شکار نخبگان نیاز به ۶ همت برای پرورش استعدادهای درخشان در عرصه علم و فناوری

تشریح ۱۵ طرح شناسایی و جذب نخبگان

کد خبر: ۸۲۵۶۳۵

تاریخ: ۲۷ مرداد ۱۴۰۴ - ۰۹:۱۰

به گزارش ایران اکونومیست؛ قائم مقام بنیاد ملی نخبگان با اشاره به طرح جذب اعضای هیئت علمی توانمند در قالب «شهید شهریاری» گفت: طی ۱۰ سال گذشته حدود ۱۴ هزار متقاضی برای این طرح ثبت‌نام کرده‌اند که در نهایت ۱۰۹۷ نفر جذب دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی شده‌اند و تلاش ما بر این است که فرآیند جذب نخبگان در دانشگاه‌ها به ۳ ماه کاهش یابد.

دکتر سعید خدایگان در نشست خبری امروز که در محل بنیاد ملی نخبگان برگزار شد، با ارائه گزارشی از عملکرد ۱۲ ماهه این نهاد گفت: این نهاد بیستمین سال تأسیس خود را پشت سر گذاشته و در دوره جدید برنامه‌هایی را در قالب طرح‌های متنوعی با شعار «دانایی»، «توانایی» و «مانایی»، اجرایی کرده است.

وی «شناسایی، توانمندسازی، توسعه و اثرگذاری و شبکه‌سازی»، «جذب و نگهداشت نخبگان» و «تکریم و الگوسازی نخبگان» را از ماموریت‌های این نهاد دانست و اظهار کرد: ذیل هر یک از این اهداف برنامه‌هایی تعریف شده؛ ضمن آنکه برای حمایت از نخبگان «هرم‌ نخبگی» شامل دانش آموزان، دانشجویان، دانش آموختگان، سرآمدان و نخبگان را تشکیل دادیم و برای هر یک از سطوح این هرم، برنامه طرح‌هایی تعریف شده است.

طرح‌ شهاب

خدایگان طرح شهاب ویژه حمایت از دانش آموزان مستعد و نخبه را از جمله حمایت‌های بنیاد ملی نخبگان عنوان کرد و یادآور شد: این برنامه ناظر بر حمایت از دانش آموزان و به منظور شناسایی و هدایت استعدادهای برتر تعریف شده است که با همکاری وزارت آموزش و پرورش اجرایی می‌شود.

قائم مقام بنیاد ملی نخبگان اضافه کرد: در این طرح معلمان مدارس در طول یک سال وضعیت تحصیلی دانش آموزان را در طول سال ارزیابی و دانش آموزان برتر را معرفی می کنند. بر این اساس امسال ۴ میلیون و ۲۳۳ هزار دانش آموز از ۷۲۰ منطقه کشور شناسایی شدند.

طرح شهید وزوایی

خدایگان تمرکز طرح شهید وزوایی را شناسایی و حمایت از دانشجویان برتر و ارتقای سطح علمی آنها ذکر کرد و گفت: یکی از اقدامات دولت چهاردهم، بررسی کلیه ۲۶ طرح اجرا شده در بنیاد است که بر اساس نظرسنجی‌های انجام شده، یکی از طرح هایی که مورد استقبال قرار گرفت طرح شهید وزوایی بوده است.

وی اضافه کرد: در این طرح دانشجویان که دارای استعدادهای خاص، برگزیدگان المپیادهای علمی، نفرات برتر کنکور و یا دارای سوابق تحصیلی درخشان بودند، شناسایی شدند و طرح‌هایی برای توانمندسازی آنها اعطا می‌شود.

به گفته وی در این دوره‌ها به دانشجویان کارشناسی مبلغ ۴۰ میلیون تومان، کارشناسی ارشد ۵۵ میلیون تومان و دکتری ۷۰ میلیون تومان اعطا خواهد شد.

خدایگان تاکید کرد: در یک سال گذشته ۲۴۷۲ نفر از دانشجویان مستعد شناسایی شدند.

طرح پژوهش یار

قائم مقام بنیاد ملی نخبگان، اجرای طرح پژوهش یار را از یک سال گذشته دانست و گفت: بر خلاف کشورهای پیشرفته که دانشجویان دکتری حقوق دریافت می کنند، در کشور این امر حاکم نیست و باعث شده که خیلی از دانشجویانی که در این مقطع تحصیلی می کنند با توجه به اینکه در سن تشکیل خانواده هستند، تمرکز آنها بر روی امور پژوهشی بدون درآمد، کار را برای آنها سخت خواهد کرد.

وی اضافه کرد: ما با توجه به ماموریت بنیاد، طرح پژوهش یار را برای دانشجویان تمام وقت دکتری اجرایی کردیم و طی آن دانشجویان تمام وقت که دارای پتانسیل علمی هستند، شناسایی می‌شوند و ماهانه حقوق ۱۵ میلیون تومانی دریافت خواهند کرد.

طرح احمدی روشن

خدایگان طرح احمدی روشن را طرح دانشجویی و در راستای توانمندسازی دانشجویان، ایجاد هسته‌های مسأله محور و شبکه‌سازی توصیف کرد و افزود: شبکه‌سازی از اهداف اصلی این طرح به شمار می رود و بر این اساس دانشجویان شناسایی و در قالب هسته‌های مسأله محور با محوریت یکی از اساتید برجسته قرار می‌گیرند.

وی ادامه داد: دانشجویان در قالب این هسته‌های مسأله محور به حل مسائل کشور کمک می‌کنند.

قائم مقام بنیاد ملی نخبگان خاطرنشان کرد: ۱۵۶۲ دانشجو در قالب این طرح شناسایی شدند و ۲۵۶ حلقه حل مسأله تشکیل شد. برای این هسته‌ها ۱۳۷ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان اختصاص داده شد.

وی تقویت توانمندی دانشجویان برای حل مسأله را از اهداف اجرای این طرح نام برد و ادامه داد: یکی از موفقیت‌های این طرح احیای برخی از کارخانه‌های استان فارس بوده است.

طرح مرحوم اژه‌ای

وی حمایت از استعدادهای برتر در رشته‌های اولویت‌دار را از اهداف اجرای طرح مرحوم‌ اژه‌ای نام برد و گفت: در این طرح افرادی که علاقه‌مند به تحصیل در رشته‌های اولویت‌دار هستند، از دوره کارشناسی تا دکتری مورد حمایت بنیاد قرار می‌گیرند.

خدایگان با بیان اینکه در یک سال اخیر ۲۰ نفر در رشته‌های اولویت‌دار هدایت شده‌اند، تعداد رشته‌های اولویت‌دار را ۱۰ رشته دانست.

طرح شهید چمران

قائم مقام بنیاد ملی نخبگان حمایت از دانش‌آموختگان دکتر و تشویق آنها برای ورود به دوره پسادکتری را از اهداف طرح مرحوم اژه‌ای عنوان کرد و افزود: فردی که فارغ‌التحصیل دوره دکتری است تا پیدا کردن شغل مناسب ممکن است پویایی خود را از دست بدهد؛ از این رو طرح پسادکتری تعریف شده تا این دانش آموختگان پویایی خود را از دست ندهند.

به گفته وی ۶۰ نفر از دانش آموختگان دکتری از این طرح بهره برداری کردند.

طرح شهید صیاد شیرازی

قائم مقام بنیاد ملی نخبگان طرح شهید صیاد شیرازی را طرح نظام وظیفه نخبگان توصیف کرد و ادامه داد: افرادی که دارای استعدادهای برتر هستند از طریق طرح شهید صیاد شیرازی شناسایی و به ستاد کل نیروهای مسلح معرفی می شوند تا دوره خدمت خود را در حوزه های تخصصی بگذرانند و یکی از مشکلات کشور را مرتفع کنند.

طرح هیات اندیشه‌ورز

خدایگان طرح هیات‌های اندیشه‌ورز را از طرح‌هایی دانست که با رویکرد شبکه‌سازی برای حل مسأله با تفکر گروهی تعریف شده است.

وی افزود: این طرح با رویکرد آموزش جمعی و ارائه راهکارهاست و در یک سال گذشته از ۵۲ هیات اندیشه ورز حمایت شده است.

طرح‌های جذب و نگهداشت نخبگان

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان، در تشریح برنامه‌ها و سیاست‌های این بنیاد در حوزه جذب و نگهداشت نخبگان گفت: مهم‌ترین مأموریت بنیاد در شرایط کنونی کشور، جذب و نگهداشت نخبگان است.

