گرمای جهانی، مقاومت آنتی‌بیوتیکی خاک را افزایش می‌دهد

یک پژوهش جدید بین‌المللی، گرمای جهانی را با افزایش مقاومت آنتی‌بیوتیکی در خاک مرتبط می‌داند.

کد خبر: ۸۰۹۹۸۰

تاریخ: ۱۷ خرداد ۱۴۰۴ - ۱۴:۰۶

به گزارش ایران اکونومیست، یک پژوهش بین‌المللی پیشگامانه با مشارکت پژوهشگران «دانشگاه دورام»(Durham University) در انگلستان نشان داده است که تغییرات اقلیمی، گسترش مقاومت آنتی‌بیوتیکی را در باکتری‌های خاک تسریع می‌کند و تهدید بزرگی برای سلامت عمومی جهان به شمار می‌رود.

به نقل از انوایروتک، این پژوهش نشان می‌دهد که بالا رفتن دمای جهان به طور قابل توجهی فراوانی ژن‌های مقاومت آنتی‌بیوتیکی و عوامل بیماری‌زا را در جوامع میکروبی خاک افزایش می‌دهد. این ژن‌ها می‌توانند میزان آسیب‌پذیری باکتری‌ها را در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها کمتر کنند و خطر عفونت‌های مقاوم به دارو از جمله عفونت‌های ناشی از عوامل خطرناک بیماری‌زا را افزایش دهند.

این پژوهش با ادغام داده‌های میدانی، متاژنومیک پیشرفته و بررسی‌های آزمایشگاهی نشان می‌دهد که آب‌هوای گرم‌تر، بقا و تکامل باکتری‌های مقاوم را افزایش می‌دهد. بسیاری از این باکتری‌ها از محیط زیست سرچشمه می‌گیرند اما می‌توانند بر انسان‌ها و حیوانات تأثیر بگذارند.

پروفسور «دیوید گراهام»(David Graham) مهندس آب در دانشگاه دورام و از پژوهشگران این پروژه گفت: این پژوهش، ارتباط عمیقی را بین تغییرات محیطی و سلامت انسان نشان می‌دهد و شواهد روبه‌رشدی را تقویت می‌کند که نشان می‌دهند تغییرات اقلیمی فقط یک مسئله زیست‌محیطی نیستند، بلکه بحران مقاومت آنتی‌بیوتیکی جهانی را نیز تسریع می‌کنند.

یافته‌های این پژوهش از نیاز به رویکرد «One Health» پشتیبانی می‌کنند که وابستگی متقابل سلامت انسان، حیوان و محیط زیست را در مقابله با چالش‌های پیچیده‌ای مانند مقاومت ضدمیکروبی نشان می‌دهد.

بیشتر بیماری‌های عفونی انسان از محیط زیست سرچشمه می‌گیرند. با افزایش دمای جهانی، خاک‌ها به ویژه در مناطق سردتر برای باکتری‌های مضر مناسب‌تر می‌شوند. پیش از این، شرایط سرد به سرکوب این میکروب‌ها کمک می‌کرد. اکنون گرمایش نه تنها بقای آنها را ممکن می‌کند، بلکه تغییرات تکاملی را نیز ممکن می‌سازد که می‌توانند به ظهور عوامل جدید بیماری‌زا و غیر قابل درمان منجر ‌شوند.

گراهام توضیح داد: با افزایش مقاومت در خاک، تقریبا قطعی است که این امر به بروز عفونت‌های غیر قابل درمان بیشتری در محیط‌های پزشکی و دامپزشکی منجر خواهد شد. به همین دلیل است که راهبردهای هماهنگ و یکپارچه سلامت ضروری هستند.

این پژوهش نشان می‌دهد که حتی افزایش اندک دما می‌تواند به افزایش قابل توجه سطح ژن‌های مقاومت آنتی‌بیوتیکی منجر شود؛ به ویژه در گروه‌های باکتریایی مانند «پروتئوباکتریا»(Proteobacteria) و «باکتروئیدها»(Bacteroidetes) که هر دو به عنوان عوامل حامل ژن‌های مقاومت و بیماری‌زا شناخته شده‌اند.

بررسی‌های آزمایشگاهی روی باکتری «اشریشیا کلی»(Escherichia coli) تأیید کرد که بالا رفتن دما، بیان ژن‌های مقاومت آنتی‌بیوتیکی را افزایش می‌دهد؛ به ‌ویژه ژن‌هایی که در مکانیسم‌های دفاعی باکتری مانند پروتئین‌های واکنش به استرس نقش دارند. پژوهشگران با استفاده از مدل‌های یادگیری ماشینی پیش‌بینی کردند که تحت سناریوهای اقلیمی با انتشار بالای گازهای گلخانه‌ای، سطح جهانی ژن‌های مقاومت آنتی‌بیوتیکی خاک تا سال ۲۱۰۰ می‌تواند تا ۲۳ درصد افزایش یابد.

یافته‌های این پژوهش، نگرانی‌های مطرح‌شده در گزارش سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۳ با عنوان «مهار ابرمیکروب‌ها» را تکرار می‌کند که پیش‌بینی کرده بود تغییرات اقلیمی، مقاومت آنتی‌بیوتیکی را تسریع می‌کنند. این پژوهش جدید، شواهد تجربی و آشکاری را از این روند ارائه می‌دهد.

این پژوهش در مجله «Nature Ecology & Evolution» به چاپ رسید.