مبارزه با فرار مالیاتی در اولویت وزیر پیشنهادی اقتصاد

وزیر پیشنهادی امور اقتصادی و دارایی در برنامه جامع خود با عنوان «رشد عدالت‌محور» اصلاح ساختار نظام مالیاتی را باهدف تبدیل مالیات به منبع اصلی بودجه جاری دولت، ارتقای عدالت مالیاتی، هوشمندسازی نظام مالیاتی و مبارزه با فرار مالیاتی در دستور کار قرار داده است. این برنامه باتکیه‌بر قوانین مصوب و لوایح در حال بررسی، به دنبال ایجاد تحول ساختاری در نظام مالیاتی کشور است.

کد خبر: ۸۱۱۵۰۴

تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ - ۱۸:۲۰

به گزارش ایران اکونومیست، بخشی از برنامه سید علی مدنی‌زاده با عنوان «رشد عدالت‌محور» به موضوع مالیات اختصاص دارد. یکی از مهم‌ترین احکام سیاست‌های کلی برنامه هفتم در خصوص اصلاح ساختار بودجه بند ۴ این سیاست‌ها است مبنی بر ایجاد تحول در نظام مالیاتی با رویکرد تبدیل مالیات به منبع اصلی تأمین بودجه جاری دولت ایجاد پایه‌های مالیاتی جدید جلوگیری از فرار مالیاتی و تقویت نقش هدایت و تنظیم‌گری مالیات در اقتصاد با تأکید بر رونق تولید و عدالت مالیاتی این مهم محقق نمی‌شود مگر با اجرای کامل قوانین مصوب و طرح‌ها و لوایح در حال بررسی در مجلس در حوزه نظام مالیاتی که می‌تواند مبنای مناسبی برای تحول ساختار نظام مالیاتی باشد.

اگر مالیات ستانده می‌شود نسبت آن با توسعه باید مشخص باشد اگر معافیتی هم داده می‌شود تنها باید به شرطی باشد که به رشد و آبادانی کشور کمک می‌کند، مولای متقیان در نامه به مالک‌اشتر فرموده‌اند: «باید اندیشه‌ات در آبادی زمین از تدبیرت در جمع‌آوری مالیات بیشتر باشد زیرا مالیات جز با آباد کردن زمین به دست نمی‌آید و هر کس بخواهد منهای آباد نمودن مالیات بگیرد شهرها را خراب کرده و بندگان خدا را به هلاکت انداخته و حکومتش جز اندک زمانی نماند. در این راستا چهار هدف اصلی زیر در اصلاحات نظام مالیاتی هموار مدنظر بوده و برنامه پیشنهادی نیز در راستای تحقق و اجرایی‌سازی آنها توسعه‌ یافته است:

۱. تبدیل مالیات به منبع اصلی تأمین بودجه جاری دولت با تحقق هدف برنامه هفتم در افزایش سالانه یک واحد درصد نسبت مالیات به تولید ناخالص داخلی

۲. رفع تبعیض و ارتقای عدالت مالیاتی و کمک به کاهش نابرابری درآمدی و ثروت میان مردم

۳. تغییر رویکرد نظام مالیاتی؛ حرکت از نظام مالیاتی سنتی ممیز محور به‌نظام مالیاتی نوین و هوشمند جهت مالیات ستانی با حداقل اصطکاک و هزینه برای مردم و فعالین اقتصادی

۴. تمرکز بر ارتقای سلامت اداری در نظام مالیاتی

مهم‌ترین شاخص‌های کلیدی برای ارزیابی تحقق اهداف فوق که در قانون برنامه پنج‌ساله هفتم نیز تصریح شده عبارتند از نسبت درآمدهای مالیاتی به تولید ناخالص داخلی هدف‌گذاری شده به میزان ۱۰ درصد و نسبت مالیات به اعتبارات هزینه‌ای بودجه هدف‌گذاری شده به میزان ۸۰ درصد.