به گفته وی، اگرچه بازگشت نخبگان خارج‌نشین نیز حائز اهمیت است؛ اما حفظ نخبگان داخلی در اولویت قرار دارد.

وی با اشاره به معیشت به عنوان اصلی‌ترین دغدغه جامعه نخبگانی، تأکید کرد که اشتغال و مسکن، دو محور کلیدی در سیاست‌های بنیاد هستند.

جذب نخبگان در دستگاه‌های اجرایی

خدایگان با اشاره به اجرای سومین فراخوان جذب در دستگاه‌های اجرایی اظهار داشت: تاکنون ۳۷ هزار و ۹۸۷ نفر در این فراخوان ثبت‌نام کرده‌اند که پس از طی مراحل ارزیابی و برگزاری کانون‌های ارزیابی، حدود هزار نفر به دستگاه‌ها معرفی شده‌اند.

وی از آماده‌سازی مقدمات چهارمین فراخوان جذب خبر داد که به‌زودی با همکاری دستگاه‌ها برگزار خواهد شد.

طرح «شهید شهریاری» یا «جهت»

وی با اشاره به طرح جذب اعضای هیئت علمی توانمند در قالب «شهید شهریاری» (جهت) افزود: طی ۱۰ سال گذشته حدود ۱۴ هزار متقاضی برای این طرح ثبت‌نام کرده‌اند که در نهایت ۱۰۹۷ نفر جذب دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی شده‌اند.

به گفته وی، در یک سال گذشته نیز ۲۵۶ نفر دیگر در دانشگاه‌ها به این شیوه جذب شده‌اند.

خدایگان تأکید کرد: ۳۵ درصد جذب‌شدگان از دانش‌ آموختگان خارج از کشور و ۶۵ درصد از داخل کشور بوده‌اند. همچنین، حدود ۲۰۰ نفر از دانشگاه‌های زیر رتبه ۱۰۰ جهان جذب شدند؛ به گونه‌ای که تنها از دانشگاه استنفورد ۱۰ نفر به این طرح پیوسته‌اند.

وی افزود: امسال برای نخستین بار این طرح به‌صورت فراخوان عمومی برگزار شد و در مدت دو هفته (۱۵ تا ۳۱ اردیبهشت) ۲۰۶۶ متقاضی ثبت‌نام کردند. تاکنون نیز ۱۶۸۰ پرونده بررسی و تعیین تکلیف شده و مقرر است در فراخوان دوم (شهریورماه) همه پرونده‌ها بررسی شود.

ردیف استخدامی ویژه نخبگان

خدایگان به مشکل ردیف‌های استخدامی اشاره کرد و گفت: آخرین بار در سال ۱۳۹۹ تعداد ۲۵۰ ردیف استخدامی از سازمان اداری و استخدامی دریافت شد که طی سال‌های اخیر مصرف شده است. اما اخیراً بنیاد موفق به دریافت ۱۷۰ شناسه استخدامی جدید شد. همچنین طبق مصوبه جدید، ۲۰ درصد از ظرفیت جذب وزارت علوم و وزارت بهداشت به نخبگان اختصاص خواهد یافت.

طرح‌ جذب خصوصی

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان از طراحی طرح جذب در بخش خصوصی خبر داد و گفت: این طرح مراحل پایانی تدوین خود را طی می‌کند و پیش‌بینی می‌شود با استقبال گسترده شرکت‌های خصوصی مواجه شود. بر اساس این طرح، نخبگان متناسب با تخصص خود به صنایع معرفی می‌شوند و هزینه‌های مربوط به جذب آنان از طریق اعتبار مالیاتی برای شرکت‌ها جبران خواهد شد.

طرح‌ جذب همیار صنعت

وی همچنین از اجرای طرح همیار صنعت در استان‌ها خبر داد که طی آن صنایع مسائل خود را در قالب قرارداد به بنیاد ارائه می‌کنند و تیم‌های تخصصی نخبه این مشکلات را حل خواهند کرد. بودجه این طرح نیز از محل اعتبار مالیاتی تأمین می‌شود.

حمایت از اساتید جوان

خدایگان طرح مرحوم کاظمی آشتیانی را از جمله طرح های حمایت از اساتید جوان دانست و افزود: این طرح ویژه اعضای هیئت علمی جوان (تا ۵ سال پس از استخدام) است و به آنها کمک‌ هزینه راه‌اندازی فعالیت پژوهشی اختصاص می‌دهد.

