دورنمای توسعه انسانی در اوگاندا با تاکید بر کاربرد هوش مصنوعی

مراسم ملی رونمایی و معرفی «گزارش توسعه انسانی ۲۰۲۵» اوگاندا با تاکید بر ظرفیت‌های هوش مصنوعی، با مشارکت و همکاری برنامه توسعه سازمان ملل متحد و وزارت علوم، نوآوری و فناوری اوگاندا برگزار شد.

کد خبر: ۸۰۹۰۴۶

تاریخ: ۱۰ خرداد ۱۴۰۴ - ۱۵:۳۱

به گزارش روز شنبه ایران اکونومیست، این رویداد با عنوان «مردم و ظرفیت‌ها در عصر هوش مصنوعی» با حضور وزیر علوم، نوآوری و فناوری اوگاندا، رئیس دفتر محلی برنامه توسعه ملل متحد، تعدادی از سفرا و نمایندگان سفارتخانه‌های خارجی در کامپالا پایتخت اوگاندا و همچنین رئیس، اساتید و دانشجویان رشته‌های مرتبط با هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین در دانشگاه «کیامبوگو» برگزار شد.

در این برنامه ضمن بررسی وضعیت فعلی توسعه‌یافتگی اوگاندا براساس شاخص‌های اعلام شده از برنامه توسعه سازمان ملل، فرصت‌هایی که در آستانه انقلاب هوش مصنوعی در جهان برای اوگاندا فراهم شده است مورد بحث و گفتگو قرار گرفت. «انوانی ویدی-اوباهو» نماینده برنامه توسعه ملل متحد در اوگاندا گزارشی از وضعیت توسعه یافتگی و اثراث هوش مصنوعی بر آینده توسعه در این کشور ارائه کرد و گفت: سازمان ملل از ۳۰ سال پیش، در خط مقدم به چالش کشیدن فهم عمومی در مورد شاخص‌های سنجش توسعه‌یافتگی بوده و به جای تمرکز صرف بر شاخص تولید ناخالص داخلی، بر آموزش، سلامت و سایر جنبه‌های رفاهی انسانی تاکید کرده است. وی افزود: در تعریف سازمان ملل برای تعیین شاخص‌های فقر، تنها به میزان درآمد سرانه بسنده نمی‌شود و عوامل و شاخص‌های چندبُعدی دیگری نیز در نظر گرفته می‌شود.

معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نوشت: گزارش توسعه انسانی اوگاندا ۲۰۲۵ که توسط برنامه توسعه ملل متحد تهیه شده، نشان می‌دهد که پیشرفت قابل توجهی در اوگاندا رخ داده به شکلی که شاخص‌های توسعه یافتگی اوگاندا از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳ به میزان ۷۰ درصد رشد داشته است. اوگاندا در سال ۲۰۲۵ برای دومین سال متوالی جایگاه خود را در رده توسعه انسانی متوسط حفظ کرده و از سال ۱۹۹۰ تا کنون، دستاوردهای مهمی از جمله افزایش امید به زندگی به میزان ۲۰.۷ سال (از ۴۷.۶ به ۶۸.۳ سال) و افزایش میانگین سال‌های تحصیل به میزان ۳.۲ سال (از ۳.۱ به ۶.۳ سال) داشته است. شاخص توسعه انسانی اوگاندا هر چند از میانگین کشورهای جنوب صحرای آفریقا پیشی گرفته اما همچنان پایین‌تر از میانگین جهانی است و نشان‌ می‌دهد هنوز به اقدام سریع‌تر نیاز دارد.

تاکید بر حاکمیت مسئولانه در حوزه هوش مصنوعی

در این گزارش آمده است: در ارتباط با تاثیر و پیامدهای هوش مصنوعی بر توسعه‌یافتگی، در حالی که جهان شاهد تحولات سریع در حوزه‌های دیجیتال و فناوری است، ولی در مقابل، نابرابری‌های جهانی همچنان در حال افزایش است و حاکمیت مسئولانه هوش مصنوعی یک نیاز اساسی است.

اوگاندا باید گام‌های آگاهانه‌ای برای ادغام مدیریت هوش مصنوعی در سیاست‌های ملی خود بردارد و اطمینان حاصل کند که فناوری در خدمت مردم است (و نه برعکس)؛ یعنی این مردم هستند (نه ماشین‌ها) که تعیین می‌کنند کدام فناوری‌ها رشد ‌کنند، چگونه استفاده شوند و به چه کسی خدمت ‌کنند؛ از این رو تأثیر هوش مصنوعی نه با آنچه می‌تواند انجام دهد بلکه با تصمیماتی که در طراحی، توسعه و استقرار آن گرفته می‌شود، تعریف خواهد شد.

این گزارش می‌افزاید کشور اوگاندا باید با سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های دیجیتال و ظرفیت‌سازی، خود را در خط مقدم انقلاب دیجیتال قرار دهد و رشد و رفاه فراگیر را برای همه به ارمغان بیاورد. این امر نیز وظیفه دولت، دانشگاه‌ها، بخش خصوصی و شرکای توسعه‌ای اوگاندا است که با همکاری می‌توانند هوش مصنوعی را برای امور خیر به کار گیرند و یک کشور با توسعه پایدار و فراگیر ایجاد کنند.

«مونیکا ماسینرو» وزیر علوم، نوآوری و فناوری اوگاندا تاکید کرد: وزارت علوم، نوآوری و فناوری اوگاندا مسئولیت اصلی پیشبرد و تحول دیجیتال این کشور را برعهده دارد و نقش کلیدی در تهیه گزارش توسعه انسانی ۲۰۲۵ داشته است. این برنامه با تاکید بر «مساله انتخاب: مردم و امکانات در عصر هوش مصنوعی»، بر اهمیت تصمیم‌گیری راهبردی برای کاربرد هوش مصنوعی با هدف توسعه فراگیر و پایدار با توجه مواردی از قبیل استفاده از هوش مصنوعی به عنوان یکی از عناصر اصلی در تحول دیجیتال، تاکید بر اهمیت تبدیل هوش مصنوعی به ابزاری برای توسعه فراگیر و عادلانه، تاکید بر اهمیت سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی برای استفاده مؤثر از هوش مصنوعی، و ترویج رشد سواد دیجیتال و توسعه مهارت‌ها در همه شهروندان از جمله مقامات دولتی، تاکید دارد.

وزیر علوم اوگاندا خاطرنشان کرد برخلاف آنچه در گذشته رخ داد و اوگاندا امکان حضور و مشارکت در حوادث مهمی چون انقلاب صنعتی را نداشت، الان جهان در آستانه یک انقلاب و جهش دیگر با عنوان «انقلاب هوش مصنوعی» است و این فرصتی تاریخی برای کشور اوگاندا است که با ورود و مشارکت در این انقلاب، فاصله علمی و توسعه‌یافتگی خود را با دنیا کم کند و این وظیفه وزارت علوم، نوآوری و فناوری، دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی است و در این میان نقش دانشجویان و اساتید بسیار پر رنگ خواهد بود.

در این نشست، با تاکید بر ضرورت اتخاذ تصمیماتی آگاهانه و راهبردی برای استفاده از هوش مصنوعی در جهت توسعه فراگیر و پایدار و با تاکید بر اهمیت سرمایه‌گذاری به خصوص در نیروی انسانی، بر استفاده از فرصت پیش آمده برای کشوری چون اوگاندا، در آستانه انقلاب جهانی هوش مصنوعی، برای ورود و مشارکت در این انقلاب علمی تاکید شد.

هوش مصنوعی در اوگاندا

به گزارش ایران اکونومیست، دولت اوگاندا از سال گذشته اجرای طرح موسوم به «نقشه‌راه تحول دیجیتال» را آغاز کرده که بر پنج محور اصلی شامل زیرساخت‌های دیجیتال، خدمات، امنیت سایبری، توسعه مهارت‌های دیجیتال و نوآوری و کارآفرینی متمرکز است. این کشور به پوشش ۸۰ درصدی باندگسترده در سطح منطقه‌ای دست یافته و چهار هزار کیلومتر کابل فیبر نوری در سرتاسر این کشور کشیده شده است.

«امبروس ریوکا» رئیس بخش تحقیقات وزارت فناوری اطلاعات و ارتباطات (آی سی تی) اوگاندا هفته گذشته در همایشی با بیان دستاوردهای این کشور در اجرای طرح نقشه راه دیجیتال، در عین حال به وجود چالش‌هایی مانند اعتبارات ناکافی، تحول تهدیدات سایبری و وجود شکاف در زمینه مهارت‌ها اذعان کرد.

وی همچنین به اقدامات اوگاندا در زمینه حکمرانی در حوزه هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت: دولت در مراحل پیشرفته تدوین یک چهارچوب حکمرانی هوش مصنوعی است و بزودی یک «کارگروه» ملی هوش مصنوعی اعلام خواهد شد که هدایت راهبرد ملی در حوزه هوش مصنوعی را بر عهده خواهد داشت.

این سیاست‌های حوزه فناوری‌های دیجیتال و هوش مصنوعی نشان دهنده تعهد قوی این کشور به کاربرد فناوری‌های دیجیتال برای توسعه اجتماعی و اقتصادی است. در همین ارتباط، دانشگاه «ماکریری» اوگاندا بتازگی یک آزمایشگاه پیشرفته هوش مصنوعی در دانشکده علوم اطلاعات و محاسباتی راه‌اندازی کرده که هدف از آن ابداع راه‌حل‌های مبتنی بر هوش مصنوعی برای پرداختن به چالش‌های اجتماعی و اقتصادی این کشور است.

«موگابه ساموئل» مسئول فناوری اطلاعات این دانشگاه گفت: ابزارهای بومی ما وابستگی به فناوری‌های گران‌قیمت خارجی را کاهش می‌دهد و ضمن کاهش هزینه‌ها موجب ظرفیت‌سازی بومی در اوگاندا در این حوزه حیاتی خواهد شد. گروه تحقیقاتی هوش مصنوهی در این دانشگاه بر روی توسعه مدل‌های بومی هوش مصنوعی برای مقابله با چالش‌های اجتماعی کار می‌کند.

افزایش دقت و کارآمدی در مبارزه با تشخیص بیماری مالاریا یکی از کاربردهای هوش مصنوعی در اوگاندا بوده است. کنترل کیفیت هوا و مقابله با آلودگی هوا از طریق دستگاه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی یکی دیگر از کاربردهای این فناوری در کشور اوگاندا است.

اوگاندا کشوری محصور در خشکی در شرق قاره آفریقا با وسعت بیش از ۲۴۱ هزار کیلومتر مربع و جمعیت حدود ۵۰ میلیون نفر است که حدود ۸۲ درصد آنان مسیحی و ۱۴ درصد مسلمان هستند.