نیازهای بازار جهانی فرش را نمی‌شناسیم

تا سه دهه پیش ایران بزرگ‌ترین صادرکننده فرش جهان بود و در بین صادرات غیرنفتی کشور، فرش دستباف همواره در مقام اول قرار داشته و سهم بالایی از صادرات غیرنفتی را به خود اختصاص داده بود. اما طی این سه دهه بویژه یک دهه اخیر بتدریج میزان صادرات فرش ایران کاهش یافت و این جایگاه را از دست داده و به کشورهایی نظیر چین، هند و پاکستان واگذار کردیم.

کد خبر: ۸۲۹۸۱

تاریخ: ۲۴ تير ۱۳۹۴ - ۱۰:۴۳

فرش ایران در گذشته به بسیاری از کشورهای اروپایی، کانادا و آمریکا صادر می شد، درحالی که اکنون فقط به دو کشور اروپایی صادر می شود و متاسفانه این روند نزولی همچنان ادامه دارد، به طوری که طبق آمار مرکز ملی فرش ایران، صادرات فرش ما طی پنج شش سال اخیر 12 درصد کاهش داشته، درحالی که در همین مدت میزان صادرات فرش کشورهای رقیب حدود 25 درصد و دو برابر صادرات فرش ما افزایش یافته است.
از دست رفتن این جایگاه و بازار جهانی فرش، یقینا یک شبه و بی دلیل نبوده و عوامل متعددی در ایجاد آن دخالت داشته است.

مهم ترین عامل، بحث تحریم ها و بحران مالی واقتصادی کشور بود که این امر خود از جهات مختلفی روی بازار فرش تاثیر گذاشت. شرایط اقتصادی نامناسب کشور باعث شد تولیدکنندگان ما در زمینه تهیه مواد اولیه (پشم، ابریشم، رنگ و...) دچار مشکل شده و آن را به قیمت گزافی تهیه کنند و بناچار به استفاده از مواد اولیه بی کیفیت و نامرغوب روی آورند.

به این ترتیب فرش ایران کم کم از مرغوبیت افتاد و ذهنیت خریداران نسبت به فرش ایرانی منفی شد.

از سویی برخی کشورها همچون چین با اطلاع از این وضعیت، به بافت فرش هایی به سبک فرش ایران، اما با کیفیت و قیمت پایین اقدام و فرش خود را به نام فرش ایران به بازار عرضه کردند حتی در سال های بعد گرچه بتدریج مشتریان اروپایی متوجه چینی بودن فرش های موجود در بازار شدند، اما باز به دلیل ارزان تر بودن آنها نسبت به فرش ایرانی، خرید آن را ترجیح دادند.

درواقع پس از عواملی همچون تحریم و بحران مالی و بی کیفیت شدن فرش ایرانی، عامل قیمت گذاری نامناسب از سوی برخی تولیدکنندگان، دلالان و صادرکنندگان سودجوی ایرانی نیز تاثیر منفی خود را در بازار نشان داد؛ چراکه نبود هیچ گونه نظارت از سوی مسئولان و دست اندرکاران فرش بر قیمت گذاری آن باعث شد، هر تولیدکننده یا دلال فرش، محصول خود را ـ که کیفیت چندانی هم نداشت ـ به قیمت دلخواه و البته چندین برابر قیمت واقعی به بازار خارجی عرضه و به این ترتیب بازار فرش ایران را خراب و خراب تر کند.

و اما عامل دیگری که در از دست رفتن بازار فرش ایران سهم بسزایی داشت، به روز نشدن طرح و نقشه و رنگ فرش های تولیدی کشور ما مطابق سلیقه بازار جدید جهان بود.

به عبارتی در حالی که سلیقه جهانی فرش تغییر کرده و دیگر رنگ های قرمز و آبی و طرح های گل بته ای و باستانی ما مورد توجه نیست، تولیدکنندگان ما همچنان به تولید فرش به سبک قدیم با همان طرح و نقشه و رنگ و ابعاد گذشته مبادرت می کنند که این امر هم باعث ماندن فرش روی دست تولیدکننده و صادرکننده ما شده است.

همه اینها درحالی است که کشورهای رقیب بسرعت سلیقه روز جهان را شناسایی و مطابق با آن، تولیدات خود را تغییر داده و به روزرسانی کردند.

البته شکی نیست که شناسایی طرح و رنگ دلخواه مشتریان، کار تولیدکننده نیست و درواقع به عهده تاجران، صادرکنندگان و واحد تحقیقات مرکز ملی فرش است که مطالعات و تحقیقات میدانی جامع و گسترده ای در این زمینه انجام دهند و پس از شناسایی سلایق و خواست کشورها و حتی شهرهای مختلف جهان، آن را به طراح و تولیدکننده سفارش دهند که متاسفانه تاکنون هیچ اقدامی در این زمینه صورت نگرفته است.