وی افزود: گرنت اولیه که پیشتر ۱۰۰ میلیون تومان بود، از ابتدای سال ۱۴۰۳ به ۳۰۰ میلیون تومان افزایش یافته است. تاکنون ۱۴۸ نفر از این تسهیلات بهره‌مند شده‌اند.

طرح مسکن نخبگان

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان مهم‌ترین چالش نخبگان را مسکن دانست و گفت: از ابتدای دولت چهاردهم کمیته مسکن نخبگان تشکیل شده و تاکنون ۲۸۱۵ واحد یا زمین مسکونی در اختیار نخبگان قرار گرفته است.

وی افزود: جامعه هدف این طرح بیشتر اعضای هیئت علمی جوان هستند که به دلیل حقوق پایین با مشکلات جدی در تأمین مسکن روبه‌رو می‌شوند.

به گفته او، در کشور حدود ۵۵۵۰ نفر عضو هیئت علمی جوان شناسایی شده‌اند که تنها در تهران ۱۲۰۰ نفر از آنها نیازمند حمایت فوری هستند.

خدایگان از تشکیل کارگروه مشترک با معاون اول رئیس‌جمهور، وزارت علوم، وزارت بهداشت، وزارت راه و شهرسازی و بانک مرکزی خبر داد که مأموریت آن اجرایی‌سازی ماده ۸ مصوبه هیئت وزیران درباره مسکن نخبگان است.

تکریم و الگوسازی نخبگان

وی تکریم و معرفی نخبگان به جامعه را از مأموریت‌های اصلی بنیاد دانست و گفت: در سال گذشته ۲۵۰ مورد تکریم و الگوسازی در سراسر کشور انجام شده است. همچنین، جایزه علامه طباطبائی پس از سال‌ها احیا شد و در اردیبهشت‌ماه امسال با حضور رئیس‌جمهور، ۲۰ نخبه برجسته کشور مورد تقدیر قرار گرفتند.

اسناد بالادستی و بودجه

خدایگان با اشاره به وجود سند راهبردی امور نخبگان به عنوان سند بالادستی تأکید کرد: همه طرح‌ها ذیل این سند و با اهداف مشخص تعریف می‌شوند.

وی درباره هزینه‌های مهاجرت نخبگان گفت: هر نخبه‌ای که از کشور مهاجرت می‌کند، به طور متوسط ۱۱۰ میلیارد تومان هزینه به کشور تحمیل می‌کند.

وی بودجه بنیاد در سال جاری را حدود ۵۰۰ میلیارد تومان دانست که به گفته او، کمتر از بودجه یک پژوهشگاه متوسط است. در حالی که مأموریت بنیاد ملی و دربرگیرنده همه اقشار جامعه نخبگانی است و تنها ۲۸۵ نیروی انسانی در سراسر کشور دارد.

خدایگان تأکید کرد برای انجام مأموریت‌ها به حداقل ۶ هزار میلیارد تومان بودجه نیاز است.

راه‌های تأمین منابع

قائم مقام بنیاد ملی نخبگان از پیگیری طرح‌های جایگزین برای تأمین منابع خبر داد و گفت: یکی از برنامه‌های جدید، وقف و خیر علمی است که با همکاری سازمان اوقاف دنبال می‌شود تا از محل وقف، منابع جدیدی برای حمایت از نخبگان جذب شود.

تسریع جذب اعضای هیئت علمی

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان تأکید کرد: بنیاد با اجرای طرح جهت، تنها نقش تسهیل‌گر و تسریع‌کننده دارد و هیچ‌گونه مداخله در روند جذب هیئت علمی دانشگاه‌ها نمی‌کند.

وی افزود: ارزیابی‌ها توسط ۷ کارگروه تخصصی از برجسته‌ترین اساتید کشور انجام می‌شود و تنها ۷ درصد متقاضیان تأیید می‌شوند. جالب آن‌که ۹۵ درصد افراد تأییدشده توسط بنیاد، نهایتاً جذب دانشگاه‌ها می‌شوند. بر اساس آیین‌نامه شورای عالی انقلاب فرهنگی، روند جذب باید حداکثر ۳ ماه طول بکشد و بنیاد در تلاش است و مطلوب ما برای جذب نخبگان در دانشگاه‌ها رسیدن فرایند جذب در مدت ۳ ماه است.