میرعباسی: مؤلفان ایرانی مدت‌ها سبک جنایی را ادبیات دست‌دوم می‌پنداشتند

یک پژوهشگر ادبی درباره توجه مؤلفان به ادبیات جنایی در ایران، توضیح داد: طبع‌آزمایی افرادی که در ادبیات پلیسی فارسی فعالیت می‌کردند، تا مدت‌ها با سختی و رودربایستی همراه بود؛ زیرا آن را ادبیات دست‌دوم می‌پنداشتند.

کد خبر: ۸۱۱۵۰۹

تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ - ۱۸:۳۵

به گزارش خبرنگار کتاب ایران اکونومیست، نشست سمک عیار به پیوست امیرارسلان نامدار با حضور کاوه میرعباسی مترجم، منتقد و پژوهشگر، عباس کریمی عباسی مترجم و پژوهشگر چهارشنبه (۲۱ خرداد) در سرای اهل قلم برگزارشد. این نشست رسمی و تخصصی بود؛ اما شکلی صمیمی‌تر از نشست‌های روزمره داشت، زیرا در میان مخاطبان، اهالی قلم حضور داشتند و گفت‌وگوها به مجری و سخنران‌ها محدود نبود و با دانسته‌های اهالی قلم تکمیل می‌شد.

امین خرمی مجری نشست در ابتدا با اعلام اینکه عقبه ادبیات جنایی با نگاه به ادبیات ایران مدنظر این نشست قرار گرفته است، گفت: در این حوزه و در میان آثار ادبیات ایران، داستان سمک عیار برگرفته از فرهنگ مردم ایران و در کنار آن امیرارسلان نامدار و چند کتاب دیگر قابل بررسی است.

صادق چوبک سنگ صبور را با معما شروع می‌کند
کاوه میرعباسی نیز گفت: با اعلام اینکه در ایران سنت رمان پلیسی مانند آنچه در غرب است وجود ندارد؛ در حالیکه چینی‌ها حتی قبل از غربی‌ها به این موضوع پرداخته اند. در رمان پلیسی چینی قاعده‌ای وجود دارد، اینکه حتما در هر کدام از ماجراهای "قاضی دی" باید سه معمای بی‌ارتباط حل می‌شد، در حالی که ما در داستان‌هایمان قتل‌ها و پرونده‌هایی داریم که با هم مرتبط هستند.

این پژوهشگر ادبی درباره توجه مولفان به ادبیات جنایی در ایران، توضیح داد: افرادی که در ادبیات پلیسی فارسی طبع‌آزمایی کردند، تا مدت‌ها با رودربایستی فعالیت می‌کردند، زیرا آن را ادبیات دست دوم می‌پنداشتند. البته باید توجه داشت رمان "سنگ صبور" نوشته صادق چوبک از ابتدا با معما شروع می‌شود و یکی از اولین رمان‌هایی است که در آن زمان نویسنده به جریان سیال ذهن پرداخته است.

نویسنده کتاب پایان خوش ناتمام افزود: برای نمونه در نشر نیلوفر آثاری در مجموعه دایره هفتم منتشر می‌شود که عنوان را از آثار خورخه بورخس گرفتم، بورخس این را از کمدی الهی گرفته است زیرا در این اثر دایره هفتم جایی است که قاتلان می‌رود.

ایستمن امیرارسلان را نخوانده بود
میرعباسی با اشاره به اینکه موضوع صحبت او در این نشست مولفه‌های جنایی در داستان امیرارسلان نامدار است، ادامه داد: در سال ۱۹۴۳ آنری-ژرژ کلوزو کارگردان فرانسوی نخستین فیلم خود را با عنوان قاتل در پلاک ۲۱ اقامت دارد ساخت. این فیلم اقتباسی از رمانی با همین عنوان نوشته استانیسلاس-آندره استیمن بود.

این مترجم درباره ساختار داستان ابن کتاب توضیح داد: داستان براساس کنش قاتل زنجیره‌ای است و بازرس ونس می‌خواهد او را دستگیر کند. روش قاتل این است که کنار هر جنازه کارت ویزیت قرار می‌دهد. بازرس معما را با کمک یک دزد خُرد حل می‌کند. این داستان سه قاتل دارد در حالی که نویسنده در طول داستان سعی دارد به شکلی نشان دهد گویی یک قاتل در داستان است.

