از تریبون‌داری تا کنش‌گری؛ بازخوانی نقش روابط عمومی در میدان جنگ شناختی

جنگ ۱۲روزه با رژیم صهیونیستی، علاوه بر میدان، در عرصه شناختی نیز در جریان بود. نقش مهم روابط عمومی‌ها در اطلاع‌رسانی، روایت‌سازی ملی و هدایت افکار عمومی در کشور، لزوم چابک‌سازی و کارآمدتر کردن آن‌ها به ویژه در شرایط بحرانی و حساس را ضروری می‌سازد.

کد خبر: ۸۱۴۶۴۳

تاریخ: ۰۸ تير ۱۴۰۴ - ۱۳:۳۸

تهاجم دشمن متجاوز و مقاومت و پاسخ قاطع ایران، آزمونی بزرگ و بی‌سابقه برای روابط‌عمومی‌ها و نظام اطلاع‌رسانی کشور بود. این تجربه نشان داد که روابط‌ عمومی‌ها فراتر از نقش سنتی اطلاع‌رسانی، باید به نهادی هوشمند، تحلیل‌گر و میدان‌دار در صحنه‌ مدیریت افکار عمومی تبدیل شوند. در این خصوص چند نکته لازم به توجه است:

۱- در همین واقعه، برخی نهادها با انتشار سریع اخبار در خصوص وضعیت مناطق هدف قرار گرفته، کمک کردند تا از موج شایعات در فضای مجازی بکاهند. این در حالی بود که در برخی نهادها، تأخیر یا ابهام در اطلاع‌رسانی رسمی، باعث تشویش افکار عمومی شد و این خلأ اطلاع‌رسانی، بستر مناسبی برای شایعات و عملیات روانی دشمن فراهم کرد. از این تجربه باید آموخت که طراحی و تمرین سامانه‌های سریع و هماهنگِ مدیریت اطلاعات، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورت قطعی روابط‌عمومی در شرایط بحرانی است.

روابط عمومی‌ها در برابر روایت‌سازی‌های گسترده دشمنان در شبکه‌های فارسی‌زبان و فضای مجازی، باید روایت ملی را با استفاده از محتوای جذاب، مستند و قابل‌باور تقویت کنند. برای مثال، فیلم‌های اصابت موشک‌های ایرانی به اهداف دشمن در رسانه‌ها و فضای مجازی، بلافاصله پس از حمله، میلیون‌ها بار بازدید شد و نقش مهمی در آرام‌سازی افکار عمومی ایفا کرد.

۲- در شرایط پساتهاجم و البته ناپایدار فعلی، همه‌ تلاش‌ها باید مصروف بازسازی اعتماد عمومی، روایت‌سازی ملی از فداکاری‌ها، پیروزی‌ها و انسجام ملی، تقویت همدلی و بازسازی روانی و اجتماعی جامعه شود. همچنین ثبت و بازنمایی تاریخی و فرهنگی این برهه برای نسل‌های آینده یکی دیگر از کارویژه‌های مهم و حیاتی روابط عمومی‌ها در این دوران به شمار می‌رود و این امر، با استفاده از روایت‌های محلی، ثبت خاطرات شاهدان میدانی و تولید روایت‌های چندرسانه‌ای قابل دستیابی است.

نکته مهم دیگری که اتفاقا ازسوی دستیار اجتماعی رییس‌جمهور مورد تاکید قرار گرفته، لزوم اصلاح و بهبود مناسبات با مردم در شرایط کنونی است. تهاجم نظامی، صرف‌نظر از دامنه و نتیجه آن، همیشه «نظام ارتباطی حاکمیت با مردم» را زیر ذره‌بین می‌برد. در چنین شرایطی، افکار عمومی حساس‌تر، پرسشگرتر و کمتر پذیرای کلی‌گویی و بی‌تفاوتی می‌شود. بنابراین، روابط‌عمومی‌ها و مسئولان باید مناسبات خود با مردم را از حالت یک‌سویه، فرمایشی و بسته، به الگوی جدیدی از «رابطه تعاملی، پاسخ‌گو و شفاف» ارتقا دهند.

در مناسبات جدید با مردم، اصل بر مشارکت، شفافیت، همدلی و پاسخ‌گوییِ مؤثر است. هرگونه بازسازی فیزیکی (زیرساختی، امنیتی یا اقتصادی) بدون بازسازی رابطه با مردم ناتمام خواهد ماند.

۳- وقت آن رسیده است که روابط عمومی‌های دولتی، از حالت صرفا اجرایی خارج شوند و به نهادهای راهبردی، تحلیل‌گر و کنش‌گر در مدیریت افکار عمومی تبدیل شوند. ما باید بدانیم که نقش روابط‌ عمومی فقط اطلاع‌رسانی نیست، بلکه هدایت افکار، مدیریت بحران، امیدآفرینی و ساخت روایت ملی است. روابط‌ عمومی امروز دیگر فقط تریبون دولت نیست، بلکه حافظ انسجام ملی، خط مقدم تبیین‌گری و پل ارتباطی واقعی با ملت است.

* کارشناس ارتباطات و رسانه