ماموریت آژانس‌های فضایی برای بررسی یک سیارک بدنام

آژانس فضایی اروپا می‌خواهد در سال ۲۰۲۹ یک فضاپیمای کوچک را روی سیارک «آپوفیس» که تهدیدی برای زمین است، فرود بیاورد. ناسا نیز برای ماموریت بررسی آپوفیس در تلاش است. در این خبر با جزئیات ماموریت‌ مهم این دو آژانس فضایی برای بررسی سیارک آپوفیس آشنا می‌شویم.

کد خبر: ۸۰۹۲۷۰

تاریخ: ۱۱ خرداد ۱۴۰۴ - ۰۵:۰۲

به گزارش ایران اکونومیست، سیارک «آپوفیس»(Apophis) که زمانی تهدیدی برای زمین محسوب می‌شد، اکنون به عنوان یک فرصت اکتشافی نادر در نظر گرفته می‌شود؛ البته در صورتی که آژانس‌های فضایی بتوانند به موقع اقدام کنند.

به نقل از اسپیس، آپوفیس با عرض ۳۴۰ متر که با نام سیارک ۹۹۹۴۲ نیز شناخته می‌شود، قرار است در ۱۳ آوریل ۲۰۲۹ یک پرواز بسیار نزدیک اما ایمن از کنار زمین داشته باشد. آژانس فضایی اروپا در حال آماده‌سازی «ماموریت سریع آپوفیس برای ایمنی فضا» یا «رامسس»(Ramses) برای پرتاب در سال ۲۰۲۸ است تا این جرم سنگی را در طول نزدیک شدن به زمین همراهی کند.

رامسس قرار است تحلیل‌هایی را پیش و پس از پرواز از کنار این سیارک داشته باشد و مواردی را مانند ویژگی‌های سطح، ترکیب و مدار آن بررسی کند. انتظار می‌رود که تعامل گرانشی آپوفیس با زمین به ایجاد نیروهای جزر و مدی در این سیارک منجر شود و سطح و فضای داخلی آن را تغییر دهد. درک چگونگی تأثیر آپوفیس بر این سیارک، اطلاعات ارزشمندی را برای تلاش‌های بین‌المللی دفاع سیاره‌ای به ارمغان خواهد آورد.

اکنون آژانس فضایی اروپا تصمیم گرفته یک ماهواره مکعبی دیگر را نیز به این ماموریت اضافه کند تا فرود روی آپوفیس را مورد بررسی قرار دهد. این آژانس فضایی، شرکت اسپانیایی «Emxys» را برای سرپرستی برنامه توسعه این کار دشوار انتخاب کرده است.

«پائولو مارتینو»(Paolo Martino) مدیر پروژه رامسس در بیانیه‌ای که از سوی آژانس فضایی اروپا منتشر شد، گفت: فرود آمدن روی یک سیارک، بسیار چالش‌برانگیز است. شکل نامنظم و ویژگی‌های سطحی آن، به دشواری شناسایی محل فرود پایدار منجر می‌شود؛ در حالی که گرانش بسیار ضعیف، ماندن بدون پرش و دور شدن را روی سطح دشوار می‌سازد.

فضاپیمای اصلی رامسس، نسخه‌ اصلاح‌شده‌ کاوشگر «هرا»(Hera) آژانس فضایی اروپا خواهد بود که در مسیر خود به سمت سامانه‌ سیارکی دوتایی «دیدیموس»(Didymos) قرار دارد تا اثرات برخورد «آزمایش تغییر جهت سیارک دوگانه» یا «دارت»(DART) ناسا در سال ۲۰۲۲ را ارزیابی کند.

به رغم شتاب ظاهری پشت این ماموریت، وضعیت رامسس امن نیست زیرا مستلزم آن است که کشورهای عضو آژانس فضایی اروپا رسما در جلسه شورای وزیران آژانس در نوامبر امسال، به حمایت مالی از این ماموریت متعهد شوند.

یکی دیگر از آژانس‌هایی که برای راه‌اندازی یک ماموریت اختصاصی ردیابی و مطالعه آپوفیس برنامه‌ریزی می‌کند، ناسا است. دانشمندان در کارگاه آموزشی «Apophis T-4 Years» که در ماه آوریل در توکیو برگزار شد، از ناسا خواستند تا فضاپیمای کنار گذاشته‌شده «ژانوس»(Janus) را برای بررسی آپوفیس پیش از نزدیک شدن به زمین دوباره مورد استفاده قرار دهد.

با وجود این، گزارش‌ها نشان می‌دهند که ناسا در حال حاضر بودجه لازم را برای چنین مأموریتی ندارد. در گزارشی که روز ۱۹ مه منتشر شد، «نیکی فاکس»(Nicky Fox) مدیر علوم ناسا گفت که این آژانس در حال بررسی احتمالات استفاده از فضاپیمای ژانوس برای ماموریت آپوفیس است اما اظهار داشت که این موارد به بودجه مالی سال ۲۰۲۶ و سال‌های پس از آن بستگی دارد. در هر حال، زمینه برای این امر مساعد نیست. درخواست بودجه ۲۰۲۶ دولت ترامپ که اوایل ماه جاری میلادی منتشر شد، خواستار کاهش بسیار زیاد بودجه ناسا بود که به ویژه به حوزه علم ضربه می‌زند.

با وجود این، ناسا حداقل یک فضاپیما را برای بازدید از آپوفیس خواهد داشت. فضاپیمای «اسیریس رکس»(OSIRIS-REx) که نمونه‌هایی را از سیارک «بنو»(Bennu) جمع‌آوری کرده و به زمین تحویل داده است، با نام «اسیریس-اپکس»(OSIRIS-APEX) در یک ماموریت بلندمدت و تقریباً یک ماه پس از عبور آپوفیس از کنار زمین، به آن خواهد رسید.

به دلیل تأخیر در پرتاب یک مأموریت ژاپنی قرار است فضاپیمای «دستینی +»(+ DESTINY) امسال برای مطالعه سیارک «۳۲۰۰ فایتون»(3200 Phaethon) که منشأ بارش شهابی جوزایی است، پرتاب شود. با وجود این، مشکلات مربوط به توسعه موشک «اپسیلون اس»(Epsilon S) ژاپن به تغییر برنامه‌ها منجر شده و پرتاب را به سال ۲۰۲۸ موکول کرده اما در عین حال فرصتی را برای پرواز از کنار آپوفیس در مسیرش فراهم آورده است.

دانشمندان خواستار تحقیقات کامل درباره آپوفیس فراتر از یک پرواز ساده هستند. در بیانیه خلاصه کارگاه «Apophis T-4» آمده است: ما می‌دانیم که همه جهان نظاره‌گر واکنش جمعی ما به فرصت کسب دانش به منظور دفاع سیاره‌ای هستند که با عبور ایمن اما بسیار نزدیک سیارک آپوفیس از کنار زمین در آوریل ۲۰۲۹ نشان داده خواهد شد.

این کمیسیون از اسیریس-اپکس، دستینی + و رامسس حمایت کرد و این ماموریت‌ها را بالاترین اولویت‌ها برای بررسی آپوفیس دانست که باید به طور کامل تأمین مالی و پشتیبانی شوند تا دستیابی موفقیت‌آمیز به اهداف علمی آنها تضمین گردد.

در این اطلاعیه آمده است: ما دریافته‌ایم که همکاری‌ها و هماهنگی‌های بین‌المللی برای دستیابی به دانش پیرامون آپوفیس ۲۰۲۹ ضروری است. زمان اهمیت زیادی برای پیشبرد و تأمین مالی مأموریت‌ها دارد.