به گفته او داستان امیرارسلان یک ویژگی دارد، اینکه خط روایی مستقیم از شروع داستان وجود دارد. در داستان خط روایی وجود دارد، تاجری در مصر تا ۶۰ سالگی بچه‌دارنشده است، او در سفر خود زنی باردار را پیدا می‌کند که زن، همسر ملک‌شاه رومی بود که این شاه کشته شده است. در نتیجه امیرارسلان به دنیا می‌آید و تاجر وانمود می‌کند پسر خودش است.

میرعباسی در توضیح داستان گفت: امیرارسلان کشورهایی را فتح و در میان آن، عکس زنی به اسم فرخ لقا را پیدا می‌کند و عاشق او می‌شود. در این میان به او می‌گویند مراقب حیله‌های قمر وزیر باشد، خط معمایی از جایی شروع می‌شود که قمر وزیر به شکل‌های مختلف در حق امیرارسلان محبت می‌کرد و او را از خطرهای مختلف نجات می‌داد. قمر وزیر می‌خواست کاری کند که امیرارسلان نام خود را فاش کند. در روند داستان اتفاق‌های مختلفی می‌افتد و در پایان امیرارسلان به قمر وزیر اعتماد و خود را به او معرفی می‌کند. در کتاب معماپردازی خوبی با توجه به دوران خودش دارد.

مترجم کمدی الهی ادامه داد: امیرهوشنگ پسر پاپاس‌شاه به خواستگاری فرخ لقا می‌رود، به زور این ازدواج انجام می‌شود اما شب عروسی امیرارسلان، امیرهوشنگ را می‌کشد. می‌خواهند امیرارسلان را دستگیر کنند که قمر وزیر به کمک می‌آید و می‌گوید او را در زندان نگه دارید، اگر اتفاقی نیفتاد، خودش قاتل است و اگر قتل تکرار شد او قاتل نیست. فردای آن روز قتل دوم اتفاق می‌افتد و رویدادها به شکلی پیش می‌رود که نشان می‌دهد قمر وزیر قتل را انجام داده است تا امیرارسلان را نجات دهد. البته فکر نکنم ایستمن امیرارسلان را خوانده باشد.

قتل‌های سریالی در ادبیات ایران پنهان مانده است
در ادامه این نشست عباس کریمی‌عباسی پژوهشگر حوزه ادبیات جنایی پژوهش، گفت: در فرهنگ ایران به دلیل حیا و حجبی که داریم، موضوع‌هایی مانند قاتل‌های سریالی در ادبیات ما پنهان مانده است.
این پژوهشگر درباره ناشرانی که در حوزه ادبیات جنایی فعالیت می‌کنند، توضیح داد: میرعباسی دبیر بخش ادبیات جنایی نشر قطره است و تاامروز ۴۷ عنوان کتاب در حوزه جنایی در ابن نشر منتشر شده است که تا پایان سال به ۵۰ عنوان می‌رسد.

به گفته او اوایل دهه ۷۰ نشر طرح نو مجموعه رمان سیاه را منتشر کرد. این سری کتاب‌ها بعد از مدتی متوقف شد. بعد از طرح نو نشر هرمس مجموعه کارآگاه را منتشر کرد که آن هم بعد از مدتی دیگر منتشر نشد و بعد این نشر مجموعه آگاتا کریستی را به شکل کامل منتشر کرد.
او افزود: مجموعه دیگر برای نشر جهان کتاب است که آثار نویسندگان مطرح در آن وجود دارد. بیشتر این آثار را عباس آگاهی ترجمه کرده است، او در فرانسه زندگی می‌کند و کتاب‌ها را از همانجا می‌فرستد. دیگری نشر نفیر است که هنوز هم فعالیتش در این حوزه ادامه دارد و دیگری نشر یاد آرمیتا مجموعه‌ای با نام دلهره منتشر می‌شود و آثاری که بارقه ادبی دارند در این مجموعه منتشر می‌شود.

به گفته کریمی‌عباسی در ایران در حوزه جنایی آثار متعدد منتشر شده است اما آثار تالیفی محدودی در این حوزه داریم.