هم راستا با محتوای مواد ۴، ۵، ۸، ۲۶ و ۹۹ برنامه هفتم پیشرفت مهم‌ترین راهبردها و اقدامات جهت تحقق اهداف فوق در قالب پنج دسته کلان‌راهبردی عبارتند از:

- دیجیتالی‌سازی، یکپارچه‌سازی داده‌ها و حسابرسی هوشمند

۱. یکپارچه‌سازی نظام اطلاعات و فرایند حسابرسی و وصول حق بیمه تأمین اجتماعی و مالیات در اجرای بند ت ماده ۴ قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت باهدف بهبود محیط کسب‌وکار

۲. استقرار نظام داده‌محور مبتنی بر استفاده کامل از اطلاعات اشخاص ثالث با اجرای کامل ماده ۱۶۶ مکرر قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان موضوع طرح مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی و ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم

۳. استقرار کامل قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان و پایان‌دادن به دوران گذار در اجرای حکم قانون بودجه سال ۱۴۰۴

۴. اجرای مؤثر حسابرسی مبتنی بر ریسک موضوع ماده ۹۷ قانون مالیات‌های مستقیم و گذر از تشخیص سلیقه‌ای به حسابرسی سیستمی باهدف بهبود محیط کسب‌وکار

- کارکرد تنظیم‌گر مالیات در اقتصاد

۵. استقرار بستر اجرایی مصوبه مجلس شورای اسلامی در خصوص مالیات بر سوداگری و تقویت کارکرد تنظیمی مالیات در اقتصاد کشور

۶. افزایش شفافیت مخارج مالیاتی تخفیفات اعتبار، مالیاتی نرخ صفر معافیت یا بخشودگی و ترجیحات مالیاتی و هدفمندکردن آنها به‌منظور جذابیت‌زدایی از فعالیت‌های غیرمولد و تقویت معافیت‌های منجر به رشد تولید موضوع‌بندهای (ب) و (پ) ماده ۲۷ قانون برنامه هفتم پیشرفت.

- ارتقای تمکین مالی و فرهنگ‌سازی

۷. رتبه‌بندی مؤدیان مالیاتی بر اساس میزان تمکین مالیاتی داوطلبانه و مبنا قرارگرفتن آن در بهره‌مندی از تسهیلات و حمایت‌های دولتی

۸. جامعه‌پذیری و ارتقای تمکین مالیاتی داوطلبانه و تبدیل پرداخت مالیات به یک ارزش و هنجار فرهنگی با ایجاد امکان انتخاب محل هزینه‌کرد مالیات پرداختی برای مؤدیان خرد

۹. اصالت دادن به صحت اظهار مؤدی با بهره‌گیری از قواعد خودکنترل

موضوع ماده ۴ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان

- اصلاحات نهادی و فرایندی در نظام مالیاتی

۱۰. اصلاح نظام دادرسی مالیاتی با رویکرد ایجاد استقلال و کاهش اطاله دادرسی مالیاتی موضوع‌بند (ت) ماده ۲۷ قانون برنامه هفتم پیشرفت

۱۱. اصلاح نظام استرداد مالیاتی جهت به‌حداقل‌رساندن زمان استرداد و کاهش فرایندهای اداری جهت کمک به فعالین اقتصادی خصوصاً صادرکنندگان کالا و خدمات

۱۲. طراحی و بهبود نظام انگیزشی استان‌ها در وصول مالیات

- مقابله با فرار مالیاتی و تقویت عدالت مالیاتی

۱۳. مبارزه نظام‌مند با فرار مالیاتی

برنامه‌های فوق اقداماتی اجرایی هستند که در چارچوب قوانین فعلی توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی در دوره پیش رو پیگیری می‌شوند در کنار این برنامه‌ها و در جهت ارتقای عدالت، مالیاتی برخی اصلاحات قانونی نیز مورد نیاز است که تدوین لوایح مستقل را ضروری می‌نماید مهم‌ترین اصلاحات مالیاتی که لوایح قانونی مورد نیاز آنها توسط وزارت‌خانه پیگیری می‌شود عبارتند از:

۱. حرکت به سمت یکپارچگی نظام مالیاتی و حمایتی در راستای ارتقای عدالت که نیازمند تصویب و اجرای نظام مالیات بر مجموع درآمد است

۲. افزایش سهم انواع مالیات بر ثروت در راستای بهبود عدالت مالیاتی و طراحی نظام منطقه‌ای مالیات بر املاک و مستغلات

۳. تبدیل تمام معافیت‌های مالیاتی به مالیات با نرخ صفر جهت افزایش شفافیت اقتصادی و بازطراحی معافیت‌های مالیاتی در راستای بهبود عدالت، مالیاتی کاهش عدم تعادل‌های منطقه‌ای و ایجاد جذابیت‌های اقتصادی و مالی در مناطق محروم و کمتر برخوردار و صنایع پیشران