سازمان دامپزشکی هشدار داد؛ ویروس‌ها سالانه جهش می‌کنند

کد خبر: ۸۳۰۰۴۹

تاریخ: ۱۶ دی ۱۴۰۴ - ۱۹:۱۶

به گزارش ایران اکونومیست؛ رئیس سازمان دامپزشکی کشور در نشست خبری فصلی با تاکید بر اهمیت جهانی تب‌برفکی و آنفلوآنزای فوق‌حاد پرندگان گفت این دو بیماری در سطح جهان جزو اولویت‌ها هستند؛ یکی مربوط به دام‌ها و دیگری مربوط به طیور.

او افزود در سال‌های اخیر رفتار ویروس‌ها تغییر کرده و همین موضوع، اهمیت آنها را افزایش داده است. رفیعی‌پور یادآور شد این بیماری‌ها بیش از یک قرن شناخته شده‌اند و واکسن برایشان وجود دارد، اما گزارش‌های چند کشور طی حدود دو سال گذشته نشان می‌دهد که ماهیت این ویروس‌ها نسبت به گذشته دگرگون شده است.

الگوی بروز تب‌برفکی تغییر کرده و دیگر نمی‌توان مانند گذشته هر ده یا پانزده سال منتظر اپیدمی بود؛ اکنون احتمال دارد سالانه با سویه‌ای جدید مواجه شویم. به گفته او، وضع مشابهی برای آنفلوآنزای فوق‌حاد پرندگان هم مشاهده می‌شود.

او اشاره کرد که گزارش‌های بین‌المللی درباره آنفلوآنزا نگران‌کننده است و به‌ویژه گزارشی از اواخر ۲۰۲۴ که انتقال ویروس آنفلوآنزای فوق‌حاد پرندگان از طیور به پستانداران سنگین‌جثه مانند گاو را تأیید کرد، اهمیت موضوع را بیشتر کرده است. رفیعی‌پور هشدار داد در صورت غفلت جهانی و کوتاهی در دقت‌های دامپزشکی و وزارتخانه‌های مرتبط، این احتمال وجود دارد که ویروس‌های آنفلوآنزای طیور و انسان با هم ترکیب شوند و پاندمی بالقوه‌ای به‌وجود آید.

رئیس سازمان دامپزشکی نقش رسانه‌ها را در اطلاع‌رسانی عمومی برجسته دانست و گفت وظیفه اصلی سازمان پیشگیری از بیماری‌های دام است که باید به‌درستی برای مردم تبیین شود. درباره ویروس وارد شده به کشور طی ماه‌های اخیر، او توضیح داد با اقدامات به‌موقع سازمان—که رویکردی پدافندی دارد—شناسایی سریع، کنترل، مبارزه و پیشگیری انجام شد.

سازمان دامپزشکی با رویکرد پدافند غیرعامل تلاش کرده بیماری را مهار کند. وی تشریح کرد که شبکه گسترده‌ای برای رصد بیماری‌ها فعال است و در حال حاضر حدود ۲۰۰ هزار نقطه اپیدمیولوژیک در کشور وجود دارد؛ این نقاط شامل دامداری‌ها، مرغداری‌ها، آبشخورها، کشتارگاه‌ها، مراکز فرآوری و بسته‌بندی، روستاها و مناطق عشایری است که هرگونه نشانه بیماری به‌صورت فوری گزارش می‌شود.

این گزارش‌ها از طریق سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) به‌صورت آنلاین به ستاد منتقل و تصمیم‌های ملی اتخاذ می‌شود. رفیعی‌پور افزود سازمان جهانی دامپزشکی در اوایل سال جاری نسبت به سویه جدید تب‌برفکی در برخی کشورهای همسایه هشدار داده بود و بر این اساس، سازمان دامپزشکی اقدامات مراقبتی و دیده‌بانی را تشدید کرد.

تیم‌های عملیاتی در سراسر کشور آماده‌باش شدند، مکاتبات لازم انجام گرفت و نظام مراقبت تقویت شد تا در صورت هر گزارش، واکنش‌های اضطراری و کنترلی سریع اعمال شود. او تاکید کرد در آن مقطع واکسیناسیون مؤثرترین راه پیشگیری بود و از آنجا که سویه جدید داخل کشور جداسازی نشده بود، واکسن‌ها از تولیدکنندگان خارجی تهیه و در سردخانه‌های سازمان ذخیره گردید.

پس از تأیید ویروس توسط مراکز تشخیص و آزمایشگاه‌ها، واکسیناسیون اجرا شد و بررسی‌ها نشان داد سویه در گردش با واکسن همخوانی دارد و اثربخشی آن در آزمایشگاه و میدانی تائید شد. رفیعی‌پور گفت واکسیناسیون سراسری حدود سه ماه پیش از اولین کانون گزارش‌شده در تهران آغاز و سپس توزیع واکسن به سراسر کشور انجام شد؛ این عملیات در تمام استان‌ها و شهرستان‌ها پیگیری شد. او تاکید کرد واکسیناسیون تنها ابزار مؤثر برای جلوگیری از همه‌گیری بود، چون خسارات ناشی از اپیدمی تب‌برفکی بسیار سنگین و غیرقابل جبران است.

به گفته وی، سرعت سرایت سویه شناسایی‌شده بسیار بالا بود و حدوداً تا بیست برابر سرعت انتقال ویروس کرونا برآورد شد. بدون واکسیناسیون و اقدامات پیشگیرانه، مدیریت آن‌چنین شیوع سریعی ممکن نبود، اما با تأمین به‌موقع واکسن و تلاش مؤسسه‌های تحقیقاتی داخلی برای جداسازی سویه و تهیه بذر واکسن، وضعیت تحت کنترل درآمد و نتایج آزمایش‌ها در کانون‌ها به‌زودی اعلام خواهد شد. رفیعی‌پور آمار کانون‌های تب‌برفکی را چنین تشریح کرد:

در سال ۱۴۰۱ حدود ۳۰۰ کانون ثبت شد، این عدد در ۱۴۰۲ به حدود ۶۵۰ کانون افزایش یافت و در ۱۴۰۳ به‌حدود ۷۰۰ کانون رسید. در ۱۴۰۴ و تا پایان آذرماه، با اضافه شدن سویه جدید، مجموع کانون‌ها به ۹۹۶ رسید. او تاکید کرد اگر سویه جدید کنترل نشده بود، امروز با چند هزار کانون فعال روبه‌رو می‌بودیم و خسارات بسیار سنگینی رخ می‌داد؛ برآوردها نشان می‌دهد در صورت تبدیل اتفاق به اپیدمی ممکن بود تا حدود یک میلیون رأس دام سنگین تلف شوند و کشتار اضطراری دام‌ها هم اجتناب‌ناپذیر شود.

در پایان، رفیعی‌پور نقش کلیدی واکسیناسیون را در مهار بیماری برجسته دانست و خاطرنشان کرد واکسیناسیون دام سنگین در سال جاری به‌طور بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است؛ در ۹ ماهه سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۰ میلیون و ۶۰۰ هزار رأس دام سنگین واکسینه شدند که از کل سال قبل فراتر رفته است. او افزود این حجم واکسیناسیون با مشارکت بخش خصوصی و نظارت بخش دولتی انجام شد و حدود ۱۰ میلیون دوز واکسن به‌کار گرفته شد که از این میان نزدیک به ۸ میلیون و ۸۰۰ هزار دوز مربوط به سویه جدید بود. او یادآور شد این اقدامات نقش مهمی در جلوگیری از تبدیل بیماری به اپیدمی گسترده داشت.