سنگ کلیه؛ علائم، درمان و باورهای غلط

متخصص اورولوژی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی درباره دلایل افزایش شیوع سنگ کلیه و نقش تغذیه، علائم هشداردهنده، روش‌های درمانی و باورهای نادرست رایج درباره این بیماری، گفت: سبک زندگی کم‌تحرک، مصرف ناکافی آب، رژیم غذایی پرنمک و پرپروتئین و حتی گرمای هوا از عوامل مهم افزایش شیوع این مشکل در سال‌های اخیر است.

کد خبر: ۸۱۸۴۳۳

تاریخ: ۱۹ تير ۱۴۰۴ - ۱۴:۰۲

به گزارش روز پنجشنبه ایران اکونومیست از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دکتر سید محمد حسینی‌نیا درباره‌ مشکل سنگ کلیه و شیوع آن اظهار کرد: سنگ کلیه به رسوبات سختی از مواد معدنی و نمک‌ها گفته می‌شود که درون کلیه‌ شکل می‌گیرد، شایع‌ترین نوع آن سنگ‌های کلسیمی هستند.

وی درباره علائم شایع سنگ کلیه افزود: مهم‌ترین علامت، درد ناگهانی و شدید در پهلو یا کمر است که ممکن است به کشاله ران تیر بکشد و گاهی با تهوع، استفراغ، خون در ادرار یا سوزش ادرار همراه است.

به گفته وی، بسته به محل سنگ ، علائم آن متفاوت است. گاهی سنگ بزرگ در داخل کلیه علائم ایجاد نمیکند ولی به مرور زمان کلیه را نابود میکند. گاهی سنگی کوچک علائم شدیدی ایجاد می کند. بنابراین اهمیت چک آپ روتین مشخص می شود. ممکن است فرد هیچ علامتی نداشته باشد و به‌طور اتفاقی در سونوگرافی کشف شود.

حسینی نیا تصریح کرد: کم‌نوشیدن آب، مصرف زیاد نمک، نوشابه‌های سیاه، پروتئین حیوانی و اسفناج در برخی افراد می‌تواند خطر تشکیل سنگ را افزایش دهد. برای پیشگیری، توصیه می‌کنیم روزانه حداقل ۲ تا ۲.۵ لیتر آب بنوشید و از مصرف بیش‌ازحد گوشت قرمز، نمک و غذاهای فرآوری‌شده بپرهیزید.

چه افرادی بیشتر در معرض خطر سنگ کلیه هستند؟

جراح و فوق تخصص کلیه و مجاری ادراری عنوان کرد: کسانی که سابقه خانوادگی سنگ کلیه دارند، بیماران با اختلالات متابولیک مثل پرکاری پاراتیروئید، کسانی که در مناطق گرم زندگی می‌کنند، افرادی که کم‌تحرک هستند یا مصرف مایعات کافی ندارند، بیشتر در معرض این مشکل قرار دارند.

حسینی نیا خاطرنشان کرد: بسته به اندازه، جنس و محل سنگ، درمان متفاوت است. سنگ‌های کوچک معمولا با مصرف زیاد مایعات، دارو و صبر دفع می‌شوند. در موارد بزرگ‌تر ممکن است از روش‌هایی مثل سنگ‌شکنی برون‌اندامی (ESWL)، یورتروسکوپی یا حتی جراحی استفاده شود.

وی گفت: نوشیدن مداوم آب در طول روز، کنترل مصرف نمک و گوشت، فعالیت بدنی منظم، پرهیز از بی‌حرکتی طولانی، و بررسی دوره‌ای کلیه‌ها به‌ویژه در افرادی که سابقه سنگ دارند، بسیار مهم است. در برخی موارد آزمایش ترکیب ادرار برای شناسایی علت تشکیل سنگ هم انجام می‌شود.

این پزشک متخص درباره این باور که «مصرف لبنیات باعث سنگ کلیه می‌شود»، گفت: این یک باور نادرست و رایج است.

وی افزود: در واقع، مصرف متعادل لبنیات به‌خصوص ماست و شیر کم‌چرب، نه تنها باعث ایجاد سنگ کلیه نمی‌شود، بلکه می‌تواند از بروز آن جلوگیری کند. کلسیم موجود در لبنیات در روده با اگزالات غذا ترکیب می‌شود و مانع جذب بیش از حد اگزالات به خون و در نهایت کلیه‌ها می‌شود. کاهش شدید مصرف لبنیات می‌تواند باعث جذب بیشتر اگزالات و افزایش خطر سنگ‌های اگزالاتی شود. البته، مصرف مکمل‌های کلسیم بدون تجویز پزشک می‌تواند خطرساز باشد.

حسینی نیا ادامه‌داد: مصرف معمول ویتامین D به مقدار توصیه‌شده توسط پزشک معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند، اما مصرف بی‌رویه و خودسرانه آن می‌تواند باعث افزایش سطح کلسیم خون و در نتیجه افزایش خطر تشکیل سنگ‌های کلیوی کلسیمی شود. این موضوع به‌ویژه زمانی مهم است که فرد به‌طور همزمان از مکمل‌های کلسیم هم استفاده کند، بنابراین ویتامین D باید تحت نظر پزشک و پس از بررسی سطح خون مصرف شود و از مصرف آن به‌صورت سرخود و با دوزهای بالا باید خودداری شود.