هوش مصنوعی؛ تحول‌ساز یا تهدیدی نوظهور برای سلامت روان؟

هوش مصنوعی با نفوذ روزافزون خود، نحوه‌ تعامل، تصمیم‌گیری و تجربه‌ احساسی انسان‌ها را متحول کرده است؛ هوش مصنوعی؛ تحول‌ساز یا تهدیدی نوظهور برای سلامت روان است؟

کد خبر: ۸۲۱۸۶۹

تاریخ: ۲۸ تير ۱۴۰۴ - ۱۰:۴۹

در حالی که ابزارهای هوشمند می‌توانند موجب ارتقای خدمات سلامت شوند، شواهد علمی حاکی از آن است که استفاده‌ افراطی از چت‌بات‌های همدل، الگوریتم‌های محتوامحور و دستیارهای هوشمند ممکن است به وابستگی روانی و رفتارهای شبه‌اعتیادی منجر شود.

مطالعات اخیر نشان داده‌اند:

- وابستگی هیجانی برخی کاربران به چت‌بات‌هایی مانند Replika در زمان قطع ارتباط، اضطراب و افسردگی ایجاد کرده است.

- استفاده مداوم از الگوریتم‌های پلتفرم‌هایی نظیر TikTok باعث کاهش کنترل فرد بر زمان و تحریک بیش‌فعال سیستم پاداش مغز شده است.

- اتکای شناختی به تصمیم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی موجب کاهش عملکرد اجرایی مغز و تضعیف تصمیم‌گیری مستقل می‌شود.

ویژگی‌های این وابستگی شامل تمایل وسواسی به استفاده، ناتوانی در کاهش مصرف، کاهش تعاملات واقعی و بروز علائم روانی هنگام محرومیت از فناوری است.

پیامدهای این روند می‌تواند شامل اختلال در رشد هیجانی نوجوانان، تضعیف نقش‌های اجتماعی و خانوادگی و افزایش تنهایی تکنولوژیک شود؛ عاملی که با افسردگی و خودکشی ارتباط دارد.

توصیه‌ها:

- طراحی ابزارهای هوشمند با الگوریتم‌های ایمن و غیر اعتیادآور

- پایش رفتار کاربران و آموزش سواد دیجیتال در مدارس و خانواده‌ها

- حمایت از پژوهش‌های بومی در زمینه سلامت روان دیجیتال

اکنون زمان آن است که سیاست‌گذاری برای پیشگیری از اعتیاد فناورانه همچون اعتیاد به مواد مخدر و افیونی، در دستورکار نظام سلامت قرار گیرد.

*معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد