روایت این روزهای بازار

کم ‌فروشی‌ ها به اوج رسیده است

بازار این روزها حال و روز عجیبی دارد. مردم حتی برای تفریح هم که شده، کمتر به بازار می‌آیند. چرتکه‌های درآمدی، وزنه خرج را بیشتر ازدخل نشان می‌دهد، گرانی‌ها زیرپوستی شده‌اند و نظارت چندانی هم بربازار نیست.

کد خبر: ۸۲۱۱۳

تاریخ: ۱۳ تير ۱۳۹۴ - ۱۱:۵۶

بازار این روزها حتی دیگر مردمی را هم به خود نمی بیند که برای تفریح به خرید آمده باشند. هوا آنقدر گرم شده که دیگر جذابیت یک تفریح را برای قدم زدن در بازارهای تهران، به حداقل رسانده است. آنهایی هم که می آیند، این روزها آنقدر چرتکه می اندازند و رقم ها را بالا و پایین می کنند که مبادا، خرجشان، بیش از حد از دخلشان بالا رود و ناخواسته هزینه های گزافی را بر زندگی خود تحمیل کنند.
در عین حال، گرانی های زیرپوستی نیز این روزها بیش از هر زمان دیگری خود را در بازار نشان می دهد. دولت می گوید که باید گرانی ها با او هماهنگ شود و از سوی دیگر، حاضر هم نیست که به پرونده های درخواستی رسیدگی کند. به همین دلیل، برخی ها هم رو به کم فروشی آورده اند. وزن کالا را کم می کنند و قیمت را ثابت نگاه می دارند. بسته بندی را عوض می کنند و ماده موثر درون آن را به شدت کاهش می دهند. نظارتی هم بر بازار نیست.

مردم هم که به ناچار به بازارها برای خرید مایحتاجشان مراجعه می کنند، بیشتر تمرکز خود را بر قیمت می گذارند و اینکه دخل و خرجشان با هم بخواند، بنابراین کمتر توجهی به وزن کالاها دارند و به آن، به عنوان یک عامل مهم در خریدهای خود، توجه می کنند.

نظارت ها بر بازار هم گویا یا انجام نمی شود یا کارساز نیست. چند ماهی هست که سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان دیگر جدیت لازم را در برخورد با متخلفان و کم فروشان در بازار ندارد، حاضر به پاسخگویی هم نیست. بالاخره باید آماری از برخوردها را ارایه دهد و یا اینکه حداقل مردم حضور بازرسان را در بازار احساس کنند.

کم فروشی البته اتفاق تازه ای در بازار نیست و مصرف کنندگان ایرانی همواره بدون تعارف این واژه را شنیده اند، به خصوص در دو سال اخیری که رکود بیش از هر زمان دیگری بر بازار حاکم شده، قدرت خرید مردم کاهش یافته و به اصطلاح، دولت هم زیاد به مردم سخت نمی گیرد. حتی گزارش های بانک مرکزی از قیمتها در بازار هم به این نکته کمتر توجهی می کند که با توجه به وزن کالاها، قیمت ها را بسنجد و بگوید که آیا کالایی گران شده است یا خیر؟

ممکن است که قیمت کالایی در ظاهر گران نشده باشد، اما وزن موثر آن وقتی کاهش می یابد، عملا یک گرانی زیرپوستی را نشان می دهد، ظاهرا تولیدکنندگان دریافته اند که علاج دوری از قیمت های دستوری و منتظر نماندن در صف تقاضا برای بررسی پرونده هایشان در دولت، این است که خود دست به کار شده و قیمت را بالا برند اما ظاهر این است که قیمت افزایشی نداشته اما در عمل حتما قیمت ها حداقل ۲۰ درصد افزایش یافته است.

تولیدکنندگان سناریوی کم فروشی را طبیعی ترین واکنش به سیاست های اقتصادی دولت می دانند و بر این باورند که وقتی هزینه های تولید از جمله حقوق و دستمزد و سایر هزینه های جانبی از جمله مالیات بالا رفته است، هیچگاه نمی توانند انتظار این را داشته باشند که به ندای دولت برای جلوگیری از افزایش قیمت پاسخ مثبت دهند بلکه در ظاهر این کار را کرده و در عمل، هزینه های سربار خود را از مصرف کنندگان می گیرند.

اما اینکه کم فروشی تا چه حد می تواند گره های تولید را باز کند هم موضوعی است که تولیدکنندگان خود چندان بر آن باوری ندارند و معتقدند که تا حد خاصی می توانند از ابزار کم فروشی برای پوشش دادن دخل و خرجشان استفاده کنند. آنها معتقدند که مردم دیگر کمتر خرید می کنند و مثل سابق کالاها را انبار نمی کنند. برخی حتی تنها برای مصرف یک روز خود خرید می کنند و اگر روز دیگری، چرتکه دخل و خرجشان با هم تناسب نداشت، برخی کالاها را نمی خرند، این مشکل اصلی تولیدکنندگان شده است.

به هرحال، کم فروشی در شکل های مختلف در بازار رواج یافته است. تولیدکنندگان چیپس و پفک، باد بسته های خود را بیشتر و محتویات آن را کمتر کرده اند و تولیدکنندگان دوغ و شیر و ماست هم از پوشش هایی برای محصولات خود استفاده می کنند که جنس هایی مات دارد و محتویات درون آن را به خوبی نشان نمی دهد، این طور می توانند که کالای خود را گران بفروشند. تغییر رنگ شیشه ها و بطری محصولات هم راه دیگری برای کم فروشی است.

کم فروشی حتی به جعبه های دستمال کاغذی هم رسیده است. اندازه جعبه دستمال کاغذی براساس استانداردها باید ۲۰ در ۲۰.۵ باشد اما تولیدکنندگان داخل این جعبه ها را با دستمال های ۱۷در ۱۷ یا ۱۹ در ۱۹ پر می کنند و مصرف کننده هم خبری از آن ندارد؛ این به معنای کم فروشی آشکار است و متاسفانه نظارتی بر بازار هم نیست.

اینها تنها نمونه هایی از کم فروشی هایی است که در بازار رواج پیدا کرده و متاسفانه سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان هم در این گرمای تابستانی، هنوز از خواب زمستانی بیدار نشده است.
به هرحال به نظر می رسد که دولت باید فکر جدی برای تولید داشته باشد، نه اینکه مدام آمار افزایش تولید را به رخ بکشد و از آن به عنوان پیشران رشد اقتصادی یاد کند یا بگوید که قدرت خرید مردم افزایش یافته و گرانی ها در بازار نیست. واقعیت تولید و بازار این روزها چیز دیگری است.