیش‌بینی کنید، اغلب انتظار شما با صدای واقعی برخورد نقش بر آب می‌شود.»

هارمونی‌های آرام این چیدمان، تصادف را به سمفونی بدل می‌کرد.

تنفس از کیم‌سوجا

کیم‌سوجا، هنرمند کره‌ای، در چارچوب رویداد Desert X ۲۰۲۵ از اثر «تنفس» رونمایی کرد؛ مارپیچی درخشان از فیلم‌های پراش نور که همچون سرابی در چشم‌انداز بیابانی کالیفرنیا می‌درخشید. این چیدمان با الهام از پارچه‌های سنتی کره‌ای «بوتاری»، به «بوتاریِ نور» تبدیل شد و طیف رنگ‌های خورشید را در موج‌هایی از صورتی، سبز و طلایی بازتاب می‌داد.

کیم‌سوجا درباره این اثر می‌گوید: «این فیلم مانند یک پارچه‌ شفاف عمل می‌کند و معماری را در نور می‌پوشاند.»

این اثر که هم‌زمان با پروژه‌ای مشابه در بیابان العُلا در عربستان سعودی شکل گرفته بود، قاره‌ها را از طریق بازتابی مشترک به هم پیوند می‌داد و به پلی گذرا میان نور، فرهنگ و تأمل بدل می‌شد.

کتابخانه نور از اِس دولین

اِس دولین، هنرمند و طراح بریتانیایی، در حیاط پیناکوتکا دی بررا در میلان، برای رویداد Salone del Mobile ۲۰۲۵ کتابخانه‌ای چرخان به ارتفاع ۶۰ فوت برپا کرد. این چیدمان با دربرگرفتن ۳۲۰۰ کتاب نورانی، یادگیری را به‌مثابه تجربه‌ای جمعی و درخشان جشن می‌گرفت.

دولین می‌گوید: «من همیشه کتابخانه‌ها را مکان‌هایی خاموش اما سرشار از زندگی تجربه کرده‌ام؛ جایی که ذهن و خیال به پرواز درمی‌آیند.»

در طول روز، آینه‌ها نور خورشید را بر مجسمه‌های تاریخی پخش می‌کردند و شب‌ها، صفحات LED متن‌ها و خوانش‌هایی از چهره‌هایی چون بندیکت کامبربچ را به نمایش می‌گذاشتند. این اثر که با حمایت کتاب‌فروشی فلت‌رینلی شکل گرفت، به شبکه‌ای زنده از دانش بدل شد که مخاطبان می‌توانستند به‌طور فعال در آن مشارکت کنند. این چیدمان پویا، درخشان و همواره در حال گسترش، آغازگر مجموعه‌ای از آثار بود که در هفته هنر میامی ادامه یافت.

یک هفته در زانوها از الکس چینک

الکس چینک در رویداد Clerkenwell Design Week لندن بار دیگر منطق معماری را به چالش کشید. چیدمان «یک هفته در زانوها» نمای آجری چهارطبقه‌ای را به تصویر می‌کشید که گویی خم شده و «نشسته» است. این سازه سوررئال و بازیگوش، در عین شباهت به خانه‌های جورجیَن اطراف، حالتی موج‌دار داشت؛ انگار در حال ذوب شدن است.

این مجسمه‌ ۱۲.۶ تنی که از ۷ هزار آجر ساخته شده و با فولاد بازیافتی از ساختمان سابق سفارت آمریکا تقویت شده بود، هم از نظر فنی چشمگیر بود و هم از نظر مفهومی طنزی ظریف داشت. چینک با تبدیل یک بنای ایستا به مجسمه‌ای قابل کشف، مخاطبان را دعوت کرد تا شعر پنهان در معماری روزمره را دوباره ببینند.

گروه کر از کاترینا گروسه

کاترینا گروسه، هنرمند آلمانی، در پنجاه‌وپنجمین دوره آرت‌بازل، میدان مِسه‌پلاتس را به پهنه‌ای گسترده از رنگ بدل کرد. چیدمان «گروه کر» در بیش از ۵ هزار متر مربع (حدود ۵۳٬۸۲۰ فوت مربع) گسترش یافت و معماری طراحی‌شده توسط هرزوگ و دو مورون را با پاشش‌های وسیع رنگ‌های سفید و سرخابی دربر گرفت. انتخاب رنگ سرخابی کاملاً آگاهانه بود، چراکه این رنگ بیشترین قابلیت دیده‌شدن را برای چشم انسان دارد.

گروسه می‌گوید: «رنگ توجه شما را می‌رباید و نحوه ارتباط‌تان با محیط اطراف را تغییر می‌دهد.»

«گروه کر» که هم گذرا بود و هم عظیم‌مقیاس، فضای عمومی را به کنشی زودگذر از آزادی بازتعریف کرد و در تقابل با ماهیت تجاری آرت‌فر، زیبایی ناپایدارِ بیان ناب هنری را به نمایش گذاشت.

سرزمین درام قایق ما از ارنستو نِتو

ارنستو نِتو، هنرمند برزیلی، تالار بزرگ گراند پاله پاریس را با «جنگلی» عظیم از بافت‌های قلاب‌بافی‌شده پر کرد؛ ساختاری که از پوست درخت، خاک و ادویه‌ها شکل گرفته بود. چیدمان «سرزمین درام قایق ما» که با همکاری موزه MAAT لیسبون خلق شد، به پیوند انسان با طبیعت و ریتم می‌پردازد.

بازدیدکنندگان پابرهنه روی کف‌های خاکی قدم می‌زدند و با سازهای بافته‌شده‌ای که در دل سازه تعبیه شده بود صدا تولید می‌کردند. حاصل، گفت‌وگویی چندحسی درباره اجتماع، فرهنگ و بوم‌شناسی بود. نِتو با بهره‌گیری از بو، صدا و لمس، پناهگاهی معنوی در قلب پاریس خلق کرد.

هارمونی در نوور از هایبیکوزو (HYBYCOZO)

گروه هنری HYBYCOZO در شهر میسون‌سیتیِ ایالت آیووا از اثر دائمی Harmony in Light رونمایی کرد؛ چیدمانی متشکل از ۲۰ ستون استیل ضدزنگ که از درون می‌درخشند. این اثر با الهام از میراث موسیقایی و معماری شهر شکل گرفته و هندسه مکتب پرایریِ فرانک لوید رایت را با موج‌های صوتی انتزاعی که روی هر ستون حک شده‌اند، درهم می‌آمیزد.

هنرمندان درباره این اثر می‌گویند: «طراحی نهایی تعادلی میان هندسه و سیالیت ایجاد می‌کند؛ الگوهای مشبک نور را از درون می‌تابانند و ریتمی بصری می‌سازند که خود حال‌وهوایی موسیقایی دارد.»

با قدم زدن بازدیدکنندگان در میان این برج‌ها، نور تغییر می‌کند و ریتم‌ها دگرگون می‌شوند؛ گویی ملودی در فضا جاری است. Harmony in Light با فضایی گرم و دعوت‌کننده، به نمادی از پیوند میان هنر، معماری و اجتماع بدل شد.

بارِ متفکر از بنجامین فون وونگ

بنجامین فون وونگ، هنرمند معاصر، در جریان مذاکرات پیمان جهانی پلاستیک سازمان ملل در ژنو از اثر «بار متفکر» رونمایی کرد؛ بازآفرینی‌ای ۲۰ فوتی و عظیم از مجسمه نمادین «متفکر» اثر رودن. این اثر که از پسماندهای پلاستیکی بازیافتی ساخته شده بود، در طول مذاکرات به‌تدریج لایه‌هایی از زباله به خود می‌گرفت و به‌این‌ترتیب، سنگینیِ فزاینده‌ بی‌عملی در برابر سلامت جهانی را به تصویر می‌کشید.

فون وونگ با بازتصور «متفکر» در حالی که نوزادی را در آغوش گرفته و در میان رشته‌های مارپیچ DNA قرار دارد، مسئولیت انسان در قبال نسل‌های آینده را به شکلی بصری نشان داد. این چیدمان به نمادی الهام‌بخش برای حامیان پیمان تبدیل شد و یادآوری تأثیرگذاری بود از اینکه ریزپلاستیک‌ها تنها تهدیدی برای محیط‌زیست نیستند، بلکه سلامت خود ما را نیز به خطر می‌اندازند.

کوه‌های زمزمه‌گر از گروه هنری ENESS

در دامنه‌ رشته‌کوه «ریمِرکبلز» در کویینزتاون، گروه هنری استرالیایی ENESS خانواده‌ای از «اوراکل‌ها»ی درخشان و مجهز به هوش مصنوعی را جان بخشید. چیدمان «کوه‌های زمزمه‌گر» با نزدیک شدن بازدیدکنندگان بیدار می‌شد و زمزمه‌هایی تأمل‌برانگیز و گاه شیطنت‌آمیز را که توسط هوش مصنوعی تولید شده بودند، در فضا پخش می‌کرد.

این اثر که هم حال‌وهوایی رازآلود داشت و هم اندکی ناآرام‌کننده بود، مرز میان جهان طبیعی و دیجیتال را محو می‌کرد. به گفته ENESS، هوش مصنوعی نخستین فناوری در تاریخ بشر است که توانایی نوشتن روایت خود را دارد؛ نکته‌ای که مخاطبان را به بازاندیشی درباره آینده خلاقیت و خودِ مفهوم خرد و دانایی فرامی‌خوانَد.